In het eerste deel van het artikel “Worden Surinamers werkloos door Ai, kunstmatige intelligentie?” werd betoogd dat kunstmatige intelligentie (AI) geen technologische hype is, maar de grootste economische revolutie sinds de uitvinding van internet.
Ook werd gewezen op het recente pleidooi van prof. dr. Henry Ori voor een nationale innovatieagenda, waarin onderwijs, wetenschap en kennisontwikkeling eindelijk de plaats krijgen die zij verdienen binnen de economische ontwikkeling van Suriname.
Die analyse raakt de kern van het probleem. Maar zij is tegelijkertijd slechts het begin van een veel grotere discussie.
Want als Suriname werkelijk serieus is over de ontwikkeling van olie en gas, over economische groei en over duurzame welvaart voor toekomstige generaties, dan kan het zich niet permitteren om AI te behandelen als een onderwerp voor ICT-specialisten. AI is geen ICT-project. AI is economisch beleid. AI is onderwijsbeleid. AI is arbeidsmarktbeleid.
AI is gezondheidsbeleid. AI is landbouwbeleid. AI is veiligheidsbeleid. AI zal uiteindelijk zelfs bepalen hoe efficiënt de overheid functioneert, hoeveel buitenlandse investeerders zich in Suriname willen vestigen en hoeveel banen onze kinderen over twintig jaar nog zullen hebben.
Juist daarom is het opvallend stil. Terwijl regeringen over de hele wereld nationale AI-strategieën ontwikkelen en miljarden investeren in digitale vaardigheden, wordt in Suriname nog nauwelijks gesproken over de structurele gevolgen die AI zal hebben voor de arbeidsmarkt.
Dat is zorgwekkend, want geschiedenis leert dat technologische revoluties zich niets aantrekken van politieke besluitvorming. De stoommachine wachtte niet op regeringen. Internet wachtte niet op regeringen. AI zal dat evenmin doen.
De grootste bedreiging is niet AI, maar onze traagheid
Veel mensen vrezen dat AI banen zal afpakken. Dat is slechts een deel van het verhaal. De werkelijke bedreiging is dat Suriname te laat begint met omscholing en kennisontwikkeling.
Wanneer bedrijven in de regio en daarbuiten hun productiviteit verdubbelen of verdrievoudigen dankzij AI, terwijl Suriname blijft werken volgens methoden uit de vorige eeuw, ontstaat een concurrentieachterstand die nauwelijks nog is in te halen.
Neem de overheid als voorbeeld. Vandaag kost het soms weken of maanden voordat vergunningen worden afgehandeld, dossiers worden beoordeeld of administratieve procedures zijn afgerond. AI kan een groot deel van deze routinematige werkzaamheden binnen enkele seconden uitvoeren.
Dat betekent niet dat ambtenaren overbodig worden. Het betekent dat zij eindelijk tijd krijgen voor inhoudelijke beoordeling, beleidsontwikkeling en dienstverlening aan burgers.
Een overheid die vandaag met dezelfde personeelsomvang twee keer zoveel werk kan verrichten, bespaart niet alleen geld, maar vergroot ook het vertrouwen van burgers in de overheid.
Hetzelfde geldt voor de rechterlijke macht. Juridisch onderzoek, jurisprudentieanalyse en documentonderzoek kunnen met AI aanzienlijk sneller plaatsvinden.
Artsen kunnen sneller diagnoses stellen. Politieanalisten kunnen patronen in criminaliteit herkennen die voor mensen nauwelijks zichtbaar zijn.
De Belastingdienst kan belastingfraude eerder opsporen. Douanecontroles kunnen slimmer worden ingericht. Zelfs de bestrijding van corruptie kan profiteren van AI-systemen die ongewone financiële transacties en aanbestedingspatronen automatisch signaleren.
Iedere Surinamer moet AI leren gebruiken
De grootste fout die Suriname kan maken is AI uitsluitend onderbrengen bij universiteiten of ICT-afdelingen van ministeries.
