De vondst van pesticiden in vismonsters uit de Tawajariepolder in Creola werpt opnieuw een ernstig vraagstuk op over de bescherming van het Surinaamse milieu en de controle op het gebruik van landbouwchemicaliën.
Uit laboratoriumonderzoek van de Nationale Milieu Autoriteit (NMA) blijkt dat in de onderzochte vissen pesticiden zijn aangetroffen die behoren tot de groep persistente organische verontreinigende stoffen, internationaal bekend als Persistent Organic Pollutants (POP’s).
Deze stoffen kunnen langdurige schadelijke gevolgen hebben voor ecosystemen en vormen mogelijk ook een risico voor de volksgezondheid.
Hoewel de NMA benadrukt dat op basis van de beschikbare meetgegevens niet kan worden vastgesteld dat de aangetroffen pesticiden rechtstreeks verantwoordelijk zijn voor de vissterfte, is de uitkomst ernstig genoeg om alarmbellen te doen rinkelen.
De aanwezigheid van deze stoffen in vis uit een lokaal watersysteem is geen gegeven dat met een technische verklaring of een voorzichtige formulering terzijde mag worden geschoven. Het vraagt om grondig onderzoek, transparantie en vooral concrete maatregelen.
Een verontrustende vondst, maar nog geen definitieve verklaring
De NMA stelt dat het vermoeden bestaat dat blootstelling aan de aangetroffen pesticiden een rol kan hebben gespeeld bij de vissterfte.
Tegelijkertijd kan de autoriteit op basis van de huidige onderzoeksresultaten geen rechtstreeks oorzakelijk verband aantonen. Dat onderscheid is wetenschappelijk belangrijk.
Een aangetroffen stof is niet automatisch het bewijs dat die stof de sterfte heeft veroorzaakt. Daarvoor moeten onder meer de concentraties, blootstellingsduur, omstandigheden in het water en mogelijke andere oorzaken worden onderzocht.
Maar juist daar ligt de verantwoordelijkheid van de overheid. Wanneer vissterfte wordt geconstateerd en vervolgens potentieel schadelijke stoffen in vismonsters worden aangetroffen, mag het onderzoek niet blijven steken bij de vaststelling dat er onvoldoende gegevens zijn voor een definitieve conclusie. Die ontbrekende gegevens moeten zo snel mogelijk worden verzameld.
De vraag is bovendien niet alleen waarom de vissen zijn gestorven, maar ook welke stoffen zich in het watersysteem bevinden, hoe lang deze daar mogelijk aanwezig zijn en of mensen via visconsumptie of andere vormen van blootstelling risico lopen.
Zware metalen aangetroffen, maar wateronderzoek is nog onvolledig
Ook de resultaten van de watermonsters geven aanleiding tot bezorgdheid. Volgens de NMA zijn in de onderzochte watermonsters zware metalen aangetroffen, met uitzondering van cadmium. Een analyse van pesticiden in het water heeft in deze onderzoeksfase echter nog niet plaatsgevonden.
Dat betekent dat er op dit moment geen volledig beeld bestaat van de mogelijke verontreiniging van het watersysteem.
De aanwezigheid van pesticiden in de vissen roept juist de vraag op of en in welke concentraties deze stoffen ook in het water en het sediment voorkomen.
Het is een wezenlijk tekort in de huidige onderzoeksfase. Zonder aanvullende analyses kan niet worden vastgesteld hoe ver de verontreiniging zich mogelijk heeft verspreid, welke organismen eraan worden blootgesteld en of de stoffen zich ophopen in de voedselketen.
Daarbij moet ook worden onderzocht of de aangetroffen zware metalen en pesticiden afzonderlijk of in combinatie een schadelijk effect kunnen hebben.
Het zou onverantwoord zijn om de verschillende onderzoeksresultaten los van elkaar te beschouwen wanneer zij betrekking hebben op hetzelfde kwetsbare ecosysteem.
Persistente stoffen verdwijnen niet vanzelf
De aanduiding Persistent Organic Pollutants is niet zomaar een technische classificatie. Het gaat om stoffen die vanwege hun eigenschappen langdurig in het milieu aanwezig kunnen blijven.
