In de recente discussie over de mogelijke gratieverlening aan veroordeelden van de Decembermoorden in Suriname wordt vaak gesuggereerd dat president Jennifer Geerlings‑Simons “de baas” is en gerechtigheid naar eigen inzicht kan bepalen.
Dit beeld is onjuist en doet geen recht aan de scheiding der machten. De president valt namelijk onder de uitvoerende macht, terwijl de uitspraak en tenuitvoerlegging van strafzaken terecht bij de rechterlijke macht liggen.
Volgens grondwettelijke jurisprudentie kan gratie pas worden verleend nadat een rechterlijk vonnis onherroepelijk is.
Het onderzoeken, veroordelen en bestraffen van ernstige mensenrechtenschendingen is geen kwestie van politieke wil of partijbelang, maar van onafhankelijke rechtspraak.
Gratieverlening vóór volledige juridische afwikkeling ondermijnt daarom het gezag van de rechterlijke macht en bedreigt het vertrouwen in de rechtsstaat.
Dat de president bij het gratieproces betrokken is, staat buiten kijf: zij ontvangt verzoeken en speelt een rol in de besluitvorming.
Maar het is essentieel te benadrukken dat ze niet actief controleert welke strafoplegging of vonnis er is, noch bepaalt zij wie schuldig is.
Die verantwoordelijkheid ligt bij de gerechten. Gratie blijft een uitzondering, geen automatisme, en kan nooit een middel zijn om politieke druk of partijdige belangen om te zetten in vrijspraak.
Het lijkt erop dat sommigen de zaak willen framen alsof de uitvoerende macht de rechterlijke macht kan omzeilen. Dat is misleidend.
De scheiding der machten is juist in Suriname door de nasleep van de Decembermoorden extra symbolisch. De president kan niet “achter slot en grendel” bepalen wie wordt vastgezet of vrijgelaten, het werk van vervolging, berechting en executie ligt buiten haar directe bevoegdheid.
Terwijl de nationale discussie voort woedt, is het belangrijk dat burgers zich niet laten verleiden tot simplistische boodschappen zoals “de president besliste”.
In werkelijkheid is het de rechterlijke macht die het gezag voert, en zij kan rekenen op de uitvoerende arm voor de uitvoering.
Het publiek verdient helderheid: een gezonde rechtsstaat vereist kennis van wie welke macht heeft, en vooral: wie verantwoording draait
Anita Yorks
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp.
Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
