Elke paar maanden laait het debat over het Surinaamse onderwijs weer op. Dan gaat het over doorstroming, examenresultaten, curriculumvernieuwing, digitalisering of disciplinering van leerlingen.
Maar al die discussies leiden af van de werkelijke vraag: hoe kan een land kwalitatief onderwijs verwachten wanneer het niet bereid is daarin te investeren?
De harde realiteit is dat het Surinaamse onderwijs niet wordt vernietigd door doorstroming alleen. Het wordt vernietigd door structurele onderinvestering.
Een onderwijssysteem is slechts zo sterk als de mensen die het dragen. Wanneer leraren moeten overleven in plaats van lesgeven, is elke onderwijsvernieuwing bij voorbaat gedoemd te mislukken.
Een land dat zijn leraren arm houdt, investeert niet in zijn toekomst
De uitspraken van voormalig minister Robert Peneux zijn confronterend, maar niet verrassend. Wanneer een docent op het hoogste niveau soms nauwelijks 350 Amerikaanse dollar per maand verdient, terwijl dezelfde professional elders een veelvoud kan verdienen, hoeft niemand verbaasd te zijn dat talent vertrekt.
De vraag is niet waarom leraren vertrekken.
De vraag is waarom ze überhaupt nog blijven.
Van mensen wordt verwacht dat zij generaties vormen, kennis overdragen, normen en waarden bijbrengen en de basis leggen voor economische ontwikkeling.
Tegelijkertijd moeten zij worstelen om hun huur te betalen, hun kinderen te onderhouden of zelfs de bus naar het werk te nemen.
Dat is geen onderwijsbeleid.
Dat is institutionele verwaarlozing.
Geen leraren betekent geen onderwijs
De dramatische daling van studenten aan lerarenopleidingen zou iedereen moeten verontrusten. Wanneer instellingen die vroeger duizenden studenten telden nog slechts enkele honderden aantrekken, dan kondigt zich een ramp aan die jaren later zichtbaar zal worden.
Want leraren creëer je niet van vandaag op morgen.
Het tekort dat vandaag ontstaat, zal over vijf of tien jaar voelbaar zijn in vrijwel elke klas in het land.
Een samenleving zonder voldoende gekwalificeerde leerkrachten produceert uiteindelijk minder artsen, minder ingenieurs, minder ondernemers, minder juristen en minder vakmensen.
Onderwijs is geen sector naast andere sectoren.
Onderwijs is de sector waaruit alle andere sectoren voortkomen.
Gebouwen zonder voorzieningen zijn geen scholen
Zelfs de meest gemotiveerde leerkracht kan weinig uitrichten wanneer de randvoorwaarden ontbreken.
In delen van het binnenland zijn er nog steeds scholen met lekkende daken, slechte sanitaire voorzieningen, beperkte elektriciteit, geen internet en soms zelfs onvoldoende lesmateriaal.
Terwijl de wereld praat over artificiële intelligentie, digitale vaardigheden en innovatie, worstelen sommige Surinaamse scholen nog met basisvoorzieningen.
Dat is geen kwestie van modernisering.
Dat is een kwestie van prioriteiten.
Men kan geen excellent onderwijs verwachten in omstandigheden die nauwelijks geschikt zijn om les te geven.
Hetzelfde verhaal speelt zich af in de gezondheidszorg
Wat in het onderwijs gebeurt, gebeurt ook in de gezondheidszorg.
Artsen, verpleegkundigen, specialisten en andere zorgprofessionals verlaten het land of zoeken alternatieve inkomstenbronnen omdat de omstandigheden onvoldoende aantrekkelijk zijn.
Ziekenhuizen kampen met tekorten. Apparatuur raakt verouderd. Personeel raakt overbelast.
En telkens wordt dezelfde fout gemaakt: men probeert de gevolgen te bestrijden zonder de oorzaak aan te pakken.
Zowel onderwijs als gezondheidszorg worden vaak omschreven als kostenposten op de begroting.
In werkelijkheid zijn het investeringen.
Sterker nog: het zijn de belangrijkste investeringen die een land kan doen.
Geen ontwikkeling zonder investeringen in mensen
Suriname spreekt graag over economische groei, olie-inkomsten, buitenlandse investeringen en nationale ontwikkeling. Maar geen enkele economie wordt duurzaam opgebouwd zonder sterke scholen en een degelijk zorgsysteem.
Een land dat miljarden verwacht uit natuurlijke hulpbronnen, maar zijn leraren en zorgverleners niet behoorlijk kan belonen, bouwt op drijfzand.
Wegen kunnen worden aangelegd.
Gebouwen kunnen worden neergezet.
Maar zonder goed onderwijs en goede gezondheidszorg ontbreekt het menselijke kapitaal om een land vooruit te brengen.
Het probleem is geen gebrek aan plannen
Suriname lijdt niet aan een gebrek aan beleidsdocumenten, werkgroepen, conferenties of strategische plannen.
Het lijdt aan een gebrek aan politieke bereidheid om onderwijs en gezondheidszorg daadwerkelijk de hoogste prioriteit te geven.
Zolang leraren salarissen ontvangen waarmee zij nauwelijks kunnen rondkomen, zolang scholen kampen met achterstallig onderhoud, zolang essentiële voorzieningen ontbreken en zolang zorgprofessionals dezelfde strijd moeten voeren, zal de crisis blijven voortduren.
Niet omdat de oplossingen onbekend zijn.
Maar omdat de noodzakelijke investeringen steeds opnieuw worden uitgesteld.
De rekening van nalatigheid
De prijs van deze onderinvestering wordt niet vandaag betaald.
Die rekening komt later.
In de vorm van leerachterstanden.
In de vorm van werkloosheid.
In de vorm van criminaliteit.
In de vorm van braindrain.
In de vorm van een economie die niet het maximale uit haar potentieel haalt.
Wanneer een samenleving haar leraren en zorgverleners onvoldoende waardeert, ondermijnt zij uiteindelijk haar eigen toekomst.
Conclusie
Het Surinaamse onderwijs verkeert inderdaad in een ravijn. Maar dat ravijn is niet ontstaan door doorstroming alleen, noch door curricula of examens. Het is het gevolg van jarenlang onvoldoende investeren in mensen, infrastructuur en randvoorwaarden.
Hetzelfde geldt voor de gezondheidszorg.
Zolang onderwijs en zorg niet worden behandeld als nationale prioriteiten maar als terugkerende begrotingsposten waarop kan worden bespaard, zullen de problemen zich blijven opstapelen.
De vraag is daarom niet of Suriname zich kan veroorloven meer te investeren in onderwijs en gezondheidszorg.
De vraag is of Suriname het zich kan veroorloven dat níét te doen.
Ephata Mijnals
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp.
Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
