De vermissing van Rudisa-directielid Rodney Leysner heeft een ontwikkeling aangenomen die Suriname diep moet verontrusten.
Wat aanvankelijk een vermissingszaak was, wordt inmiddels door de politie onderzocht vanuit de mogelijkheid dat sprake is van een misdrijf. Vier personen zijn als verdachten in beeld gebracht, van wie drie zijn aangehouden en één nog voortvluchtig is.
In een zwamp in Saramacca is bovendien een uitgebrand en zwaar beschadigd voertuig opgegraven. Het technisch onderzoek moet nog uitwijzen of het om de auto van Leysner gaat.
Maar laat één ding duidelijk zijn: Leysner is nog altijd niet gevonden. Iedere conclusie over zijn lot zou daarom voorbarig zijn.
Toch is er alle reden om deze zaak niet uitsluitend als een individuele vermissing te bekijken. Suriname wordt namelijk met enige regelmaat geconfronteerd met zaken waarin mensen verdwijnen, ondernemers op gewelddadige wijze om het leven worden gebracht, lichamen worden verborgen of misdrijven een georganiseerde en professionele uitvoering lijken te hebben.
De vraag die zich steeds nadrukkelijker opdringt is dan ook: hoe groot en hoe goed georganiseerd is de criminele onderwereld in Suriname eigenlijk?
Een verdwijning die steeds donkerder wordt
Leysner vertrok op zaterdag 15 augustus en keerde niet terug. Hij was telefonisch niet meer bereikbaar. De politie startte op 16 augustus het onderzoek en zette onder meer de afdeling Kapitale Delicten in.
Inmiddels zijn vier verdachten geïdentificeerd. Een Cubaans echtpaar, aangeduid als S.A. en Y.S.N., is aangehouden en in verzekering gesteld.
Ook R.E. is aangehouden en in verzekering gesteld. Naar T.R. wordt nog gezocht. De politie heeft meerdere adressen bezocht, maar heeft hem vooralsnog niet aangetroffen.
Dat er vervolgens in een moerassig gebied in Saramacca een uitgebrand voertuig werd opgegraven, maakt de zaak nog indringender.
Forensische Opsporing is bij de vondst betrokken en het voertuig is voor technisch onderzoek in beslag genomen. De politie heeft echter nadrukkelijk nog niet vastgesteld dat het voertuig van Leysner is.
Juist daarom is terughoudendheid noodzakelijk. Maar terughoudendheid mag niet betekenen dat de samenleving wegkijkt van het bredere veiligheidsvraagstuk.
Dit is niet de eerste zaak die vragen oproept
De zaak-Leysner staat namelijk niet op zichzelf.
In 2022 verdween ondernemer Rishi Parmessar. Hij werd voor het laatst gezien op het terrein van zijn bedrijf in Wanica. Meer dan twee jaar bleef onduidelijk wat er met hem was gebeurd.
In 2025 meldde de Ware Tijd dat oud-politieman en ex-militair Biswanand B. had bekend Parmessar te hebben vermoord en diens lichaam in de Surinamerivier te hebben gedumpt. Volgens het Openbaar Ministerie zou sprake zijn geweest van een zakelijk conflict.
Ook de roofmoord op ondernemer A.A. laat zien hoe gewelddadig georganiseerde criminaliteit kan worden. Volgens de tenlastelegging werd de ondernemer in zijn woning overvallen, vastgebonden en om het leven gebracht.
Zijn lichaam werd later begraven en teruggevonden in een verlaten mijngebied in Para. Tegen hoofdverdachten werd een langdurige gevangenisstraf geëist.
En dan zijn er de internationale criminele netwerken die Suriname proberen te gebruiken als uitwijk- of schuilplaats.
In 2019 werd bijvoorbeeld bericht over personen die in Nederland werden gezocht voor ernstige misdrijven en zich in Suriname hadden verscholen. In een van die zaken werd zelfs een verband gelegd met de internationaal bekende Taghi-organisatie.
Deze voorbeelden bewijzen niet dat iedere zware moord of vermissing onderdeel is van één georganiseerde onderwereld. Maar gezamenlijk zijn ze wel een reden om de ontwikkeling van georganiseerde criminaliteit structureel te onderzoeken.
De onderwereld heeft geen uniform
Het grootste misverstand zou zijn om bij het woord onderwereld alleen te denken aan drugsbendes en gewapende mannen.
