De staat van de dienstwoningen voor leerkrachten in het binnenland is allang geen simpel onderhoudsprobleem meer.
Wanneer woningen zo slecht zijn dat het ministerie van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur geen leerkrachten verantwoord naar bepaalde gebieden kan sturen, raakt dit rechtstreeks aan het recht van kinderen op onderwijs.
Minister Dirk Currie heeft in De Nationale Assemblee erkend dat onderwijsgevenden op sommige plaatsen niet kunnen worden geplaatst omdat de beschikbare dienstwoningen niet in goede staat verkeren.
Dat is een opmerkelijke constatering, maar vooral een pijnlijke illustratie van hoe achterstallig onderhoud uiteindelijk wordt afgewenteld op leerlingen.
Want een kapotte woning is één probleem. Een lege klas is een veel groter probleem.
Geen leerkracht zonder woning, geen onderwijs zonder leerkracht
Voor een leerkracht die vanuit Paramaribo of een ander deel van het land naar een afgelegen gebied wordt gestuurd, is huisvesting geen luxe. Het is een randvoorwaarde om daar überhaupt te kunnen werken.
Je kunt iemand moeilijk naar een dorp sturen en vervolgens verwachten dat die persoon zelf maar uitzoekt waar hij veilig kan wonen. Zeker in gebieden waar alternatieve huisvesting nauwelijks beschikbaar is.
Als de dienstwoning onbewoonbaar is, ontstaat dus een kettingreactie: de leerkracht kan niet worden geplaatst, de vacature blijft bestaan en uiteindelijk zijn het de kinderen die de rekening betalen.
Dat maakt deze kwestie groter dan de vraag of een dak lekt, een vloer kapot is of een keuken niet meer functioneert. Het gaat om de vraag of de overheid haar onderwijsbeleid daadwerkelijk kan uitvoeren.
Kinderen in het binnenland mogen niet de sluitpost worden
Juist leerlingen in afgelegen gebieden zijn vaak afhankelijk van de publieke voorzieningen die de overheid daar beschikbaar stelt.
Wanneer scholen kampen met een tekort aan leerkrachten, hebben deze leerlingen niet altijd dezelfde mogelijkheden als kinderen in Paramaribo.
Een vacature in het binnenland is niet zomaar een vacature. Het kan betekenen dat een klas tijdelijk geen vaste leerkracht heeft, dat leerlingen met grotere groepen moeten werken of dat bepaalde vakken onvoldoende worden aangeboden.
Currie heeft zelf aangegeven dat er geen cijfers zijn genoemd over het aantal leerlingen dat mogelijk wordt geraakt. Maar juist dat gebrek aan cijfers zou aanleiding moeten zijn voor actie.
Want hoe kan beleid worden gemaakt als niet bekend is hoeveel scholen, leerkrachten en leerlingen daadwerkelijk door het probleem worden getroffen?
Hoe lang weten we dit al?
De meest kritische vraag is misschien niet waarom de woningen nu slecht zijn, maar hoe het zover heeft kunnen komen.
Dienstwoningen zijn geen onverwachte infrastructuur. Het ministerie weet waar ze staan, wie ze gebruikt en in welke gebieden nieuwe leerkrachten moeten worden geplaatst. Onderhoud zou dus planmatig moeten gebeuren.
Een dienstwoning die jarenlang niet wordt onderhouden, verandert uiteindelijk van een relatief kleine onderhoudspost in een dure renovatieklus. En wanneer de woning vervolgens niet meer bewoonbaar is, wordt de maatschappelijke schade nog groter.
De overheid betaalt dan niet alleen voor herstel. Zij betaalt ook de prijs van niet-geleverde publieke dienstverlening.
Onderwijsbeleid begint niet bij het schoolbord
Er wordt bij onderwijsbeleid vaak gesproken over curricula, digitale middelen, leerprestaties, examens en de kwaliteit van leerkrachten. Allemaal belangrijke onderwerpen.
Maar onderwijs begint soms veel eenvoudiger: kan de leerkracht überhaupt op de plek komen waar hij of zij nodig is?
Als het antwoord daarop afhankelijk is van de staat van een dienstwoning, dan moeten huisvesting en infrastructuur onderdeel zijn van het onderwijsbeleid zelf.
Een ministerie dat leerkrachten naar het binnenland wil sturen, moet niet alleen vacatures openstellen en personeel werven. Het moet ook zorgen voor de omstandigheden waaronder die mensen hun werk daadwerkelijk kunnen doen.
De overheid moet stoppen met reactief onderhoud
Het is tijd om af te stappen van het model waarbij pas wordt ingegrepen wanneer een dienstwoning bijna instort of onbewoonbaar wordt verklaard.
Er moet een structureel onderhoudsprogramma komen waarbij alle dienstwoningen worden geïnventariseerd en technisch beoordeeld. Vervolgens moeten woningen worden ingedeeld naar urgentie, zodat de beschikbare middelen gericht kunnen worden ingezet.
Daarbij hoort ook transparantie. De samenleving mag weten hoeveel dienstwoningen er zijn, hoeveel daarvan bewoonbaar zijn, hoeveel dringend onderhoud nodig hebben en hoeveel leerkrachten en leerlingen door het probleem worden geraakt.
Dat is geen luxe. Het is verantwoord bestuur.
Niet alleen renovatie, maar ook verantwoordelijkheid
De uitspraak van minister Currie is daarom meer dan een constatering. Het is eigenlijk een waarschuwing.
Als de staat weet dat onderwijsgevenden niet naar bepaalde gebieden kunnen worden gestuurd vanwege slechte huisvesting, dan kan het probleem niet blijven hangen in de categorie “we moeten nog kijken naar renovatie”.
Er moet een concrete planning komen: welke woningen worden aangepakt, wanneer gebeurt dat, hoeveel kost het en wanneer kunnen de betreffende leerkrachten daadwerkelijk worden geplaatst?
Want zolang die vragen onbeantwoord blijven, blijft het binnenland afhankelijk van een systeem waarin kinderen moeten wachten totdat een woning wordt opgeknapt.
Een dienstwoning is geen gebouw, maar een onderwijsvoorziening
De discussie over dienstwoningen moet daarom fundamenteel veranderen.
Een dienstwoning voor een leerkracht is niet slechts een overheidsgebouw. Het is onderdeel van de onderwijsinfrastructuur. Net zoals een schoolgebouw, lesmateriaal of een schoolbus kan de beschikbaarheid ervan bepalen of onderwijs daadwerkelijk geleverd kan worden.
Als Suriname serieus werk wil maken van gelijke onderwijskansen, dan mogen kinderen in het binnenland niet de dupe worden van jarenlange verwaarlozing van publieke voorzieningen.
De overheid kan niet enerzijds zeggen dat onderwijs voor ieder kind toegankelijk moet zijn en anderzijds toestaan dat een kapotte dienstwoning verhindert dat een leerkracht zijn of haar klas bereikt.
De vraag is dus niet of de dienstwoningen moeten worden opgeknapt. De vraag is waarom ze überhaupt zover hebben kunnen komen.
Ben M.D.
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp.
Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
