De plaatsing van de historische binnenstad van Paramaribo op de UNESCO-lijst van bedreigd werelderfgoed is geen plotselinge ontwikkeling en evenmin een onrechtvaardige beslissing van de internationale gemeenschap.
Het is het voorspelbare resultaat van jarenlang uitstel, onvoldoende handhaving en een gebrek aan politieke daadkracht.
Dat de Stichting Gebouwd Erfgoed Suriname (SGES) nu de hoop uitspreekt dat deze plaatsing een keerpunt zal vormen, is begrijpelijk.
De vraag is echter of Suriname deze waarschuwing eindelijk serieus zal nemen, of dat ook deze gelegenheid verloren zal gaan.
Een waarschuwing die al jaren klonk
UNESCO plaatst een werelderfgoedlocatie niet van de ene op de andere dag op de lijst van bedreigd erfgoed. Daaraan gaat doorgaans een langdurig traject vooraf van inspecties, rapportages, aanbevelingen en overleg met de betrokken lidstaat.
Landen krijgen de gelegenheid om tekortkomingen aan te pakken en maatregelen te treffen om de uitzonderlijke universele waarde van het erfgoed veilig te stellen.
Dat Paramaribo nu op de lijst staat, betekent dat Suriname die kansen onvoldoende heeft benut. De waarschuwingen waren bekend. De risico’s waren bekend. Toch bleef een samenhangende en daadkrachtige aanpak uit.
Erfgoed is geen luxe, maar een nationaal bezit
Nog te vaak wordt cultureel erfgoed gezien als een kostenpost of als een onderwerp dat slechts een kleine groep historici, architecten en toeristen aangaat. Dat is een fundamentele misvatting.
De historische binnenstad van Paramaribo vertelt het verhaal van Suriname. Zij weerspiegelt eeuwen van koloniale geschiedenis, slavernij, emancipatie, immigratie en culturele vermenging.
Het is een tastbare herinnering aan de ontwikkeling van de Surinaamse samenleving en vormt tegelijkertijd een economische kans via cultuurtoerisme, educatie en creatieve bedrijvigheid.
Wanneer monumentale panden verdwijnen door brand, verval of ongecontroleerde nieuwbouw, verdwijnt niet alleen een gebouw. Dan verdwijnt een deel van de nationale identiteit.
Ontwikkeling zonder visie is geen vooruitgang
Niemand zal ontkennen dat Paramaribo zich moet blijven ontwikkelen. Een hoofdstad kan niet worden bevroren in de tijd. Nieuwe gebouwen, investeringen en economische activiteiten zijn noodzakelijk.
Maar ontwikkeling betekent niet dat alles mag.
Juist binnen een werelderfgoedgebied gelden duidelijke regels om ervoor te zorgen dat moderne ontwikkelingen passen binnen het historische karakter van de stad. Dat principe wordt wereldwijd toegepast in steden die eveneens op de Werelderfgoedlijst staan.
Het is daarom geen keuze tussen ontwikkeling óf erfgoed, maar tussen doordachte ontwikkeling en ongecontroleerde verstedelijking.
Wanneer bouwvoorschriften bewust worden genegeerd of onvoldoende worden gehandhaafd, ontstaat een situatie waarin kortetermijnbelangen zwaarder wegen dan het nationale belang.
Handhaving blijft de zwakke schakel
Suriname beschikt niet over een tekort aan wetten, beleidsdocumenten of commissies. Waar het vaak aan ontbreekt, is consequente uitvoering.
Illegale aanpassingen aan monumentale panden blijven regelmatig zonder gevolgen. Gebouwen verkeren jarenlang in verval zonder dat eigenaren worden aangesproken.
Brandpreventie blijft ontoereikend. Vergunningverlening roept regelmatig vragen op over transparantie en naleving van bestaande voorschriften.
Zolang overtredingen zonder consequenties blijven, verliezen regels hun betekenis.
Erfgoed vraagt om gezamenlijke verantwoordelijkheid
Het is gemakkelijk om uitsluitend naar de overheid te wijzen. De overheid draagt zonder twijfel de primaire verantwoordelijkheid voor wetgeving, toezicht en bescherming.
Maar ook particuliere eigenaren, projectontwikkelaars, ondernemers en burgers hebben een verantwoordelijkheid.
Te veel monumentale panden worden verwaarloosd totdat herstel economisch nauwelijks nog haalbaar is. Anderen worden verbouwd zonder respect voor hun historische waarde. Erfgoedbescherming kan alleen slagen wanneer alle betrokken partijen erkennen dat behoud uiteindelijk in het belang van de gehele samenleving is.
Van woorden naar daden
De plaatsing op de UNESCO-lijst van bedreigd werelderfgoed hoeft niet uitsluitend negatief te zijn. Zij kan ook een kantelpunt vormen.
Internationale aandacht kan leiden tot technische ondersteuning, extra expertise en een grotere politieke urgentie. Maar alleen wanneer Suriname bereid is de noodzakelijke keuzes daadwerkelijk te maken.
Dat betekent investeren in restauratie, strengere handhaving, betere brandpreventie, transparante vergunningverlening en een langetermijnvisie waarin erfgoed geen sluitpost is, maar een integraal onderdeel van stedelijke ontwikkeling.
De klok tikt
De grootste fout die Suriname nu kan maken, is deze plaatsing afdoen als een tijdelijke imagokwestie.
Wanneer de uitzonderlijke universele waarde van de historische binnenstad verder wordt aangetast, bestaat uiteindelijk het risico dat Paramaribo zijn UNESCO-werelderfgoedstatus volledig verliest.
Dat zou niet alleen internationaal gezichtsverlies betekenen, maar vooral een onherstelbaar verlies voor toekomstige generaties Surinamers.
De waarschuwing van UNESCO is daarom geen eindpunt. Het is waarschijnlijk de laatste kans om te bewijzen dat Suriname zijn geschiedenis niet alleen wil herdenken, maar ook daadwerkelijk wil beschermen.
H. Smeltz
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp.
Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
