De verdere afhandeling van de kwestie rond de vestiging van Mennonieten in het Surinaamse binnenland ligt voor een belangrijk deel bij het ministerie van Justitie en Veiligheid.
Dat zegt minister Stanley Soeropawiro van Grondbeleid en Bosbeheer (GBB). Tegelijkertijd werkt zijn ministerie aan het in kaart brengen van de activiteiten en de grenzen van beschermde bosgebieden waar zonder de vereiste vergunningen vestigingen en ontbossingsactiviteiten hebben plaatsgevonden.
Volgens de minister is binnen de betrokken gebieden sprake van vestiging en ontbossing zonder de vereiste vergunningen.
Het ministerie richt zich daarom op de bescherming van de bosgebieden en het aanpakken van illegale activiteiten. Illegaal gekapt hout wordt in beslag genomen en kan volgens de geldende procedures worden geveild. Daarnaast moeten beschadigde bosgebieden via bestaande methoden voor bosherstel opnieuw worden hersteld.
Overheid treedt op tegen illegale vestigingen en ontbossing
De kwestie rond de Mennonieten kwam eerder onder de aandacht nadat bleek dat groepen zich op verschillende locaties in het binnenland hadden gevestigd en landbouwactiviteiten ontplooiden zonder over alle vereiste toestemmingen te beschikken.
In augustus maakte minister Soeropawiro bekend dat op drie locaties, namelijk Bantipasi, Albergapasi en Masoniakreek, vestigingen waren aangetroffen in primair bos. Volgens de bewindsman was op deze locaties aanzienlijke ontbossing vastgesteld.
Op sommige plekken zou bijna vijftien hectare bos zijn gekapt. De betrokkenen waren eerder officieel aangemaand hun activiteiten te staken en de gebieden te verlaten.
De minister benadrukte destijds dat de aanpak niet gericht is tegen een specifieke bevolkingsgroep, maar op het herstellen van de orde en het handhaven van de bestaande wet- en regelgeving. Ook buitenlandse personen en ondernemingen moeten zich houden aan de voorschriften voor grondgebruik, verblijf, arbeid en landbouwactiviteiten.
Kantonrechter wijst vordering van landbouwbedrijf af
De juridische ontwikkelingen rond de Mennonieten hebben inmiddels verschillende rechterlijke procedures opgeleverd.
Op 29 oktober wees de kantonrechter in het Eerste Kanton de vordering van Suriname Green Energy Agriculture N.V. tegen de Staat Suriname af. Het bedrijf wilde voorkomen dat vijftig Mennonitische families uit Suriname zouden worden uitgezet.
De onderneming had de families naar Suriname gehaald voor een landbouwproject en beriep zich onder meer op een brief van het ministerie van Buitenlandse Zaken uit 2022 en een Public Private Partnership-overeenkomst met de Staat uit 2024.
De kantonrechter oordeelde dat deze documenten geen onvoorwaardelijk recht op verblijf en arbeid in Suriname opleverden.
De betrokken personen moesten nog steeds voldoen aan de wettelijke vereisten voor verblijfs- en werkvergunningen. Ook stelde de rechter dat het bedrijf verantwoordelijk was voor de uitvoering van zijn activiteiten met inachtneming van de geldende wetgeving.
De vordering van de onderneming werd afgewezen en het bedrijf werd veroordeeld tot betaling van SRD 13.500 aan proceskosten.
Tweede rechterlijke uitspraak over de uitzetting
Op 9 november 2026 volgde een tweede rechterlijke uitspraak in een afzonderlijke procedure. Deze zaak was aangespannen door 56 Mennonieten tegen de Staat Suriname.
Volgens de berichtgeving over het vonnis heeft de kantonrechter vastgesteld dat de Staat onrechtmatig heeft gehandeld door betrokkenen uit te zetten terwijl hun verzoeken tot herziening van besluiten over hun verblijfsstatus nog in behandeling waren.
De betrokkenen hadden aangevoerd dat zij na de afwijzing van hun aanvragen voor verblijf een verzoek tot herziening hadden ingediend bij de president.
De rechter wees volgens de gepubliceerde informatie op artikel 34 van de Vreemdelingenwet 1991, waarin is bepaald dat uitzetting in de betreffende omstandigheden achterwege moet blijven zolang niet op het herzieningsverzoek is beslist.
De rechter maakte daarmee duidelijk dat het ontbreken van geldige verblijfs- en werkvergunningen niet betekent dat de overheid de wettelijke procedures voor uitzetting buiten beschouwing mag laten. De bevoegde autoriteiten moeten de rechtsbescherming waarin de wet voorziet, respecteren.
De betrokkenen waren grotendeels op 31 oktober uit Suriname vertrokken. De vordering om de uitzetting op te schorten was daardoor ingetrokken. De kantonrechter veroordeelde de Staat volgens de berichtgeving wel tot betaling van SRD 19.550 aan proceskosten.
Een eventuele schadevergoeding is in deze uitspraak niet toegekend. Advocaat Derrick Veira heeft aangegeven dat een afzonderlijke schadeclaim mogelijk nog zal worden ingediend en onderbouwd.
Twee afzonderlijke kwesties: naleving van de wet en bescherming van het bos
De ontwikkelingen maken duidelijk dat in de Mennonietenkwestie verschillende juridische en bestuurlijke vraagstukken samenkomen.
Enerzijds moet worden vastgesteld of de betrokken personen en ondernemingen beschikten over de vereiste vergunningen voor verblijf, arbeid, grondgebruik en landbouwactiviteiten.
Anderzijds moet de overheid erop toezien dat beschermde bosgebieden niet zonder wettelijke toestemming worden ontbost of voor andere doeleinden worden gebruikt.
De recente rechterlijke uitspraak over de uitzetting betekent niet dat de Mennonieten daarmee automatisch toestemming hebben gekregen om in de betrokken gebieden te blijven of landbouwactiviteiten voort te zetten. De uitspraak heeft betrekking op de naleving van wettelijke procedures en rechtsbescherming bij de uitzetting.
De verantwoordelijkheid voor de bescherming van het bosgebied blijft daarnaast een afzonderlijk vraagstuk waarvoor het ministerie van Grondbeleid en Bosbeheer maatregelen moet treffen.
Herstel van beschadigde bosgebieden
Minister Soeropawiro heeft aangegeven dat illegaal gekapt hout in beslag wordt genomen en volgens de geldende procedures kan worden geveild. Ook moet worden gewerkt aan het herstel van de aangetaste bosgebieden.
Daarbij is het van belang dat de overheid niet alleen optreedt tegen illegale activiteiten, maar ook inzichtelijk maakt welke gebieden zijn beschadigd, hoe groot de schade is en welke herstelmaatregelen zullen worden uitgevoerd.
De bescherming van het Surinaamse bosbestand is van nationaal belang. De overheid heeft zich verbonden aan het behoud van minimaal 90 procent bosbedekking. Dat vraagt om consequente handhaving, controle op grondgebruik en een zorgvuldige beoordeling van projecten die in het binnenland worden uitgevoerd.
De verdere afhandeling van de Mennonietenkwestie zal daarom zowel juridisch als vanuit het oogpunt van bosbeheer moeten worden opgevolgd. Daarbij blijven de naleving van de wet, de rechtsbescherming van betrokkenen en de bescherming van het Surinaamse bos belangrijke uitgangspunten.