Dat zou hetzelfde zijn als internet twintig jaar geleden uitsluitend beschikbaar stellen aan informaticastudenten. AI moet juist een basisvaardigheid worden, net zoals lezen, schrijven en rekenen.
Dat betekent dat basisschoolleerlingen spelenderwijs moeten leren omgaan met AI. Middelbare scholieren moeten leren hoe AI informatie analyseert, hoe zij betrouwbare antwoorden kunnen controleren en hoe zij AI kunnen gebruiken om problemen op te lossen.
Studenten moeten AI leren toepassen binnen hun eigen vakgebied. Maar misschien nog belangrijker is dat volwassenen eveneens toegang krijgen tot AI-onderwijs.
De taxichauffeur, verpleegkundige, ondernemer, politieagent, ambtenaar, advocaat, landbouwer en winkelier moeten allemaal leren hoe AI hun werk eenvoudiger, sneller en winstgevender kan maken.
Want AI zal niet alleen banen veranderen. AI zal bepalen wie economisch relevant blijft.
De grootste sociale uitdaging sinds de onafhankelijkheid
Daarmee komen we misschien wel bij de belangrijkste maatschappelijke vraag van dit moment. Suriname kent nu al grote verschillen tussen arm en rijk, tussen hoog- en laagopgeleiden en tussen mensen met en zonder toegang tot moderne technologie.
Wanneer AI alleen beschikbaar wordt voor een kleine groep hoogopgeleiden in Paramaribo, zal deze kloof alleen maar groter worden.
De rijkeren zullen productiever worden, betere banen krijgen en hogere inkomens verdienen. De minder geschoolden dreigen juist verder achterop te raken.
Precies daarom moet AI een sociaal project worden. Niet alleen een economisch project.
Wanneer iedere burger toegang krijgt tot gratis AI-trainingen, digitale leerplatforms en laagdrempelige cursussen kan AI juist een instrument worden om kansen gelijker te verdelen.
Iemand die vandaag nauwelijks toegang heeft tot hoogwaardige opleidingen, kan dankzij AI persoonlijke begeleiding krijgen, nieuwe vaardigheden ontwikkelen en zichzelf omscholen naar beroepen die vandaag misschien nog niet eens bestaan.
De strijd tegen armoede wordt de komende twintig jaar daarom niet alleen gevoerd met sociale uitkeringen. Zij wordt gevoerd met kennis.
Olie zonder AI wordt een gemiste kans
Suriname spreekt graag over de miljarden die olie en gas straks zouden kunnen opleveren. Maar veel minder aandacht gaat uit naar de vraag wie straks de waarde toevoegt aan die olie-economie.
Wie ontwikkelt de software? Wie analyseert de data? Wie beheert de digitale veiligheid? Wie bouwt de slimme havens? Wie automatiseert de logistiek? Wie ontwikkelt AI-systemen voor de offshore-industrie?
Wanneer Suriname daar zelf geen mensen voor opleidt, zullen buitenlandse bedrijven deze functies invullen. De salarissen vertrekken dan eveneens naar het buitenland. Olie alleen maakt een land niet rijk. Waardetoevoeging maakt een land rijk.
Daarom moet iedere dollar die straks uit olie voortkomt, gedeeltelijk worden geïnvesteerd in kennisontwikkeling. Niet incidenteel, maar structureel. Niet via losse projecten, maar via een nationale AI-investeringsagenda.
Een nationale AI-agenda is geen luxe maar economische noodzaak
Suriname heeft behoefte aan een nationaal AI-programma waarin overheid, universiteiten, scholen en bedrijfsleven gezamenlijk optrekken. Dat programma moet beginnen bij het onderwijs en doorlopen tot de arbeidsmarkt.
Leraren moeten worden opgeleid om AI verantwoord te gebruiken in de klas. Universiteiten moeten nieuwe opleidingen ontwikkelen op het gebied van data science, machine learning, cybersecurity en robotica. Bedrijven moeten worden gestimuleerd om AI-toepassingen te ontwikkelen.
