Voor veel Surinaamse Nederlanders blijft het een droom. Op een dag terugkeren naar Suriname, dichter bij familie, cultuur en de plek waar hun roots liggen.
Toch blijkt de werkelijkheid vaak minder eenvoudig dan vooraf gedacht.
Hoe je het ook wendt of keert, Surinamers die jarenlang in Nederland hebben gewoond en Surinamers die altijd in Suriname zijn gebleven, hebben zich in veel gevallen anders ontwikkeld.
Vooral bij de jongere generaties is die kloof zichtbaar geworden. Hoe langer iemand in Nederland woont, hoe groter de verschillen vaak worden.
De knop terugdraaien blijkt niet eenvoudig
Uit mijn ervaringen met remigranten blijkt dat vooral hoogopgeleide en bovengemiddeld intelligente Surinaamse Nederlanders moeite kunnen hebben met de aanpassing.
Zij zijn gewend geraakt aan een westerse mentaliteit, een andere manier van werken en een andere kijk op maatschappelijke ontwikkelingen.
Voor sommigen voelt terugkeer daarom niet als thuiskomen, maar als opnieuw emigreren.
Gemis van diepgaande gesprekken
Een klacht die regelmatig terugkomt, is het gebrek aan intellectuele aansluiting. Sommige remigranten zeggen dat zij diepgaande gesprekken missen over actualiteiten, economie, wetenschap, technologie en maatschappelijke vraagstukken.
Waar gesprekken in Nederland vaak over dergelijke onderwerpen gaan, ervaren zij dat gesprekken in Suriname vaker draaien om familie, sociale relaties en lokale gebeurtenissen.
Dat is geen waardeoordeel, maar wel een verschil dat voor bepaalde mensen zwaar kan wegen.
Andere werkcultuur en minder ruimte voor kritiek
Ook verschillen in werkcultuur worden vaak genoemd. Klachten over te laat komen, uitgestelde afspraken en een minder strakke planning zijn niet nieuw.
Daarnaast ervaren sommige terugkeerders dat kritiek op maatschappelijke problemen niet altijd op prijs wordt gesteld.
Ideeën die in Nederland als constructief worden gezien, kunnen in Suriname soms worden opgevat als betweterig gedrag.
Een uitspraak die mij altijd is bijgebleven kwam van een remigrant die na een discussie te horen kreeg: “We zijn hier in Suriname en niet in Holland.”
Tussen twee werelden
Sommige Surinaamse Nederlanders vertellen zelfs dat het hen kwalijk wordt genomen dat zij in Nederland een bestaan hebben opgebouwd en daarna terugkeren. Daardoor voelen zij zich soms nergens volledig thuis.
Niet meer echt Nederlands, maar ook niet meer volledig onderdeel van het Suriname dat zij ooit verlieten.
Geluk verhuis je niet mee
Mijn mening blijft echter onveranderd. Als je in Nederland niet gelukkig kunt zijn, is de kans groot dat dit in Suriname ook niet lukt.
Nederland biedt ongekend veel mogelijkheden om een stabiel en comfortabel leven op te bouwen.
In Suriname word je vaak geconfronteerd met onzekerheden, onverwachte situaties en denkwijzen waar je misschien niet meer aan gewend bent.
Remigratie kan prachtig uitpakken, maar voor velen blijkt het veel moeilijker dan verwacht.
Het grootste obstakel is vaak niet Suriname zelf, maar het verschil tussen verwachting en werkelijkheid. Dat besef komt bij sommigen pas wanneer de verhuisdozen allang zijn uitgepakt.
Ida Thornhill is docente aan een lerarenopleiding in Paramaribo en actief als auteur en columniste.
Vanuit haar jarenlange ervaring in het onderwijs en haar brede maatschappelijke betrokkenheid schrijft zij over uiteenlopende thema’s die Suriname raken.
