Ik ben al bijkans tien jaar weg uit Suriname en ik voel nog steeds niet de behoefte om terug te keren. Maar als internationaal geschoold (juridisch) analist volg ik, met behulp van een paar goede kennissen, de gebeurtenissen in Suriname nog wel op de voet.
Het recente bericht dat de rechtszaak tegen de voormalig governor van de Centrale Bank opnieuw is uitgesteld en dat deze zaak het zevende (!) jaar ingaat, deed mij in lachen uitbarsten.
Maar wezenlijk en triest genoeg zegt het iets over de rechtsstaat in Suriname. In mijn kringen wordt Suriname al langere tijd beschouwd als de risée van het juridisch metier.
De rol van Santokhi en het Openbaar Ministerie
Over de doden niets dan goeds, maar als ik in dit stukje een paar zaken wil belichten, dan ontkom ik er niet aan om, in het belang van het gehele plaatje, de naam van Santokhi te noemen. Ik hoop dat u mij dat niet euvel duidt.
Santokhi begreep van meet af aan dat je als president meer voor elkaar krijgt als je de rechterlijke macht kunt aansturen, en met name het Openbaar Ministerie.
Het was toen al een publiek geheim dat zijn relatie met de toenmalige procureur-generaal Garcia Paragsingh verder reikte dan puur zakelijk.
De onderstaande afbeelding komt misschien wat suggestief over, maar één plaatje zegt nog altijd meer dan duizend woorden.
Onderzoek vóór aantreden van Santokhi begonnen
Het onderzoek naar malversaties bij de Centrale Bank en de SPSB was vóór het aantreden van Santokhi al begonnen. Het eerste onderzoek van de CLAD leverde niets op, maar Santokhi wilde als nieuw staatshoofd koppen laten rollen, uiteraard die van de NDP.
Hij gaf Paragsingh de opdracht om het onderzoek opnieuw op te zetten en rechtstreeks aan hem te rapporteren, met als ultieme eis dat er veroordelingen moesten volgen.
Het OM kreeg daarbij een liaison van de politie toegewezen, namelijk agent van politie eerste klasse Zamier Pierkhan.
Deze relatief onervaren agent kreeg bij de start in 2020 de leiding over het onderzoek. Men zou kunnen bedenken dat een vermoedelijk complex onderzoek als dit een onderzoeker vereist met kennis van bancaire en financiële zaken, maar er waren andere redenen om Pierkhan aan te stellen.
Pierkhan is namelijk een volle neef van de bekende tv-presentator en uitgever met dezelfde naam, en dat is weer de biologische vader van Melissa Santokhi. Friends and Family waren toen al niet ver weg.
Pierkhan was totaal niet gekwalificeerd voor deze gecompliceerde taak. Niet alleen ontbeert hij de vereiste kennis, hij schrijft ook processen-verbaal in onbegrijpelijk Nederlands. Maar hij rapporteerde wel braaf aan de PG en de president.
Daardoor is deze agent van politie eerste klasse in de jaren dat het onderzoek loopt opgeklommen van agent tot inspecteur, iets waar anderen een leven lang over doen.
Omdat in de beginfase van het onderzoek naar de rol van Hoefdraad en de Centrale Bank veelvuldig het begrip monetaire financiering voorbij kwam, vroeg een oud-collega van mij eens aan agent Pierkhan wat zijn definitie van dat begrip was. Het antwoord moet nog steeds komen.
Een terugkerend patroon
Toen ik de stukken las in het onderzoek dat thans loopt tegen de drie voormalige ministers Nurmohammed, Somohardjo en Hoefdraad (ten tweede male), kreeg ik een déjà-vu.
De opzet en verwoording van de aanklachten waren identiek aan die tegen de verdachten in de SPSB- en Centrale Bank-zaken zeven jaar geleden. Een brij van aanklachten met wollige omschrijvingen, zonder echte feiten en exacte tenlasteleggingen.
Ook hier heeft Pierkhan de leiding over het onderzoek. De DNA heeft inmiddels goedgekeurd dat de betreffende ex-ministers op basis van deze vage criteria worden vervolgd.
De tactiek van het OM was blijkbaar om eerst die vervolging los te peuteren bij de DNA en daarna alle ruimte en tijd te hebben om de zaken verder uit te pluizen.
Ongetwijfeld vinden ze bij alle drie de verdachten wel iets. Wie een hond wil slaan, vindt altijd wel een stok, zegt een bekend spreekwoord.
Ten tijde van het uitvaardigen van de drie vorderingen had Santokhi mogelijk nog steeds een trauma van het onderduiken van Hoefdraad, had hij een persoonlijke vete met Somohardjo en werd Nurmohammed, in het kader van schijnbare objectiviteit, geofferd.
