Wat is er eigenlijk over van onze nationale luchtvaartmaatschappij? Het is een vraag die steeds moeilijker te ontwijken wordt.
Surinam Airways, ooit een symbool van nationale trots en verbondenheid met de wereld, lijkt steeds verder verwijderd te raken van het beeld van een betrouwbare nationale carrier.
Iemand vatte het onlangs bijzonder treffend samen: “Flying on crispy wings.”
Een pijnlijke woordspeling op de vroegere gedachte van betrouwbare vleugels. Want waar SLM ooit stond voor vertrouwen, verbinding en nationale trots, lijkt de maatschappij vandaag steeds vaker afhankelijk van geleende, gehuurde en soms problematisch inzetbare vleugels.
De annulering van vlucht PY994 op woensdagavond 9 september is daarvan opnieuw een pijnlijk voorbeeld.
PY994 opnieuw geannuleerd
Passagiers van PY994 naar Amsterdam waren woensdagavond al ingecheckt voor een gepland vertrek om 20.00 uur. De vlucht werd echter geannuleerd nadat zich een technisch probleem voordeed met het toestel waarmee de vlucht zou worden uitgevoerd.
Het betrof een Airbus A340 van Universal Sky Carrier (USC), waarmee SLM haar verbinding tussen Paramaribo en Amsterdam onderhoudt. Volgens beschikbare vluchtgegevens was het toestel eerder die dag als PY993 vanuit Amsterdam in Paramaribo aangekomen.
Wat precies technisch mis was, is vooralsnog niet publiekelijk bekendgemaakt. Evenmin was op het moment van berichtgeving duidelijk wanneer de gedupeerde passagiers alsnog zouden kunnen vertrekken.
En daar zit precies het probleem.
Voor een passagier is een vlucht geen abstract bedrijfsproces. Het gaat om een begrafenis, een ziekenhuisafspraak, een familiebezoek, een zakelijke verplichting, een studie, een vakantie of simpelweg de noodzaak om op tijd ergens te zijn.
Wanneer iemand is ingecheckt, zijn bagage heeft afgegeven en vervolgens te horen krijgt dat de vlucht niet doorgaat, is “technisch probleem” een verklaring, maar geen oplossing.
Dit staat niet op zichzelf
Wie denkt dat de annulering van PY994 slechts een incident is, hoeft maar terug te kijken.
Ook in augustus werden de SLM-vluchten PY993 en PY994 geschrapt vanwege technische problemen. Volgens berichtgeving maakte SLM ook toen gebruik van een Airbus A340 van de Duitse maatschappij Universal Sky Carrier.
En de afhankelijkheid van wet lease is evenmin nieuw. SLM maakte eerder al gebruik van ingehuurde vliegtuigen en partners omdat zij niet beschikte over een eigen toestel voor de Mid-Atlantische route.
In 2024 werd bijvoorbeeld gemeld dat SLM voor deze verbinding gebruikmaakte van vliegtuigen van verschillende airlinepartners via wet lease-overeenkomsten.
Dat zou tijdelijk een verstandige commerciële oplossing kunnen zijn.
Maar wanneer een tijdelijke oplossing jarenlang onderdeel wordt van de bedrijfsvoering, moeten we ons afvragen of het nog wel een oplossing is.
Een nationale carrier zonder eigen vleugels
Daarmee komen we bij de kern van het probleem.
Een nationale luchtvaartmaatschappij hoeft niet per definitie ieder vliegtuig zelf te bezitten. Wet leasing is wereldwijd een normaal instrument in de luchtvaart.
Het probleem ontstaat wanneer de continuïteit van een strategische internationale verbinding in belangrijke mate afhankelijk wordt van de beschikbaarheid en technische betrouwbaarheid van een toestel van een externe partij.
Dan wordt de vraag gerechtvaardigd: hoeveel controle heeft SLM nog over haar eigen product?
Want de naam op het ticket is SLM. De verantwoordelijkheid richting de passagier ligt bij SLM. De reputatieschade komt bij SLM terecht.
Maar de vleugels zijn van een ander.
‘Flying on crispy wings’
Daarom is de uitspraak “Flying on crispy wings” misschien grappig bedoeld, maar achter die humor zit een serieus maatschappelijk probleem.
Een nationale carrier hoort niet te functioneren op basis van hoop dat het ingehuurde toestel beschikbaar is, technisch in orde is en volgens planning kan worden ingezet.
De reiziger moet erop kunnen vertrouwen dat wanneer hij een ticket bij SLM koopt, hij daadwerkelijk een betrouwbare vervoersdienst koopt.
Niet dat hij onderdeel wordt van een logistieke puzzel waarin op het laatste moment moet worden gezocht naar een ander toestel, een andere maatschappij of een nieuw vertrekmoment.
Waar is de eigen kracht gebleven?
SLM is meer dan een bedrijf dat mensen van Paramaribo naar Amsterdam vervoert of Miami.
