De vaststelling van influenza A van het type H5 bij pluimvee in Suriname zou ons tot meer moeten aanzetten dan alleen de vraag of wij nog kip kunnen eten.
Natuurlijk is voedselveiligheid belangrijk. Natuurlijk moeten consumenten niet onnodig in paniek raken. Maar zodra een dierlijk virus wordt vastgesteld dat onder bepaalde omstandigheden ook mensen kan infecteren, verschuift het vraagstuk automatisch van de pluimveesector naar de volksgezondheid.
Volgens recente berichtgeving werd H5 vastgesteld nadat op een pluimveebedrijf in Wanica sprake was van uitzonderlijk hoge sterfte.
Van ongeveer 6.000 kippen zou meer dan de helft binnen anderhalve week zijn gestorven. LVV heeft daarop een bestrijdingsdraaiboek geactiveerd en benadrukt dat menselijke monsters die tot nu toe zijn onderzocht negatief waren.
Dat is belangrijke informatie. Maar het is niet het einde van het verhaal. Het is juist het moment waarop de samenleving moet vragen: hoe goed zijn wij voorbereid op het moment waarop een dierziekte mogelijk een volksgezondheidsprobleem wordt?
Geen reden voor paniek, wel reden voor waakzaamheid
Het is belangrijk om twee uitersten te vermijden. H5-vogelgriep betekent niet automatisch dat mensen in Suriname besmet zullen raken. Tegelijkertijd betekent een eerste vaststelling bij pluimvee ook niet dat wij het risico moeten bagatelliseren.
De Wereldgezondheidsorganisatie stelt dat mensen besmet kunnen raken met aviaire influenzavirussen, vooral door direct contact met besmette dieren of indirect contact met een besmette omgeving.
Klachten kunnen variëren van milde griepachtige symptomen en oogontsteking tot ernstige luchtwegaandoeningen en in sommige gevallen overlijden. Tot nu toe is bij de circulerende zoönotische influenzavirussen geen aanhoudende overdracht van mens op mens aangetoond.
Ook PAHO waarschuwde in augustus 2026 dat A(H5) in de Amerika’s blijft circuleren en dat voortdurende surveillance noodzakelijk is.
De organisatie benadrukt daarbij dat vooral mensen die beroepsmatig of frequent met mogelijk besmette dieren in aanraking komen een verhoogd risico lopen.
De boodschap moet daarom helder zijn: geen paniek, maar ook geen nonchalance.
De mens achter de kip
In de discussie over vogelgriep dreigt één groep gemakkelijk uit beeld te verdwijnen: de mensen die dagelijks met pluimvee werken.
Denk aan pluimveehouders, werknemers op kippenbedrijven, transporteurs, slachters, dierenartsen, medewerkers van de Veterinaire Dienst en anderen die zieke of dode dieren moeten onderzoeken, verwijderen, vervoeren of verwerken.
Voor deze mensen is vogelgriep geen abstract gezondheidsrisico. Zij staan letterlijk op de grens tussen dier en mens.
De WHO noemt juist het hanteren, slachten, verwerken en opruimen van besmet pluimvee als situaties waarin blootstelling kan plaatsvinden.
Daarom is het niet voldoende om alleen tegen consumenten te zeggen dat goed bereide kip veilig kan worden gegeten.
De mensen die vóórdat die kip in de winkel of op het bord terechtkomt met het dier werken, hebben minstens zoveel aandacht nodig.
Beschermingsmiddelen zijn geen luxe
Wanneer Suriname zegt dat protocollen worden opgesteld voor personen die contact hebben gehad met besmet pluimvee, moet dat in de praktijk ook iets betekenen.
Beschermingsmiddelen, hygiëneprotocollen, duidelijke instructies, registratie van blootgestelde personen en medische opvolging mogen geen administratieve formaliteiten worden. Zij zijn een essentieel onderdeel van infectiepreventie.
PAHO adviseert dat mensen die aan besmette dieren zijn blootgesteld gedurende 14 dagen na de laatste blootstelling worden gemonitord op mogelijke symptomen.
Daarmee ontstaat een concrete vraag voor Suriname: hoeveel mensen zijn daadwerkelijk blootgesteld, wie volgt hen op en hoe snel wordt gehandeld wanneer iemand klachten ontwikkelt?
Dat zijn vragen die niet alleen aan LVV moeten worden gesteld. Volksgezondheid, BOG, de Veterinaire Dienst en andere betrokken instanties hebben hierin ieder een verantwoordelijkheid.
“Kip blijft veilig” is waar, maar het verhaal is groter
De boodschap dat goed bereide kip en eieren veilig kunnen worden geconsumeerd, is belangrijk om onnodige angst bij consumenten te voorkomen.
Zowel de WHO als PAHO geven aan dat er geen aanwijzingen zijn dat A(H5)-virussen via goed bereide kip of eieren op mensen worden overgedragen.
Maar publieke communicatie moet verder gaan dan één geruststellende zin.
De consument moet weten waarom goed verhitten belangrijk is. Men moet weten dat rauwe kip niet geproefd moet worden, dat kruisbesmetting in de keuken voorkomen moet worden en dat handen, snijplanken, messen en werkoppervlakken zorgvuldig moeten worden gereinigd.
