De ontdekking van grote olievoorraden voor de kust van Guyana heeft het land internationaal op de kaart gezet.
Sinds de start van de olieproductie in 2019 wordt Guyana vaak gepresenteerd als een economisch wonder: één van de snelst groeiende economieën ter wereld, een nieuwe energiehoofdstad van de regio en een land met ongekende financiële vooruitzichten.
Maar achter de spectaculaire groeicijfers schuilt een andere werkelijkheid die tot nadenken moet stemmen. Want economische groei op papier betekent niet automatisch dat de bevolking beter af is of dat de financiële positie van een land sterker wordt.
De vraag die steeds nadrukkelijker wordt gesteld is: wat gebeurt er wanneer een land enorme olie-inkomsten ontvangt, maar tegelijkertijd zijn schulden ziet oplopen?
Voor Suriname, dat op het punt staat een nieuwe fase van olieontwikkeling in te gaan, is dit geen theoretische discussie. Het is een waarschuwing.
Guyana: van oliedroom naar schuldenvraagstuk
Volgens politiek commentator Glenn Lall van Kaieteur News ontstond na de ontdekking en productie van olie een situatie die veel Guyanezen zorgen baart.
Terwijl de wereld spreekt over de enorme economische groei van Guyana, wordt intern gewezen op de stijging van de staatsschuld.
Voor de start van de olieproductie in 2019 bedroeg de Guyanese staatsschuld ongeveer US$ 1,7 miljard. In 2026 wordt deze schuld geraamd op ruim US$ 10 miljard.
De kern van de kritiek is niet dat olie geen economische groei brengt, maar dat de vraag moet worden gesteld: waar blijven de structurele voordelen voor de samenleving en hoe wordt de rijkdom beheerd?
Een land kan rijker lijken door grote investeringen, infrastructuurprojecten en economische activiteit, terwijl tegelijkertijd de financiële verplichtingen toenemen.
De gevaarlijke illusie: olie maakt automatisch rijk
In veel landen bestaat de verwachting dat natuurlijke rijkdommen automatisch leiden tot welvaart. De werkelijkheid is complexer.
Olie-inkomsten kunnen leiden tot:
-hogere overheidsuitgaven;
-grote infrastructuurprojecten;
-buitenlandse investeringen;
-economische groei.
Maar zonder sterk financieel beheer kunnen dezelfde inkomsten ook leiden tot:
-toenemende schulden;
-afhankelijkheid van één sector;
-hogere overheidsuitgaven zonder duurzame opbrengsten;
-ongelijkheid tussen groepen in de samenleving.
De geschiedenis van olieproducerende landen laat zien dat de grootste uitdaging niet het vinden van olie is, maar het verstandig beheren van de opbrengsten.
De Guyanese ervaring is een spiegel voor Suriname
Suriname bevindt zich op een belangrijk historisch kruispunt. De ontwikkeling van de olie- en gassector biedt kansen die het land economisch kunnen veranderen.
Maar de grote vraag is: leren wij van de ervaringen van anderen, of herhalen wij dezelfde fouten?
De Surinaamse staatsschuld blijft een belangrijk aandachtspunt. Volgens recente cijfers steeg de staatsschuld van Suriname van ongeveer US$ 4,1 miljard medio 2025 naar circa US$ 4,8 miljard eind maart 2026. Dat betekent een stijging van ongeveer US$ 700 miljoen binnen negen maanden.
Deze ontwikkeling moet serieus worden besproken, juist nu Suriname zich voorbereidt op toekomstige olie-inkomsten.
Want als de schulden nu al groeien vóórdat de grote olieopbrengsten binnenkomen, rijst de vraag hoe de financiële positie eruit zal zien wanneer de olieproductie daadwerkelijk op gang komt.
Gaan wij dezelfde weg als Guyana?
De vraag is niet of Suriname olie moet ontwikkelen. De olie-industrie kan enorme kansen bieden.
De echte vraag is:
Wat gaat Suriname doen met de inkomsten?
Worden de opbrengsten gebruikt om:
-de productieve economie te versterken?
-landbouw en voedselzekerheid te ontwikkelen?
-jongeren beter op te leiden?
-lokale bedrijven toegang te geven tot de olie- en gassector?
-infrastructuur duurzaam te verbeteren?
-de staatsschuld af te bouwen?
Of worden olie-inkomsten gebruikt om tijdelijke begrotingstekorten te dichten en politieke beloften te financieren?
Daar ligt het verschil tussen een olierijk land en een ontwikkeld land.
De grootste uitdaging: voorkomen van de grondstoffenvloek
Veel landen met grote natuurlijke rijkdommen hebben te maken gehad met wat economen de “grondstoffenvloek” noemen: landen die rijk zijn aan olie, goud of mineralen, maar waarbij de bevolking onvoldoende profiteert.
Het probleem is niet de aanwezigheid van natuurlijke hulpbronnen. Het probleem ontstaat wanneer:
-economische diversificatie ontbreekt;
-transparantie onvoldoende is;
-inkomsten niet strategisch worden geïnvesteerd;
-lokale gemeenschappen worden vergeten;
-de economie afhankelijk blijft van één exportproduct.
Suriname moet daarom nu al duidelijke regels vaststellen over hoe toekomstige olie-inkomsten worden beheerd.
Waar is het Surinaamse plan?
De samenleving heeft recht op antwoorden.
Wat is het nationale plan voor de olie-inkomsten?
Hoe wordt voorkomen dat toekomstige regeringen de inkomsten gebruiken voor kortetermijnpolitiek?
Hoe zorgen wij ervoor dat kleine ondernemers, vrouwen, jongeren en gemeenschappen in het binnenland daadwerkelijk profiteren?
Hoe voorkomen wij dat Suriname straks wel miljarden aan olie produceert, maar nog steeds worstelt met armoede, hoge kosten van levensonderhoud en economische afhankelijkheid?
Olie kan Suriname redden, maar slecht bestuur kan olie verspillen
De grootste bedreiging voor Suriname is niet het gebrek aan natuurlijke rijkdom. Suriname heeft goud, olie, bossen, landbouwgrond en een strategische ligging.
De grootste bedreiging is slecht beheer.
Olie geeft een land geen garantie op ontwikkeling. Het geeft slechts een kans.
Die kans moet worden benut met visie, discipline en verantwoordelijkheid.
Guyana laat zien dat enorme olie-inkomsten niet automatisch betekenen dat alle financiële problemen verdwijnen. Suriname moet daarom niet alleen dromen over de miljarden die eraan komen, maar vooral nadenken over de keuzes die vandaag gemaakt moeten worden.
Want de vraag van de toekomst zal niet zijn:
“Hoeveel olie had Suriname?”
De echte vraag zal zijn:
“Wat heeft Suriname met zijn olie gedaan?”
N. Mohari
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp.
Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
