De politieke arena van Suriname heeft de afgelopen weken een nieuwe fase bereikt. Het debat gaat allang niet meer over de gebruikelijke verwijten tussen coalitie en oppositie.
De discussie is verschoven naar een veel fundamenteler niveau: de geloofwaardigheid van politici, de integriteit van het grondbeleid en uiteindelijk het vertrouwen in de rechtsstaat zelf.
DNA-lid Bronto Somohardjo heeft zijn beschuldigingen namelijk aanzienlijk aangescherpt. Waar hij eerder sprak over “friends and family” en vermeende bevoordeling, beweert hij nu dat hij beschikt over lijsten, dossiers en concrete informatie waaruit zou blijken dat bestuurs- en hoofdbestuursleden van de VHP via stichtingen grote hoeveelheden grond zouden hebben verkregen tegen uitzonderlijk lage bedragen.
Daarmee is de politieke discussie veranderd in een dossier dat niet langer uitsluitend in de vergaderzaal van De Nationale Assemblee thuishoort, maar dat – indien de informatie daadwerkelijk bestaat – een serieuze beoordeling door de bevoegde instanties verdient.
Een interview dat de inzet van het debat verhoogt
Tijdens een interview met DTV, afgenomen buiten De Nationale Assemblee, werd Somohardjo rechtstreeks geconfronteerd met de vraag of hij had gelogen over zijn uitspraken over grondtoewijzingen aan VHP-bestuurders.
Zijn antwoord was glashelder. “Nee, ik lieg niet,” verklaarde hij. Vervolgens voegde hij eraan toe dat hij zich niet zou laten opjagen door zijn politieke tegenstanders en dat hij zelf zal bepalen wanneer hij zijn volledige dossier openbaar maakt.
Hij stelde zelfs dat hij beschikt over duizenden stichtingen en dat hij “misschien straks 50 of 100” dossiers zal vrijgeven. Tegelijkertijd zei hij dat het “geen verrassing zal zijn als een aantal van hen grote lappen grond heeft”.
Dat zijn uitspraken die de politieke inzet drastisch verhogen. Wie zulke stellige beweringen doet, kan zich niet langer verschuilen achter algemene politieke retoriek. Vanaf dit moment draait het niet meer om meningen, maar om controleerbare feiten.
De vraag die niemand lijkt te stellen
Opvallend genoeg ontbreekt in vrijwel alle politieke discussies één eenvoudige vraag. Waarom ligt het vermeende bewijs nog niet bij de instanties die daarvoor verantwoordelijk zijn?
Als Somohardjo inderdaad beschikt over lijsten, documenten en andere gegevens die mogelijke onregelmatigheden aantonen, waarom zijn die dan niet onmiddellijk overgedragen aan het Openbaar Ministerie, de procureur-generaal of een andere bevoegde autoriteit?
Tijdens het interview zegt hij letterlijk dat hij zelf bepaalt wanneer “de tijd rijp is” om het volledige dossier te presenteren.
Dat roept een principiële vraag op. Bewijsmateriaal behoort in een rechtsstaat niet afhankelijk te zijn van politieke timing. Bewijs is geen campagne-instrument en evenmin een strategisch middel om tegenstanders onder druk te zetten.
Als de informatie ernstig genoeg is om de integriteit van bestuurders ter discussie te stellen, dan is zij ernstig genoeg om onmiddellijk onafhankelijk te worden onderzocht.
Ook de VHP kan zich niet langer verschuilen
Even opmerkelijk is de houding van de VHP. De partij, die jarenlang het politieke debat domineerde, oogt na het verkiezingsverlies zichtbaar zoekende. Juist daarom valt de terughoudendheid op.
Terwijl de beschuldigingen concreter worden, blijft een inhoudelijke en uitgebreide reactie grotendeels uit. Dat is politiek risicovol. Want in een democratie ontstaat een vacuüm wanneer ernstige aantijgingen onbeantwoord blijven. Dat vacuüm wordt vervolgens gevuld met speculatie, geruchten en wantrouwen.
De VHP heeft alle belang bij volledige transparantie. Wanneer de beschuldigingen onjuist zijn, moet dat overtuigend worden aangetoond met feiten. Wanneer er wel vragen bestaan over het gevoerde grondbeleid, dan is openheid de enige manier om vertrouwen te herstellen. Stilte is zelden een goede politieke strategie wanneer de integriteit van een partij publiekelijk ter discussie wordt gesteld.
Van politieke arena naar de rechtsstaat
Opmerkelijk genoeg beroept Somohardjo zich zelf herhaaldelijk op de rechtsstaat. Tijdens hetzelfde DTV-interview zegt hij nadrukkelijk dat Suriname een rechtsstaat is en dat iedereen aan de wet is gebonden. Hij stelt zelfs dat wanneer iemand tegen de staat of tegen het volk heeft gehandeld, daartegen moet worden opgetreden.
Dat uitgangspunt verdient steun. Maar juist daarom ontstaat een spanning tussen woorden en handelen.
