Het valt me op hoe vaak mensen in Suriname worden ingeschat op basis van hun uiterlijk nog vóór er één woord is gezegd. Het gebeurt in de bus, op het werk en zelfs tijdens alledaagse ontmoetingen op straat.
Voor de één voelt het als iets kleins, maar voor de ander is het een dagelijkse herinnering dat men niet echt kijkt naar wie je bent, maar naar wat men denkt te zien. Dat constante oordeel op het eerste gezicht kan mensen soms raken. Het zorgt ervoor dat gesprekken al scheef beginnen.
Hoe oude denkpatronen nog steeds macht hebben
Veel aannames komen voort uit gewoontes die generaties lang ongemerkt zijn doorgegeven. Zo wordt iemand met dreads al snel gezien als minder serieus, terwijl die persoon misschien juist uiterst gedisciplineerd is.
Iemand met een heel donkere teint merkt dat bepaalde ruimtes strenger aanvoelen omdat blikken net iets te lang blijven hangen. Binnen Marrongemeenschappen wordt steeds vaker gezegd dat hun manier van praten of kleden verkeerd wordt geïnterpreteerd zodra ze in een formele omgeving stappen.
Hierdoor passen sommigen hun gedrag of uitstraling ongemerkt aan, niet uit schaamte, maar om afkeuring te vermijden.
Patronen doorbreken
Sociaal werkers leggen uit dat dit soort oordelen niet altijd bewust of kwaadaardig zijn, maar de impact is wél groot. Mensen voelen zich geremd en vermijden plekken waar ze eerder onterecht zijn beoordeeld. Zo ontstaan stille scheidslijnen die niemand heeft uitgesproken, maar iedereen voelt.
Gelukkig groeit het besef dat deze patronen doorbroken kunnen worden. Scholen, kerken en online groepen organiseren open gesprekken waarin mensen nadenken over hun eigen gedrag.
Het gaat om het erkennen dat uiterlijk niets zegt over iemands karakter én om het herkennen van subtiele opmerkingen die meer schade doen dan gedacht. Als we bewuster met elkaar omgaan, kan Suriname juist uitblinken in de kracht van zijn diversiteit.
Ida Thornhill
Docente / Auteur / Columniste
