De discussie over toezicht op de cryptosector komt op een belangrijk moment voor Suriname. De Nationale Assemblée behandelt een ontwerpwet die regels moet stellen voor toezicht op aanbieders van diensten rond virtuele activa.
Asiskumar Gajadien heeft daarbij gewaarschuwd dat regulering innovatie niet mag verstikken. Hij pleit onder meer voor een zogenoemde regulatory sandbox waarin nieuwe financiële technologieën onder gecontroleerde omstandigheden kunnen worden getest.
Die gedachte verdient serieuze aandacht.
Maar er schuilt ook een gevaar in een te eenvoudige tegenstelling tussen toezicht en innovatie. Alsof regulering automatisch slecht is voor technologische vooruitgang en ongereguleerde ruimte automatisch goed voor ondernemers.
Dat is niet zo.
De werkelijke uitdaging voor Suriname is om een systeem te creëren waarin innovatie mogelijk is zonder dat consumenten, het financiële systeem en de integriteit van de economie aan onverantwoorde risico’s worden blootgesteld.
Crypto is geen gewone technologische speeltuin
Cryptovaluta en andere virtuele activa worden vaak gepresenteerd als innovatieve technologieën die traditionele financiële systemen kunnen uitdagen. Dat is deels terecht.
Maar zodra mensen geld investeren, transacties verrichten, vermogen bewaren of financiële diensten aanbieden via digitale activa, ontstaat een maatschappelijke verantwoordelijkheid.
Het gaat dan niet meer uitsluitend om technologie.
Het gaat om geld.
En waar geldstromen plaatsvinden, zijn risico’s op fraude, witwassen, belastingontduiking, marktmanipulatie en consumentenbenadeling nooit ver weg.
Daarom is toezicht noodzakelijk.
De vraag is niet óf er toezicht moet komen, maar hoe slim, proportioneel en toekomstbestendig dat toezicht wordt ingericht.
Suriname moet oppassen voor twee uitersten
Aan de ene kant bestaat het gevaar van overregulering.
Wanneer voor iedere nieuwe cryptodienst dezelfde zware eisen worden opgelegd als aan traditionele financiële instellingen, kan dat jonge bedrijven ontmoedigen om in Suriname te investeren. Innovatieve ondernemers kunnen vervolgens uitwijken naar andere jurisdicties waar experimenteerruimte groter is.
Voor een kleine economie als Suriname zou dat een gemiste kans zijn.
Maar het tegenovergestelde uiterste is minstens zo gevaarlijk.
Een sector waarin iedereen zonder duidelijke vergunningen, transparantie en consumentenbescherming financiële diensten kan aanbieden, kan snel veranderen in een aantrekkelijke omgeving voor malafide spelers.
Dan betaalt uiteindelijk niet de toezichthouder de rekening, maar de burger.
De regulatory sandbox is interessant, maar geen wondermiddel
Het voorstel voor een regulatory sandbox verdient daarom serieuze overweging. Nieuwe financiële technologieën zouden gedurende een beperkte periode onder toezicht kunnen worden getest, waarbij de Centrale Bank van Suriname voorwaarden kan stellen aan bijvoorbeeld het aantal deelnemers, de omvang van transacties en de bescherming van klanten.
Dat kan een verstandig instrument zijn.
Maar een sandbox mag geen achterdeur worden waardoor bedrijven tijdelijk buiten de normale regels kunnen opereren.
De voorwaarden moeten vooraf duidelijk zijn. Er moet worden vastgesteld welke ondernemingen mogen deelnemen, welke risico’s aanvaardbaar zijn, welke informatie moet worden verstrekt en wanneer de proef wordt beëindigd.
Ook moet duidelijk zijn wat er gebeurt wanneer een experiment mislukt.
Want innovatie betekent óók dat sommige ideeën niet werken.
De Centrale Bank krijgt een zware verantwoordelijkheid
De Centrale Bank van Suriname zal binnen een dergelijk systeem een belangrijke rol spelen. Dat vraagt om voldoende deskundigheid, capaciteit en onafhankelijkheid.
Toezicht op virtuele activa is namelijk geen terrein waarop men uitsluitend met traditionele bancaire kennis kan werken.
De toezichthouder moet kennis hebben van blockchaintechnologie, digitale wallets, smart contracts, cybersecurity, digitale identiteitscontrole, internationale geldstromen en nieuwe vormen van financiële dienstverlening.
Daar komt bij dat de technologie sneller verandert dan wetgeving.
Een wet die vandaag modern lijkt, kan over enkele jaren alweer achterhaald zijn.