Sommige kunnen zich ophopen in levende organismen en via de voedselketen worden doorgegeven. Daardoor kunnen de gevolgen van blootstelling zich verder uitstrekken dan de plaats waar de verontreiniging oorspronkelijk is ontstaan.
Wanneer dergelijke stoffen in vismonsters worden aangetroffen, moet daarom niet alleen naar de directe oorzaak van de vissterfte worden gekeken.
Ook de mogelijke gevolgen voor andere waterorganismen, de kwaliteit van het water en de veiligheid van visconsumptie verdienen aandacht.
De overheid moet voorkomen dat de kwestie uitsluitend wordt benaderd als een incident waarbij vissen zijn gestorven. Het kan ook een signaal zijn van een groter milieuprobleem dat al langer bestaat en waarvan de omvang nog niet bekend is.
Onderzoek mag niet blijven bij aanbevelingen
De NMA acht aanvullend multidisciplinair onderzoek noodzakelijk. Daarbij moeten gerichte monsters van water en sediment worden genomen en waar nodig aanvullende biologische analyses worden uitgevoerd.
Dat is een noodzakelijke stap, maar de samenleving mag verwachten dat deze aanbeveling ook daadwerkelijk wordt omgezet in een concreet onderzoeksprogramma.
Er moet duidelijkheid komen over de planning, de verantwoordelijke instanties, de onderzoeksmethoden en de manier waarop de resultaten openbaar worden gemaakt.
Ook moet worden nagegaan welke mogelijke bronnen van verontreiniging in het gebied aanwezig zijn en of het gebruik, de opslag of de afvoer van pesticiden voldoende wordt gecontroleerd.
Daarnaast is communicatie met de lokale gemeenschap essentieel. Bewoners hebben recht op begrijpelijke informatie over de aangetroffen stoffen en de mogelijke gezondheidsrisico’s.
Zolang de veiligheid van de vis niet voldoende is vastgesteld, moet de overheid duidelijk aangeven welke voorzorgsmaatregelen nodig zijn en of beperkingen op het vangen of consumeren van vis moeten worden overwogen.
Milieubescherming vraagt om meer dan laboratoriumresultaten
De situatie in de Tawajariepolder legt een bredere zwakte bloot in de manier waarop Suriname met milieuproblemen omgaat.
Te vaak ontstaat publieke aandacht pas wanneer de schade zichtbaar wordt: dode vissen, vervuild water, aangetaste landbouwgronden of gezondheidsklachten. Vervolgens worden monsters genomen en onderzoeksresultaten afgewacht, terwijl de samenleving ondertussen met onzekerheid blijft zitten.
Milieubescherming moet echter beginnen voordat schade ontstaat. Dat vereist structurele monitoring van waterkwaliteit, effectieve controle op het gebruik van schadelijke chemicaliën, handhaving van milieuregels en voldoende capaciteit bij de verantwoordelijke instanties.
Ook moet duidelijk zijn welke instantie optreedt wanneer verontreiniging wordt vastgesteld en wie verantwoordelijk is voor herstel en eventuele schadebeperking.
De NMA heeft met haar onderzoeksresultaten een belangrijk signaal afgegeven. Maar een signaal alleen beschermt geen rivier, kanaal, visbestand of gemeenschap. De overheid moet nu doorpakken.
De vissterfte in de Tawajariepolder mag niet eindigen als een dossier waarin pesticiden zijn aangetroffen, zware metalen zijn vastgesteld en aanvullend onderzoek is aanbevolen.
De samenleving heeft recht op antwoorden. Welke stoffen zijn aanwezig, waar komen ze vandaan, welke risico’s bestaan er en wat wordt eraan gedaan?
Zolang die vragen onbeantwoord blijven, blijft niet alleen de oorzaak van de vissterfte onzeker, maar ook de bescherming van de mensen en het milieu die van dit watersysteem afhankelijk zijn.
Voorzichtigheid in wetenschappelijke conclusies is noodzakelijk. Passiviteit in het overheidsoptreden is dat niet.
H. Smeltz
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp.
Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