De moderne criminele onderwereld kan bestaan uit netwerken waarin verschillende werelden elkaar raken: drugshandel, illegale goudwinning, witwassen, financiële fraude, corruptie, wapens, mensenhandel en zelfs infiltratie in legale ondernemingen.
Het gevaar zit juist in die vermenging.
Een criminele organisatie hoeft niet altijd zichtbaar te zijn. Zij kan gebruikmaken van legale bedrijven, tussenpersonen, voertuigen, financiële constructies en personen die op papier een volkomen normaal bestaan leiden.
Wanneer conflicten vervolgens worden beslecht met intimidatie, ontvoering of dodelijk geweld, raakt de onderwereld niet alleen individuele slachtoffers. Dan wordt de rechtsstaat zelf uitgedaagd.
Suriname kan zich geen normalisering veroorloven
Wat vooral zorgen moet baren, is het risico van normalisering.
Wanneer de samenleving gewend raakt aan berichten over een ondernemer die verdwijnt, een lichaam dat ergens wordt gevonden, een voertuig dat wordt uitgebrand of een verdachte die spoorloos blijft, dreigt iets fundamenteels verloren te gaan: het besef dat dergelijke gebeurtenissen uitzonderlijk behoren te zijn.
Een rechtsstaat kan niet functioneren wanneer burgers het gevoel krijgen dat bepaalde personen of netwerken zich boven de wet kunnen plaatsen.
Nog ernstiger wordt het wanneer slachtoffers bang zijn om aangifte te doen, getuigen zwijgen uit angst voor represailles en mensen met informatie liever niets zeggen omdat zij ervan uitgaan dat de daders toch niet worden gepakt.
Dan ontstaat een parallelle werkelijkheid waarin de overheid formeel het gezag heeft, maar de criminaliteit feitelijk bepaalt wie zich veilig mag voelen.
De politie moet niet alleen zaken oplossen, maar patronen blootleggen
De afdeling Kapitale Delicten verdient in deze zaak ruimte om haar onderzoek te doen. Het publiek heeft recht op informatie, maar een strafrechtelijk onderzoek kan niet worden gevoerd via sociale media.
Tegelijkertijd moet de overheid verder kijken dan het oplossen van individuele dossiers.
Als blijkt dat bij meerdere ernstige misdrijven dezelfde personen, voertuigen, telefoonnummers, financiële transacties, bedrijven of tussenpersonen terugkomen, moet die informatie worden samengebracht.
De vraag moet niet alleen zijn: wie heeft deze moord gepleegd?
De vraag moet ook zijn:
Wie gaf opdracht? Wie financierde? Wie faciliteerde? Wie waste het geld? Wie verschafte informatie? Wie zorgde voor voertuigen, wapens of schuilplaatsen? En wie profiteerde ervan?
Daar ligt het verschil tussen het bestrijden van criminaliteit en het bestrijden van georganiseerde criminaliteit.
Een intelligence-gedreven aanpak is noodzakelijk
Suriname heeft behoefte aan een veel sterkere verbinding tussen politie, justitie, financiële opsporingsdiensten, douane, grenscontrole en andere relevante instanties.
Zware criminaliteit stopt namelijk niet bij een politiebureau.
Een crimineel netwerk kan vandaag betrokken zijn bij een gewelddadige zaak en morgen zijn geld investeren in vastgoed, goud, voertuigen of ondernemingen.
Wie uitsluitend naar het strafbare feit kijkt en niet naar de geldstromen, loopt het risico slechts de uitvoerders te pakken.
De financiële achterkant van criminaliteit moet daarom minstens zo serieus worden onderzocht als de fysieke uitvoering.
Ook de samenleving heeft een rol
De politie heeft inmiddels opnieuw een beroep gedaan op mensen die informatie hebben over Leysner of de omstandigheden rond zijn verdwijning. Dat is belangrijk. Informatie uit de samenleving kan cruciaal zijn voor een onderzoek.
Maar burgers kunnen alleen daadwerkelijk een rol spelen wanneer zij erop kunnen vertrouwen dat hun informatie vertrouwelijk wordt behandeld en dat de staat hen daadwerkelijk beschermt.
De samenleving moet daarom niet worden opgeroepen tot heldhaftigheid, maar tot verantwoordelijke samenwerking met de opsporingsdiensten.
Geen eigen rechter spelen. Geen verdachten opsporen. Geen geruchten verspreiden. Wel informatie delen met de bevoegde instanties.
D. Karamat-Ali
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp.
Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