Want wanneer een politicus zegt de rechtsstaat te respecteren en tegelijkertijd aangeeft belastende informatie voorlopig zelf achter te houden, ontstaat de indruk dat juridische procedures en politieke strategie door elkaar lopen. Dat is precies wat een gezonde rechtsorde probeert te voorkomen.
Het parlement is geen rechtbank
Een tweede ontwikkeling verdient eveneens aandacht. Steeds vaker lijkt de Nationale Assemblee te veranderen in een arena waarin ernstige beschuldigingen worden geuit zonder dat zij onmiddellijk worden gevolgd door een onafhankelijk onderzoek. Dat is een gevaarlijke ontwikkeling.
Het parlement is de plaats voor politieke controle, niet voor strafrechtelijke waarheidsvinding. Zodra concrete verdenkingen van mogelijke onregelmatigheden ontstaan, hoort het initiatief uiteindelijk bij de bevoegde onderzoeksinstanties te liggen.
Anders ontstaat het risico dat de publieke opinie de rol van de rechter overneemt.
Het vertrouwen van burgers staat op het spel
Misschien is dat wel de belangrijkste les van deze hele discussie. Burgers verliezen hun vertrouwen niet alleen wanneer corruptie voorkomt.
Zij verliezen dat vertrouwen ook wanneer ernstige beschuldigingen jarenlang blijven rondzingen zonder dat ooit wordt vastgesteld wat waar is en wat niet. Dat tast niet alleen de reputatie van individuele politici aan, maar ook die van het parlement, politieke partijen en uiteindelijk de democratische rechtsstaat zelf.
Daarom is snelheid van belang, maar ook zorgvuldigheid. Niet iedere beschuldiging is automatisch waar.
Tegelijkertijd mag geen enkele serieuze aanwijzing zonder onderzoek terzijde worden geschoven. Alleen onafhankelijke toetsing kan duidelijk maken of sprake is van politieke retoriek of van feiten die juridische gevolgen verdienen.
Een spiegel voor de Surinaamse politiek
Deze kwestie legt uiteindelijk een veel groter probleem bloot dan de vraag of bepaalde percelen wel of niet op de juiste wijze zijn uitgegeven. Zij laat zien hoe kwetsbaar het vertrouwen van burgers is geworden.
Politieke partijen beschuldigen elkaar over en weer van vriendjespolitiek, belangenverstrengeling en misbruik van staatsmiddelen. Ondertussen vraagt de samenleving zich steeds vaker af wie zij nog kan geloven.
Dat is misschien wel de grootste schade. Niet de beschuldigingen zelf, maar het feit dat steeds meer burgers ervan uitgaan dat politieke macht automatisch leidt tot bevoordeling van eigen netwerken. Dat cynisme ondermijnt de democratie veel sneller dan welke verkiezingsnederlaag ook.
De rechtsstaat moet nu het laatste woord krijgen
Er is daarom maar één uitweg uit deze impasse. Niet nog meer interviews. Niet nog meer politieke beschuldigingen. Niet nog meer persconferenties waarin partijen elkaar de maat nemen.
Wat Suriname nu nodig heeft, is een zorgvuldig, onafhankelijk en transparant onderzoek naar iedere concrete aanwijzing van mogelijke onregelmatigheden, ongeacht welke partij of welke persoon daarbij betrokken zou zijn.
Dat geldt voor huidige machthebbers, voor voormalige bewindslieden en voor iedereen die publieke verantwoordelijkheid heeft gedragen.
Conclusie: nu is het tijd voor bewijs
Bronto Somohardjo heeft met zijn recente uitspraken de politieke inzet aanzienlijk verhoogd. Hij zegt niet langer alleen dat er iets mis is gegaan; hij zegt dat hij over concrete informatie beschikt.
Daarmee heeft hij ook een grotere verantwoordelijkheid op zich genomen. Als de dossiers bestaan, horen zij thuis bij de bevoegde autoriteiten en moeten zij worden onderzocht.
Als zij de beschuldigingen niet kunnen dragen, dan moet ook dat duidelijk worden vastgesteld.
De VHP doet er verstandig aan de stilte te doorbreken en maximale openheid te geven. Niet omdat de partij daartoe politiek wordt gedwongen, maar omdat transparantie de beste manier is om twijfel weg te nemen.
En de Surinaamse rechtsstaat moet laten zien dat zij boven de partijpolitiek staat door iedere aanwijzing zorgvuldig, onafhankelijk en zonder aanzien des persoon te beoordelen.
Uiteindelijk gaat deze kwestie niet over Bronto Somohardjo of de VHP alleen. Zij gaat over de vraag of Suriname bereid is een politieke cultuur achter zich te laten waarin beschuldigingen eindeloos blijven rondzingen zonder dat de waarheid ooit definitief wordt vastgesteld.
Een volwassen democratie leeft niet van geruchten, maar van bewijs. En juist daarom is dit het moment waarop niet de politiek, maar de rechtsstaat het laatste woord moet krijgen.
Dr. Ashwin Ramcharan RO
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp.
Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
