De discussie over de locatie van de viering van de Nationale Inheemsendag heeft de afgelopen weken opvallend veel emoties losgemaakt.
De Palmentuin is uitgegroeid tot het symbool van een conflict tussen de overheid en delen van de Inheemse gemeenschap.
Op sociale media klinkt echter ook een andere stem. Steeds vaker wordt de vraag gesteld waarom zoveel energie wordt gestoken in een strijd om een evenementenlocatie, terwijl veel fundamentelere vraagstukken al decennialang wachten op een oplossing.
Die vraag verdient een serieus antwoord.
Symboliek is belangrijk, maar lost geen structurele problemen op
Niemand zal ontkennen dat symbolen ertoe doen. De Palmentuin is een historische plek waar nationale activiteiten plaatsvinden en waar verschillende bevolkingsgroepen hun cultuur zichtbaar maken.
Wanneer een gemeenschap zich niet gehoord voelt over het gebruik van zo’n locatie, kan dat worden ervaren als een gebrek aan erkenning.
Maar erkenning bestaat uit meer dan een locatie voor een viering.
De vraag is of een conflict over de Palmentuin uiteindelijk niet afleidt van de veel grotere uitdagingen waarmee Inheemse gemeenschappen dagelijks worden geconfronteerd.
Het grondenrechtenvraagstuk blijft onopgelost
Al tientallen jaren vormt de erkenning van collectieve grondenrechten het belangrijkste dossier voor de Inheemse en tribale volken van Suriname.
Internationale uitspraken, waaronder de arresten van het Inter-Amerikaans Hof voor de Rechten van de Mens in de zaken Moiwana, Saramaka en later het Kali’na en Lokono-vonnis, verplichten Suriname om de traditionele woon- en leefgebieden wettelijk te erkennen en te beschermen.
Ondanks jaren van discussies, commissies, wetsvoorstellen en politieke toezeggingen is een definitieve wettelijke regeling nog steeds uitgebleven.
Juist daar liggen de grootste economische, sociale en culturele belangen.
Zonder rechtszekerheid over grondbezit blijven gemeenschappen kwetsbaar voor mijnbouwactiviteiten, houtkap, infrastructurele projecten en andere economische ontwikkelingen die hun leefomgeving rechtstreeks raken.
Economische achterstand verdient meer aandacht
Veel Inheemse dorpen kampen nog steeds met beperkte toegang tot kwalitatief onderwijs, gezondheidszorg, schoon drinkwater, betrouwbare elektriciteit, internetverbindingen en voldoende werkgelegenheid.
Jongeren trekken noodgedwongen weg omdat economische perspectieven ontbreken.
Ondernemerschap ontwikkelt zich slechts langzaam, terwijl Suriname aan de vooravond staat van miljardeninvesteringen in de olie- en gassector.
De vraag die velen stellen is daarom begrijpelijk: waarom wordt niet met dezelfde intensiteit gestreden voor economische participatie van Inheemse jongeren?
Waarom ligt de maatschappelijke druk niet dagelijks op thema’s als lokale werkgelegenheid, ondernemerschap, scholing en toegang tot financiering?
De olie-economie verandert het speelveld
De komende jaren zal Suriname ingrijpend veranderen door de verwachte inkomsten uit olie en gas.
Juist nu zouden Inheemse organisaties volop moeten onderhandelen over hun positie binnen deze nieuwe economie.
Denk aan afspraken over lokale content, opleidingstrajecten, natuurbeheer, duurzame toerismeprojecten, bosbeheer, koolstofkredieten en inkomsten uit natuurlijke hulpbronnen.
Dat zijn dossiers die generaties lang verschil kunnen maken.
Een discussie over een evenementenlocatie haalt zelden dezelfde maatschappelijke winst.
Verdeeldheid helpt niemand
De discussie rondom de Palmentuin heeft bovendien geleid tot stevige woorden over en weer.
Voor- en tegenstanders verwijten elkaar gebrek aan respect, politieke beïnvloeding of onbegrip.
Daarmee dreigt een intern conflict belangrijker te worden dan de gezamenlijke belangen van de gemeenschap.
Terwijl juist eenheid noodzakelijk is om met kracht te kunnen onderhandelen over nationale dossiers zoals grondenrechten, natuurbescherming en economische ontwikkeling.
Politieke energie is schaars
Elke maatschappelijke beweging beschikt over een beperkte hoeveelheid politieke aandacht, media-aandacht en maatschappelijke energie.
De vraag is daarom altijd waar die energie het meeste rendement oplevert.
Een conflict over een locatie kan tijdelijk veel aandacht trekken.
Maar wetgeving over grondenrechten, betere gezondheidszorg, onderwijs, infrastructuur en economische ontwikkeling verandert daadwerkelijk levens.
Juist daarom klinkt vanuit verschillende delen van de samenleving de oproep om de prioriteiten opnieuw tegen het licht te houden.
Meer dan een locatie
De Palmentuin is uiteindelijk niet het doel.
Het is hooguit een symbool.
De echte strijd gaat over zeggenschap, bestaanszekerheid, economische ontwikkeling, bescherming van leefgebieden en gelijke kansen.
Wanneer die grote dossiers onvoldoende vooruitgang boeken, bestaat het risico dat discussies over symbolen steeds meer aandacht opeisen, terwijl de structurele problemen blijven bestaan.
Dat betekent niet dat culturele erkenning onbelangrijk is.
Wel dat erkenning pas echt betekenis krijgt wanneer zij gepaard gaat met tastbare verbeteringen in het dagelijks leven van de mensen voor wie zij bedoeld is.
Een gemeenschap wordt uiteindelijk niet sterker door de plek waar zij haar cultuur viert, maar door de mate waarin zij haar toekomst zelf kan vormgeven.
Ben M.D.
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp. Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