Daarom moet de wet voldoende ruimte bieden voor technische ontwikkeling zonder dat de fundamentele rechtswaarborgen worden opgeofferd.
De grootste zwakte zou slechte handhaving zijn
Suriname kent helaas een terugkerend probleem: regels worden gemaakt, maar vervolgens onvoldoende gehandhaafd.
Dat risico is bij de cryptosector bijzonder groot.
Een indrukwekkende toezichtswet op papier heeft weinig waarde als de toezichthouder niet beschikt over voldoende personeel, technische kennis, digitale hulpmiddelen en financiële middelen om overtredingen daadwerkelijk op te sporen.
Gajadien heeft in andere financiële en economische dossiers eerder gewezen op het belang van handhaving en gewaarschuwd tegen regels die niet uitvoerbaar zijn. Ook bij toezicht op andere sectoren is het probleem niet altijd het ontbreken van regels, maar juist het gebrek aan effectieve uitvoering.
Daarom zou Suriname vóór de inwerkingtreding van nieuwe cryptowetgeving ook moeten kunnen aantonen dat het toezicht daadwerkelijk kan worden uitgevoerd.
Een papieren toezichthouder beschermt niemand.
Consumentenbescherming moet centraal staan
Bij de discussie over innovatie wordt gemakkelijk gesproken over startups, investeerders en technologische ontwikkeling.
Maar er is een groep die minstens zoveel aandacht verdient: de gewone burger.
De persoon die via een online platform cryptovaluta koopt. De jongere die zijn spaargeld investeert. De ondernemer die betalingen in digitale activa wil accepteren. De consument die een digitale wallet gebruikt zonder precies te begrijpen hoe het systeem werkt.
Wie beschermt deze mensen wanneer een platform failliet gaat?
Wie draagt verantwoordelijkheid bij fraude?
Wat gebeurt er wanneer digitale activa verdwijnen door een hack?
Hoe worden klachten behandeld?
En welke informatie moet een aanbieder verplicht aan klanten verstrekken?
Deze vragen moeten niet achteraf worden beantwoord wanneer de eerste grote problemen zich voordoen.
Innovatie zonder vertrouwen heeft geen toekomst
Het is bovendien een misvatting dat sterke regulering innovatie per definitie tegenwerkt.
Het tegenovergestelde kan juist het geval zijn.
Duidelijke regels kunnen vertrouwen creëren. Investeerders weten waar zij aan toe zijn. Ondernemers weten welke voorwaarden gelden. Banken weten met welke partijen zij zaken kunnen doen. Consumenten weten welke bescherming zij genieten.
Een gereguleerde markt kan daardoor aantrekkelijker worden voor serieuze ondernemingen.
De echte vijand van innovatie is niet noodzakelijk regelgeving.
De echte vijand is onzekerheid.
Een ondernemer wil weten wat mag, wat niet mag en onder welke voorwaarden hij kan groeien.
Suriname moet niet blind kopiëren
Bij het ontwikkelen van regelgeving moet Suriname tegelijkertijd voorkomen dat buitenlandse modellen simpelweg worden overgenomen.
Wat werkt in een grote financiële markt, hoeft niet automatisch te werken in Suriname.
Onze markt is kleiner, onze toezichtcapaciteit is beperkter en onze economie heeft andere kenmerken.
Daarom moet de wet aansluiten op de Surinaamse realiteit, maar wel rekening houden met internationale standaarden.
Juist omdat digitale financiële dienstverlening grensoverschrijdend is, kan Suriname zich niet volledig afsluiten van internationale ontwikkelingen.
De ideale wetgeving moet daarom een combinatie bieden van flexibiliteit en duidelijke grenzen.
Flexibiliteit voor ondernemers die nieuwe technologieën ontwikkelen.
Grenzen voor partijen die financiële risico’s afwentelen op consumenten.
Ruimte voor experimenten.
Maar geen ruimte voor misbruik.
Toezicht dat proportioneel is.
Maar niet afwezig.
Dat is de balans die de wetgever moet zoeken.
De politiek moet voorkomen dat crypto een nieuwe blinde vlek wordt
Er is nog een reden waarom deze wetgeving belangrijk is.
Suriname heeft in het verleden vaker te maken gehad met sectoren waarin economische groei sneller ging dan toezicht en handhaving. Wanneer regelgeving achterloopt, ontstaat ruimte voor constructies die later moeilijk terug te draaien zijn.
De cryptosector mag geen nieuwe blinde vlek worden.
De overheid moet daarom niet wachten tot zich grote fraudezaken of financiële schandalen voordoen voordat het toezicht serieus wordt aangescherpt.
Preventie is hier goedkoper dan herstel.
Danny Grames
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp.
Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