Want ook Santokhi vond Pan American in het begin een geweldig idee. Toen het echter een schandaal bleek te zijn, wilde hij van dat imago af. Dus moest iemand de schuld krijgen, en dat werd de minst bruikbare minister.
Bij het vertrek van Santokhi namen anderen binnen de VHP het stokje over en zetten zijn doctrine voort. Het probleem is daarbij wel dat Paragsingh nu niet goed meer weet aan wie zij moet rapporteren.
De kwaliteit van de onderzoeken
Even terug naar het begin. De politie, het OM en later de rechterlijke macht hebben hun uiterste best gedaan om de wil van de voormalige president uit te voeren. Er zijn inderdaad mensen veroordeeld. Anderen wachten nog steeds, soms al meer dan vijf jaar, op een uitspraak.
Maar als je de stukken leest, ondervind je als juridisch geschoold persoon plaatsvervangende schaamte. Aannames in een proces-verbaal worden in een volgend proces-verbaal als vaststaand herhaald, omdat niemand er specifiek op heeft gereageerd. Het is allemaal erg tendentieus. De processen-verbaal staan bol van foutieve aannames.
Eén magistraat, mevrouw Karamat Ali, een vazal van wijlen Santokhi, maakte het in de zaak tegen de SPSB zo bont dat zelfs het Hof van Justitie er niet omheen kon.
Zij werd dan ook met succes door de verdediging gewraakt. Ondertussen was Paragsingh door Santokhi wel al tot PG benoemd en was zijn opzet daarmee compleet.
Een saillant detail
Een saillant detail is dat ten tijde van de klokkenluider bij de SPSB de vorige PG, Roy Baidjnath Panday, ook een krediet aldaar had, evenals Ronnie Brunswijk.
Voor Ronnie was het slechts wisselgeld en dus niet moeilijk om af te lossen, maar voor Roy lag dat wat anders. Die raakte dan ook lichtelijk in paniek toen de dossiers op straat belandden en belde terstond met Kromosoeto.
Deze werd later door het OM beschuldigd van onder andere het wegpoetsen van kredieten van cliënten. De naam van Roy zat daar toen niet bij. Wellicht is het goed om te onderzoeken wat er met het betreffende krediet is gebeurd.
Is het afgelost of weggepoetst en stilgehouden? Het zou goed zijn als Pierkhan daar eens in dook, maar we weten allemaal dat dat niet gaat gebeuren.
Gebrek aan deskundigheid
Het is evident dat, indien de schuld van verdachten wettig en overtuigend kan worden bewezen, daarop straf moet volgen.
Wat mij echter verbaast, is dat in deze financieel en administratief complexe zaken geen echte deskundigen zijn gehoord. Geen onafhankelijke accountants of economen.
Er zijn mensen van de CLAD en de Centrale Bank verhoord, maar die geven alleen antwoord op vragen van niet-gekwalificeerde onderzoekers en laten uit eigenbelang bewust achterwege hun visie op het geheel te geven.
Bovendien beschikken de meesten niet over voldoende bagage om alle aspecten te toetsen aan internationaal gangbare constructies en staatsrechtelijke of financieel-juridische jurisprudentie.
De politie en het OM bezitten deze kennis bij lange na niet en, jammer genoeg, de rechters ook niet. Daardoor wordt het wijzen van een vonnis in deze zaken een beetje een roulette.
Als de zaak van de Centrale Bank zou worden overgedaan in bijvoorbeeld Nederland, zou je mogelijk een heel andere uitkomst krijgen.
Het is Hoefdraad dan ook niet kwalijk te nemen dat hij het hazenpad koos. Hij wist dat hij nooit een eerlijk proces zou krijgen. Bovendien trok een paar jaar voorarrest — Van Trikt twee jaar en Kromosoeto nog langer — hem niet echt aan.
De rechterlijke macht en de toekomst
De huidige salarisstructuur van de staande magistratuur is overigens een cadeautje geweest van Santokhi aan Paragsingh. Dat dit ook gold voor de zittende magistratuur was mooi meegenomen.
Het is de edelachtbare heren eerst door hem en later door de VHP al lang duidelijk gemaakt aan wie zij dit te danken hebben.
Het recente verzoek aan de DNA om de drie ex-ministers te mogen vervolgen, is een mooie testcase gebleken voor de invloed van de VHP op de rechterlijke macht. Die werkt blijkbaar nog als vanouds.
Als de rechterlijke macht echter haar aanzien in de wereld wil verbeteren, wordt het tijd dat zij haar huiswerk beter maakt en een aantal regels en contacten herziet. En die stuurloze PG kan dan meteen worden vervangen.
R. Da Silva
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp.
Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