De maatschappij heeft decennialang een bijzondere plaats gehad in de Surinaamse samenleving. Voor de diaspora was SLM een directe verbinding met het moederland. Voor Suriname was het een visitekaartje naar de buitenwereld.
Daarom doet iedere nieuwe annulering meer pijn dan alleen bij de individuele passagier.
Het raakt het vertrouwen in een nationale instelling.
En misschien moeten we eindelijk de ongemakkelijke vraag stellen: hebben wij als samenleving geaccepteerd dat SLM langzaam haar strategische zelfstandigheid heeft verloren?
Niet alleen het vliegtuig is het probleem
Het zou te gemakkelijk zijn om uitsluitend het vliegtuig de schuld te geven.
Een technisch defect kan iedere luchtvaartmaatschappij overkomen. Zelfs de best georganiseerde maatschappijen hebben te maken met onderhoudsproblemen, vertragingen en annuleringen.
De echte vraag is daarom niet waarom één A340 op 9 september een probleem had.
De echte vraag is: welke redundantie heeft SLM wanneer het primaire toestel uitvalt?
Wat is het back-upplan?
Hoe snel kan een vervangend toestel worden ingezet?
Welke financiële consequenties heeft een annulering?
Hoe worden passagiers opgevangen?
Wie draagt de verantwoordelijkheid?
En vooral: hoe vaak kan een nationale carrier zich een dergelijke situatie permitteren voordat het vertrouwen structureel wordt aangetast?
Passagiers zijn geen cijfers
Er wordt in de luchtvaart vaak gesproken over capaciteit, aircraft availability, load factor, routes en operationele planning.
Maar achter iedere stoel zit een mens.
De passagier die woensdagavond op PY994 zou zitten, had waarschijnlijk een reden om te reizen. Sommigen misschien een zeer belangrijke reden.
Wanneer passagiers na een annulering hun bagage weer van de band moeten halen en vervolgens zonder duidelijk perspectief achterblijven, wordt de kwaliteit van dienstverlening zichtbaar op het moment dat het erop aankomt.
Juist dan moet een nationale carrier laten zien wat zij waard is.
SLM heeft behoefte aan eerlijkheid, geen marketingtaal
Het wordt daarom tijd voor een fundamenteel gesprek over SLM.
Niet opnieuw een mooie slogan. Niet alleen een persbericht waarin wordt gesproken over “ongemak” en “begrip”. En ook niet telkens de belofte dat er “hard wordt gewerkt aan een duurzame oplossing”.
Wat Suriname nodig heeft, is transparantie.
Hoe gezond is SLM werkelijk?
Hoe ziet de financiële positie eruit?
Welke schulden en verplichtingen bestaan er?
Wat kost de huidige wet-leaseconstructie?
Welke alternatieven zijn onderzocht?
Wanneer beschikt SLM weer over structurele, betrouwbare capaciteit onder eigen regie?
En misschien nog belangrijker: wat is het langetermijnplan met onze nationale luchtvaartmaatschappij?
Van nationale trots naar nationale vraag
Het is gemakkelijk om iedere kritiek af te doen als negativiteit of het afbreken van een nationaal bedrijf.
Dat is onterecht.
Juist omdat SLM van nationaal belang is, moet er kritisch worden gekeken naar haar functioneren.
Wie van SLM houdt, moet niet tevreden zijn met middelmatigheid.
Wie SLM als nationale carrier wil behouden, moet durven vragen waarom passagiers steeds opnieuw geconfronteerd worden met onzekerheid.
En wie overheidsgeld, staatsbelangen of nationale economische belangen aan SLM verbindt, heeft helemaal de verantwoordelijkheid om transparantie te eisen.
Tijd voor een koerswijziging
SLM hoeft niet noodzakelijk terug naar het verleden. De luchtvaartwereld is veranderd. Concurrentie is groter, kosten zijn hoog en een kleine markt als Suriname staat voor grote uitdagingen.
Maar een kleine markt is geen excuus voor een kleine ambitie.
Suriname verdient een luchtvaartmaatschappij die professioneel, financieel gezond, transparant en operationeel betrouwbaar is.
Een maatschappij die niet telkens hoeft uit te leggen waarom een vlucht niet vertrekt, maar kan uitleggen waarom passagiers erop kunnen vertrouwen dat hun vlucht wél vertrekt.
De vraag is daarom niet alleen wat er woensdagavond met PY994 is gebeurd.
De veel belangrijkere vraag is:
Wat is er over van SLM?
Want ooit waren het Trusted Wings.
Vandaag vragen steeds meer mensen zich af of we niet vooral Flying on crispy wings zijn.
En misschien is het tijd dat regering, aandeelhouders, management en samenleving samen bepalen hoe we ervoor zorgen dat die vleugels weer sterk genoeg worden om Suriname betrouwbaar met de wereld te verbinden.
N. Mohari
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp.
Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
