Op 1 juli heb ik verschillende opinies gelezen over herstelgelden en excuses voor historisch onrecht. Sommige daarvan waren scherp, andere emotioneel, maar één bijdrage van een hoofdredacteur van een bekend Surinaams nieuwsblad sprong er voor mij uit, en niet op een positieve manier.
Zijn tekst vernauwde het debat tot een etnische claim en activeerde een oude, giftige reflex: het idee dat herstel en erkenning exclusief zouden moeten zijn voor één groep, terwijl andere bevolkingsgroepen die óók onder koloniale uitbuiting hebben geleden doelbewust worden weggedrukt uit het gesprek.
Wat mij vooral trof, was dat deze opinie niet slechts een individuele misvatting was. Het verwoordde een bredere denktrend die al jaren onder de oppervlakte borrelt: een selectieve verontwaardiging die alleen wordt geactiveerd wanneer het eigen groepsbelang in het geding is.
Een reflex die het hersteldebat versmalt tot een strijd om wie het meeste recht heeft op erkenning, in plaats van een nationale zoektocht naar waarheid en rechtvaardigheid.Precies deze manier van denken splijt Suriname verder, op een moment waarop het land juist behoefte heeft aan helderheid en inclusiviteit.
Een selectieve geschiedenis is geen rechtvaardigheid
Wie herstelgelden bespreekt, moet eerlijk zijn over de volledige geschiedenis. Niet alleen over de trans-Atlantische slavernij, hoe gruwelijk en onmenselijk die ook was, maar ook over de andere systemen van koloniale uitbuiting die Suriname hebben gevormd.
Want na de afschaffing van de slavernij kwamen er nieuwe groepen naar Suriname, onder omstandigheden die in veel opzichten nauwelijks minder mensonterend waren.
Hindoestanen
Gewerfd via misleiding, schulden, ontvoering en valse beloftes. Contracten die juridisch strak waren, maar sociaal vernietigend.
Arbeid van zonsopgang tot zonsondergang, strafregimes, opsluiting bij contractbreuk, seksuele intimidatie van vrouwen, zelfmoorden uit wanhoop.
Contractarbeid was geen “lichte arbeid”, maar een systeem dat dezelfde fundamenten had als slavernij: controle, dwang, geweld en ontmenselijking.
Javanen
Gekomen uit armoede die door koloniale belastingen was gecreëerd. Contracten die streng waren, arbeid die zwaar was, toezicht dat hard kon zijn.
Ondervoeding, ziekten, uitbuiting, en een leven dat volledig werd bepaald door plantage-eigenaren.Geen vrijheid, geen toekomstperspectief, geen keuze.
Chinezen
De eerste contractarbeiders, in een periode waarin het systeem nog niet bestond. Chaos, mislukte organisatie, geweld, hongersnood, hoge sterfte.
Opstanden tegen plantage-eigenaren, militaire bewaking, totale ontmenselijking.Wie durft te beweren dat dit “minder erg” was, heeft de geschiedenis niet gelezen, of weigert haar te erkennen.
Waarom worden Afrikaanse landen buiten schot gehouden?
Wat mij al jaren opvalt, is de selectiviteit in het debat. Wanneer het gaat om herstel, wordt één richting gekozen: Europa.
Maar de rol van Afrikaanse koninkrijken, handelaren en elites, die actief hebben deelgenomen aan de verkoop van hun eigen mensen, wordt structureel verzwegen. Niet benoemd. Niet onderzocht. Niet aangesproken.
Waarom?
Omdat men weet dat daar geen geld te halen valt. Omdat men weet dat die landen geen excuses gaan aanbieden. Omdat het makkelijker is om verantwoordelijkheid te versmallen tot één partij, zodat de claim overzichtelijk blijft.
Maar historische rechtvaardigheid die selectief is, is geen rechtvaardigheid. Het is strategie — en een strategie die het debat vervuilt.
Herstel is geen etnische competitie
Wat mij het meest stoort in de recente opinies, is de impliciete boodschap dat herstelgelden exclusief zouden moeten zijn voor één groep.
Dat contractarbeid “iets anders” zou zijn, “minder erg”, “niet vergelijkbaar”.Dat is niet alleen historisch onjuist — het is moreel verwerpelijk.
Koloniale uitbuiting heeft meerdere bevolkingsgroepen geraakt, op verschillende manieren, maar allemaal diep en blijvend.
Herstel is geen wedstrijd. Geen etnische competitie. Geen strijd om wie het meeste recht heeft op erkenning.Herstel is een nationale verantwoordelijkheid. Een gezamenlijke zoektocht naar waarheid, rechtvaardigheid en heling.
De opinies die nu verschijnen, doen het tegenovergestelde
Ze vernauwen het debat. Ze zetten groepen tegen elkaar op. Ze suggereren dat erkenning voor de één automatisch verlies is voor de ander.
Ze voeden een oude reflex van wantrouwen en rivaliteit.En ze doen dat op een moment waarop Suriname juist behoefte heeft aan een breed gedragen, inclusief herstelbeleid.
Wie herstelgelden exclusief maakt, maakt Suriname kleiner. Wie andere groepen wegduwt, duwt de toekomst weg.Wie selectief is in rechtvaardigheid, is niet bezig met rechtvaardigheid, maar met politiek en strategie.
Een oproep aan Suriname
Suriname staat op een kruispunt. We kunnen kiezen voor een herstelbeleid dat groepen tegen elkaar uitspeelt, dat oude spanningen voedt, dat selectief is in wie recht heeft op erkenning.
Of we kunnen kiezen voor een herstelbeleid dat recht doet aan álle groepen die onder koloniale systemen hebben geleden, slavernij én contractarbeid, en dat Suriname als geheel vooruithelpt.
Dit is het moment om niet te splijten, maar te verbinden.Niet te vernauwen, maar te verbreden.Niet te claimen, maar te erkennen.
Herstel is geen honingpot. Herstel is een morele verplichting.En die verplichting geldt voor iedereen.
Richard Bruins
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp.
Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