Ondernemers moeten gemakkelijker toegang krijgen tot digitale innovatiefondsen. Tegelijkertijd moet de overheid investeren in veilige digitale infrastructuur, cloudvoorzieningen en wetgeving die burgers beschermt tegen misbruik van AI.
Professor Henry Ori heeft terecht gewezen op de noodzaak van een nationale innovatieagenda. De logische volgende stap is dat deze innovatieagenda wordt uitgebreid tot een nationale AI-strategie waarin concrete doelstellingen worden opgenomen voor onderwijs, onderzoek, bedrijfsleven en overheid. Alleen dan ontstaat een samenhangend beleid dat verder reikt dan de regeerperiode van één kabinet.
De grootste investering is niet olie, maar onderwijs
Juist daarom moet de discussie over de nationale begroting fundamenteel veranderen. Suriname praat nog te vaak over uitgaven alsof onderwijs, onderzoek en innovatie kostenposten zijn. Dat zijn zij niet. Zij vormen de hoogste vorm van investeren.
Iedere SRD die vandaag wordt geïnvesteerd in AI-onderwijs, wetenschappelijk onderzoek en digitale vaardigheden levert morgen een veelvoud op in economische groei, hogere belastinginkomsten, betere gezondheidszorg en een productievere samenleving.
Landen als Singapore, Zuid-Korea, Estland en Finland hebben dat al decennia geleden begrepen. Hun grootste natuurlijke hulpbron was nooit olie, goud of bauxiet. Hun grootste natuurlijke hulpbron was kennis.
Suriname beschikt vandaag over een unieke kans om precies dezelfde keuze te maken, maar beschikt tegelijkertijd over veel minder tijd dan deze landen destijds hadden.
Conclusie: de geschiedenis zal hard oordelen over de keuzes van vandaag
Over twintig jaar zal niemand zich nog herinneren hoeveel politieke debatten er zijn gevoerd over benoemingen, begrotingswijzigingen of coalitieonderhandelingen. Wat men zich wel zal herinneren, is of Suriname de moed had om tijdig te investeren in de economie van de toekomst.
De landen die AI vandaag omarmen, zullen morgen de kennis exporteren, de software ontwikkelen, de nieuwe bedrijven oprichten en de hoogste inkomens realiseren.
De landen die blijven discussiëren terwijl de wereld doorontwikkelt, zullen opnieuw afhankelijk worden van kennis die elders wordt geproduceerd.
Professor Henry Ori ( recente opiniestuk van prof. dr. Henry Ori bijzondere aandacht (de link naar de column van Prof Ori SurinameNU.com – Nieuws, Cultuur & Mensen) heeft terecht de noodklok geluid over de onderwaardering van wetenschap en innovatie.
Zijn oproep verdient daarom niet alleen applaus, maar vooral politieke opvolging. Suriname heeft geen tijd meer voor halve maatregelen of vrijblijvende beleidsnota’s.
Het land heeft behoefte aan een nationale AI-agenda die onderwijs, wetenschap, overheid en bedrijfsleven met elkaar verbindt en iedere Surinamer voorbereidt op een arbeidsmarkt die fundamenteel anders zal zijn dan die van vandaag.
De echte vraag is daarom niet of AI banen gaat veranderen. Die verandering is al begonnen. De echte vraag is of Suriname straks eigenaar wordt van die verandering of slechts toeschouwer blijft terwijl andere landen de economische vruchten plukken.
Olie kan onze staatskas tijdelijk vullen. Kunstmatige intelligentie bepaalt uiteindelijk of ook de huiskamers van gewone Surinamers welvarender worden. Dat is de keuze waarvoor Suriname vandaag staat. En zoals iedere grote historische keuze geldt ook nu: uitstel is geen neutraliteit.
Uitstel is een beslissing. En in een wereld waarin AI zich exponentieel ontwikkelt, is uitstel misschien wel de duurste beslissing die een land zich kan veroorloven.
Wie vandaag niet investeert in AI, investeert morgen in werkloosheid.
Dr. Ashwin Ramcharan RO
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp.
Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