En misschien nog belangrijker: burgers moeten weten waar zij terechtkunnen wanneer zij opvallend veel zieke of dode kippen aantreffen.
Het echte gevaar is mogelijk niet vandaag, maar morgen
Een van de belangrijkste redenen om H5 serieus te nemen, is niet dat er vandaag al sprake zou zijn van een menselijke uitbraak in Suriname. Daarvoor zijn op dit moment geen aanwijzingen volgens de beschikbare berichtgeving.
Het probleem is dat influenzavirussen kunnen veranderen.
De WHO benadrukt dat de voortdurende aanwezigheid van aviaire influenzavirussen onder vogels betekent dat het risico op nieuwe zoönotische infecties blijft bestaan. Tegelijkertijd is er momenteel geen bewijs voor aanhoudende overdracht van mens tot mens.
Dat betekent dat surveillance geen luxe is. Surveillance is juist bedoeld om veranderingen zo vroeg mogelijk te signaleren.
Het doel moet daarom niet zijn om pas in actie te komen wanneer mensen ziek worden. Het doel moet zijn om te voorkomen dat wij op dat moment nog moeten uitzoeken wat er precies aan de hand is.
Hoe transparant is onze informatievoorziening?
Juist bij een gezondheidsdreiging is communicatie onderdeel van de bestrijding.
De overheid moet daarom niet alleen zeggen dat er een draaiboek in werking is gesteld. De samenleving heeft recht op begrijpelijke informatie over de omvang van de situatie, de getroffen bedrijven en gebieden, de genomen maatregelen, de resultaten van onderzoeken en de wijze waarop menselijke blootstelling wordt opgevolgd.
Dat betekent niet dat iedere operationele of privacygevoelige informatie openbaar moet worden gemaakt. Het betekent wel dat onzekerheid eerlijk moet worden gecommuniceerd.
Als nog niet bekend is welk H5-subtype aanwezig is, moet dat worden gezegd. Als aanvullende laboratoriumtesten nodig zijn, moet dat worden uitgelegd. Als nog niet duidelijk is hoeveel bedrijven mogelijk zijn blootgesteld, moet dat eveneens duidelijk worden aangegeven.
Transparantie is geen paniekzaaierij. Transparantie voorkomt juist geruchten.
One Health moet geen slogan blijven
De huidige situatie laat bovendien zien waarom het zogenaamde One Health-principe belangrijk is. Gezondheid van mensen, dieren en het milieu zijn met elkaar verbonden.
Wanneer een dierziekte wordt vastgesteld, moet de vraag niet uitsluitend zijn hoe de dierenpopulatie wordt beschermd.
We moeten tegelijkertijd kijken naar de werknemers, gezinnen, consumenten, transportketens, voedselveiligheid en mogelijke verspreidingsroutes.
PAHO heeft in haar recente beoordeling precies daarom gepleit voor sterkere samenwerking tussen de sectoren voor menselijke, dierlijke en milieugezondheid.
Voor Suriname betekent dit dat LVV en Volksgezondheid niet naast elkaar moeten werken, maar als één gecoördineerd volksgezondheidsteam moeten optreden waar dat nodig is.
Suriname moet niet wachten op het eerste menselijke geval
Misschien is dat uiteindelijk de belangrijkste les.
Op dit moment zijn er volgens de beschikbare informatie geen aanwijzingen dat H5 vanuit deze situatie naar mensen is overgegaan. Dat is goed nieuws. Maar juist omdat er nog geen menselijke besmetting is vastgesteld, hebben we de mogelijkheid om preventief te handelen.
We moeten niet wachten tot iemand ziek wordt om protocollen te testen. Niet wachten tot meerdere bedrijven besmet zijn om bioveiligheid serieus te nemen. Niet wachten op paniek op sociale media om duidelijke informatie te geven.
De WHO stelt dat wanneer vogelgriepvirussen onder pluimvee circuleren, er een risico bestaat op sporadische menselijke infecties door blootstelling aan besmet pluimvee of besmette omgevingen. Tegelijkertijd wordt aanhoudende overdracht tussen mensen momenteel als onwaarschijnlijk beschouwd.
Dat is precies de ruimte waarin verantwoord beleid moet opereren: niet vanuit angst, maar vanuit voorzorg.
De gezondheid van de mens moet uiteindelijk centraal staan
De kippensterfte was het eerste alarmsignaal. H5 was vervolgens het laboratoriumsignaal. Maar de volgende stap moet een volksgezondheidssignaal zijn: weten wie risico loopt, die mensen beschermen, blootstellingen registreren, verdachte ziektegevallen snel onderzoeken en de samenleving helder informeren.
Voor de pluimveesector gaat het om dieren, productie en inkomen. Voor de overheid gaat het om controle en beheersing van een dierziekte. Voor de consument gaat het om voedselveiligheid.
Maar uiteindelijk gaat het om iets dat boven al deze belangen staat: de gezondheid van de mens.
Suriname hoeft niet in paniek te raken. Suriname moet wel wakker zijn.
N. Mohari
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp.
Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
