Tijdens een verjaardagsfeest ontstond een opmerkelijke discussie tussen twee van mijn vriendinnen. Ze hadden op sociale media een filmpje gezien van een gevangenis in Nederland.
De ruime cellen, het nette meubilair en de schone sanitaire voorzieningen maakten indruk. Eén van hen concludeerde vrijwel direct dat het voor gevangenen in Nederland “wel erg gemakkelijk” moest zijn.
Daarna volgde onvermijdelijk de vergelijking met Suriname, waar de omstandigheden in detentie volgens haar een wereld van verschil zijn.
Een groot contrast tussen Suriname en Nederland
Het valt moeilijk te ontkennen dat de verschillen aanzienlijk zijn. Nederlandse gevangenissen zijn de afgelopen decennia steeds meer ingericht vanuit het uitgangspunt dat een gevangenisstraf niet alleen draait om bestraffing, maar ook om resocialisatie.
Goede hygiëne, fatsoenlijke leefomstandigheden, onderwijs en begeleiding moeten de kans vergroten dat iemand na zijn vrijlating niet opnieuw de fout ingaat.
In Suriname is de realiteit vaak anders. Al jarenlang klinken zorgen over de staat van verschillende detentievoorzieningen.
Beperkte middelen, verouderde gebouwen en capaciteitsproblemen maken dat de omstandigheden veel soberder zijn dan in Nederland.
Dat contrast springt direct in het oog wanneer beelden uit beide landen naast elkaar worden gelegd.
Vrijheid blijft de zwaarste straf
Toch bekroop mij tijdens die discussie een andere gedachte. We laten ons gemakkelijk meeslepen door wat we op een filmpje zien.
Een nette cel met een goed bed of een televisie oogt comfortabeler dan een kale ruimte, maar uiteindelijk blijft het een plek waar iemand zijn vrijheid is kwijtgeraakt.
Achter iedere gesloten deur schuilt een leven waarin anderen bepalen wanneer je opstaat, eet, werkt en bezoek ontvangt.
Dat betekent niet dat slechte detentieomstandigheden acceptabel zijn. Een rechtsstaat hoort mensen hun vrijheid te ontnemen als straf, niet hun menselijke waardigheid.
Humane omstandigheden zijn geen beloning voor criminaliteit, maar een kenmerk van een beschaafde samenleving.
Misschien moeten we daarom minder kijken naar hoe een cel eruitziet en meer naar wat een gevangenisstraf werkelijk betekent.
Of iemand nu in Suriname of in Nederland achter de tralies zit, de grootste straf blijft dezelfde. Het verlies van vrijheid, van familie en van de mogelijkheid om zelf over je eigen leven te beschikken.
Ida Thornhill is docente aan een lerarenopleiding in Paramaribo en actief als auteur en columniste.
Vanuit haar jarenlange ervaring in het onderwijs en haar brede maatschappelijke betrokkenheid schrijft zij over uiteenlopende thema’s die Suriname raken.
