Een Nederlands paspoort wordt vaak gezien als het bewijs dat iemand Nederlander is. Toch blijkt de werkelijkheid voor sommige Surinamers ingewikkelder te zijn.
Je kunt in Suriname geboren zijn, later de Nederlandse nationaliteit krijgen en jarenlang in Nederland wonen.
Of je kunt in Nederland geboren zijn uit gekleurde Surinaamse ouders, er zijn opgegroeid en de Nederlandse taal perfect spreken.
Maar word je dan door iedereen automatisch als Nederlander gezien?
Dat is een vraag die steeds vaker wordt besproken in Nederland. De discussie gaat niet alleen over nationaliteit, maar ook over identiteit, afkomst en de manier waarop mensen elkaar beoordelen.
Wanneer ben je volgens de samenleving echt Nederlands?
Stel: iemand uit Suriname trouwt met een Nederlander en krijgt daarna een Nederlands paspoort. Volgens de wet is deze persoon Nederlander. Maar sommige mensen blijven toch kijken naar waar iemand vandaan komt.
Ook kinderen van Surinaamse ouders die in Nederland zijn geboren, krijgen soms te maken met dezelfde vraag. Zij hebben misschien nooit in Suriname gewoond, maar worden toch regelmatig herinnerd aan hun afkomst.
De centrale vraag blijft daardoor: wanneer houdt iemand op “van daar” te zijn en wordt die persoon volledig als Nederlander gezien?
Het verschil tussen paspoort, cultuur en afkomst
De discussie kreeg opnieuw aandacht door een uitleg van antropoloog en opiniemaker Shashi Roopram. Hij stelde dat Nederlanderschap uit meerdere lagen bestaat.
Volgens hem is er een juridische laag: iedereen met een Nederlands paspoort is Nederlander. Daarnaast is er een culturele laag, waarbij taal, gewoonten en gedeelde waarden een rol spelen.
Ook noemt hij een etnische laag, die te maken heeft met afkomst, huidskleur en familiegeschiedenis.
Deze uitleg leidde tot veel reacties, omdat het raakt aan een herkenbare ervaring van veel mensen met een migratieachtergrond.
Waarom wordt de ene persoon sneller als Nederlander gezien?
Een voorbeeld dat vaak wordt genoemd is Eva Jinek. Zij werd geboren in de Verenigde Staten en heeft Tsjechische afkomst. Toch zien veel Nederlanders haar niet als buitenlander.
Zij spreekt ‘accentloos’ Nederlands en haar uiterlijk sluit volgens sommige mensen aan bij het traditionele beeld van een Nederlander.
Daarmee ontstaat een interessante vraag. Zou een blonde vrouw met blauwe ogen die tientallen jaren in Suriname woont automatisch door iedereen als Surinamer worden gezien?
Surinamers maken al generaties deel uit van Nederland
Surinamers behoren inmiddels tot een groep die diep verbonden is met Nederland. Veel Surinamers wonen al meerdere generaties in het land, spreken Nederlands als moedertaal en zijn actief in alle delen van de samenleving.
Volgens cijfers van het CBS behoren Surinamers binnen de grotere groepen met een migratieachtergrond tot de groepen die economisch relatief sterk presteren.
Toch laat de discussie zien dat juridische nationaliteit en maatschappelijke acceptatie niet altijd hetzelfde zijn.
Uiteindelijk bestaat er geen simpel antwoord op de vraag wanneer iemand “echt” Nederlander is.
Voor de één is een paspoort voldoende, voor de ander spelen afkomst, uiterlijk en cultuur een rol.
