De geschiedenis, cultuur en maatschappelijke bijdrage van de Javaanse gemeenschap stonden op 29 augustus centraal tijdens het Jawa Festival in Rotterdam.
Het evenement vond plaats op Plein 1940 bij het Maritiem Museum Rotterdam en stond in het teken van 136 jaar Javaanse immigratie en contractarbeid in Suriname.
Het festival werd georganiseerd door Arti Sowikromo, voorzitter van stichting JawaMix, binnen het kader van Heritage Month 2026, met als thema: “Hoe wij hier ook samen kwamen, waar gaan wij samen naar toe! Ons erfgoed, onze rijkdom”.
Onder het centrale thema ‘Cultuur verbindt generaties’ bracht het evenement bezoekers van verschillende generaties en culturele achtergronden samen.
Van contractarbeid naar een blijvend onderdeel van Suriname
Tijdens zijn toespraak blikte de Surinaamse ambassadeur in Nederland, Ricardo Panka, terug op de geschiedenis van de Javaanse immigratie naar Suriname. Op 9 augustus 1890 arriveerde het eerste schip met 94 Javaanse contractarbeiders in Suriname.
Tussen 1890 en 1939 maakten volgens de tijdens het festival aangehaalde cijfers 32.956 Javanen de overtocht vanuit Nederlands-Indië naar Suriname. Een deel keerde later terug naar Indonesië, terwijl een groot deel in Suriname bleef en daar een nieuw bestaan opbouwde.
De eerste generaties kregen te maken met zware arbeidsomstandigheden en discriminatie, maar slaagden er volgens ambassadeur Panka tegelijkertijd in om belangrijke onderdelen van hun culturele identiteit te behouden en door te geven.
“Wij staan op de schouders van onze voorouders”, benadrukte de ambassadeur.
Javaanse cultuur verweven met Surinaamse identiteit
Volgens Panka heeft de Javaanse gemeenschap in de afgelopen 136 jaar een belangrijke bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van de Surinaamse identiteit.
De invloed is volgens hem zichtbaar in onder meer taal, muziek, dans, religieuze en culturele tradities en de Surinaamse keuken.
Hij verwees daarbij naar het Surinaams-Javaans, wayang kulit, gamelan en traditionele Javaanse dansen. Ook gerechten als saoto, bami, nasi goreng en dawet zijn inmiddels sterk verbonden met de Surinaamse eetcultuur.
“Een cultuur die men wilde uitwissen, is een cultuur geworden die heel Suriname voedt”, stelde Panka.
Ook het Javaanse principe van gotong royong, waarbij mensen gezamenlijk verantwoordelijkheid dragen en elkaar ondersteunen, werd door de ambassadeur genoemd als een waarde die nog altijd relevant is voor de samenleving.
Muziek, dans en tradities op het festival
De culturele rijkdom van de Javaanse gemeenschap werd tijdens het festival zichtbaar in een breed programma met muziek, dans, traditionele klederdracht, workshops en ontmoetingen.
Aan het programma werd onder meer meegewerkt door Gamelan Waterkant, Vereniging Eigenzinnige Klanken, Kridha Buduya, Budoyo Mekar Sari Dancers Den Haag, Terbangan Bangun Suworo, Eddy Assan, Stanlee Rabidin en Muziekformatie Utama.
Daarnaast konden bezoekers genieten van een modeshow met traditionele culturele klederdracht, verschillende dansoptredens en workshops.
Daarmee bood het festival ruimte aan zowel gevestigde culturele organisaties als jongere generaties om hun erfgoed zichtbaar te maken.
Erfgoed doorgeven aan volgende generaties
Ambassadeur Panka benadrukte dat het behoud van cultureel erfgoed niet alleen draait om het terugkijken naar het verleden, maar vooral om het actief doorgeven van kennis en tradities aan toekomstige generaties.
Hij riep de aanwezigen daarom op: “Blijf vertellen. Blijf verbinden. Blijf doorgeven.”
Volgens de ambassadeur moet de Javaanse geschiedenis worden gezien als een integraal onderdeel van het bredere Surinaamse verhaal.
Het behoud van de Javaanse cultuur draagt daarmee ook bij aan het behoud van de veelzijdige culturele identiteit van Suriname.
“Cultuur verbindt generaties. En generaties verbinden Suriname”, besloot Panka.
Herdenking én viering van cultureel erfgoed
Het Jawa Festival vormde daarmee niet alleen een moment om stil te staan bij 136 jaar Javaanse immigratie en contractarbeid, maar ook een gelegenheid om de veerkracht, culturele rijkdom en bijdrage van de Javaanse gemeenschap aan Suriname te vieren.
De aanwezigheid van verschillende generaties onderstreepte bovendien het belang van culturele overdracht. Door muziek, dans, taal, tradities, eten en verhalen met elkaar te delen, werd tijdens het festival zichtbaar hoe het erfgoed van de Javaanse gemeenschap onderdeel is geworden van de bredere Surinaamse samenleving.
De gemeente Rotterdam heeft een grote en belangrijke bijdrage geleverd aan de realisatie van het festival.
Ambassadeur Panka werd tijdens het evenement vergezeld door de diplomaten Shefferon Kartowikromo, Valeenee Wasimin en Amrish Mankoe.
