De regering meldt dat het Affordable Housing Project (AHP) gestaag wordt uitgevoerd en dat momenteel ongeveer 300 aanvragen voor bouwsubsidie bij de afdeling Volkshuisvesting in behandeling zijn.
Daarnaast wordt gewerkt aan woningbouwprojecten in onder meer Koela, Reeberg in Wanica en Voorburg in Commewijne. In Koela te Pontbuiten moeten naar verwachting 55 nieuwe woningen tegen december 2026 worden opgeleverd.
Op papier klinkt dit als goed nieuws. Suriname heeft dringend behoefte aan betaalbare en kwalitatief goede woningen. Maar achter de cijfers schuilt een vraag die voor veel woningzoekenden minstens zo belangrijk is: wie krijgt straks daadwerkelijk een woning?
Woningnood is geen kwestie van geluk
Voor veel Surinamers is een betaalbare woning geen luxe, maar een basisbehoefte. Vooral jonge gezinnen, alleenstaande ouders, mensen met een laag of onregelmatig inkomen en huishoudens die momenteel onder moeilijke woonomstandigheden leven, hebben behoefte aan ondersteuning.
Daarom mag de verdeling van woningen en bouwsubsidies nooit afhankelijk worden van wie iemand kent, wie iemand belt of wie toegang heeft tot de juiste persoon.
De regering moet voorkomen dat het Affordable Housing Project wordt gezien als een systeem waarin vooral mensen met goede contacten, politieke connecties of een sterke sociale positie hun weg weten te vinden.
De vraag naar woningen is daarvoor simpelweg te groot.
Welke garantie is er tegen ‘friends and family’?
De overheid moet daarom openheid geven over de manier waarop de aanvragen worden beoordeeld.
Welke criteria bepalen wie in aanmerking komt voor een woning of bouwsubsidie? Wordt gekeken naar inkomen, gezinssamenstelling, woonsituatie, aantal kinderen, medische of sociale omstandigheden en het ontbreken van eigen woonruimte?
En misschien nog belangrijker: welke controlemechanismen zijn ingebouwd om vriendjespolitiek en belangenverstrengeling te voorkomen?
Een eerlijk systeem begint niet bij de belofte dat iedereen een gelijke kans krijgt. Het begint bij transparante, controleerbare en objectieve selectiecriteria.
De kwetsbaarste groepen moeten zichtbaar zijn
De regering zou daarom duidelijk moeten aangeven hoe sociale en economische kwetsbaarheid wordt vastgesteld.
Wordt bijvoorbeeld extra gewicht toegekend aan gezinnen die momenteel in overvolle of onveilige woningen wonen? Aan huishoudens zonder eigen woning? Aan alleenstaande ouders? Aan gezinnen met kinderen? Aan mensen met een zeer laag inkomen?
Als dergelijke factoren worden meegenomen, moet dat vooraf bekend zijn.
Transparantie betekent namelijk niet alleen vertellen dat er woningen worden gebouwd, maar ook uitleggen voor wie ze worden gebouwd.
Voorkom dat de politiek bepaalt wie een sleutel krijgt
Een woning is meer dan een gebouw. Voor een gezin betekent een woning veiligheid, stabiliteit en perspectief.
Juist daarom is politieke invloed bij de toewijzing van sociale woningen bijzonder schadelijk. Wanneer burgers het gevoel krijgen dat een woning vooral bereikbaar is via een politieke partij, bestuurder, familielid of andere invloedrijke persoon, verdwijnt het vertrouwen in het hele systeem.
De regering zou daarom juist bij het AHP moeten laten zien dat het anders kan.
Geen lijsten die pas achteraf worden verantwoord. Geen onduidelijke selectie. Geen uitzonderingen die niet kunnen worden verklaard.
Maar een systeem waarbij vooraf vaststaat: dit zijn de criteria, zo worden punten toegekend, zo wordt de rangorde bepaald en zo wordt gecontroleerd dat iedereen gelijk wordt behandeld.
Onafhankelijke controle is geen luxe
Gezien de gevoeligheid van woningtoewijzing zou onafhankelijke controle moeten worden overwogen.
Een onafhankelijke commissie of controlemechanisme kan bijvoorbeeld toezien op de selectieprocedure en klachten van woningzoekenden behandelen.
Ook kan periodiek worden gepubliceerd hoeveel aanvragen zijn ontvangen, hoeveel zijn toegekend en op basis van welke categorieën de toewijzing heeft plaatsgevonden.
Persoonsgegevens hoeven daarbij uiteraard niet openbaar te worden gemaakt.
Transparantie betekent niet dat de privacy van woningzoekenden moet worden opgeofferd. Het betekent dat de procedure controleerbaar moet zijn.
Geef woningzoekenden het vertrouwen terug
De regering heeft met het AHP de mogelijkheid om een voorbeeld te stellen van hoe sociale woningbouw transparant en eerlijk kan worden uitgevoerd.
Daarvoor is meer nodig dan woningen bouwen.
Er moet duidelijkheid komen over de selectiecriteria, puntensystematiek, wachtlijsten, prioriteitscategorieën, klachtenprocedure en onafhankelijke controle.
En misschien wel de belangrijkste garantie: dat ‘friends and family’ niet vóór mensen komen die de woning daadwerkelijk nodig hebben.
De samenleving hoeft geen wonderen te verwachten. Maar zij mag wél eerlijk bestuur verwachten.
Een betaalbare woning moet geen beloning zijn voor politieke loyaliteit of persoonlijke connecties.
Wie het meest nodig heeft, moet de grootste kans krijgen.
Dat zou de kern van ieder sociaal woningbouwbeleid moeten zijn.
Ben M.D.
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp.
Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
