De Stichting Wan Okasi heeft ernstige zorgen geuit over het functioneren van het Moni Karta-systeem.
Wat oorspronkelijk bedoeld was als instrument voor sociale ondersteuning, blijkt volgens de organisatie in de praktijk juist een belemmering te vormen voor kwetsbare burgers.
Structurele problemen treffen honderden burgers
Volgens de stichting zijn er in de afgelopen jaren herhaaldelijk meldingen ontvangen van burgers die gedurende periodes van één tot twintig maanden geen uitkering ontvingen.
Betrokkenen zouden daarbij stelselmatig zijn doorverwezen tussen het ministerie en de Surinaamse Postspaarbank, zonder dat een oplossing werd geboden.
Om de omvang van de problematiek inzichtelijk te maken, voerden Stichting Wan Okasi, Gloria Bottse en de organisatie ISOS een gezamenlijke registratie uit.
Binnen één uur meldden zich circa 400 gedupeerden, wat volgens de initiatiefnemers wijst op een structureel falen van het systeem.
Daarnaast wordt gesteld dat leden van De Nationale Assemblee die aanvankelijk steun toezegden, later onbereikbaar bleken voor verdere opvolging.
Mogelijke schending van internationale rechten
De stichting stelt dat de huidige uitvoering van het systeem in strijd is met het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap, dat door Suriname is geratificeerd.
Volgens Wan Okasi worden onder meer rechten geschonden op het gebied van een adequate levensstandaard, gelijke erkenning voor de wet, zelfstandig leven en toegankelijkheid van diensten.
Burgers zouden onder andere worden verplicht gebruik te maken van één specifieke financiële instelling, waardoor hun keuzevrijheid wordt beperkt.
Alternatief systeem ligt al voor
Naast de juridische bezwaren wijst de stichting ook op inefficiënties en onnodige kosten voor de staat. Als alternatief wordt voorgesteld dat burgers zelf een bank naar keuze selecteren, waar zij hun rekening kunnen laten openen en beheren.
Volgens de organisatie is in samenwerking met Godo Bank reeds aangetoond dat personen, inclusief mensen met een beperking, succesvol gebruik kunnen maken van reguliere bankdiensten.
Dit alternatief zou wachttijden verkorten, administratieve lasten verminderen en de zelfstandigheid van burgers versterken.
Oproep tot beleidswijziging en parlementaire controle
De stichting doet een dringende oproep aan de regering om het beleid rond Moni Karta te herzien en de rechten van burgers te respecteren.
Ook wordt een beroep gedaan op De Nationale Assemblee om haar controlerende rol actiever te vervullen bij signalen van structureel falen.
Concreet wordt voorgesteld om uiterlijk per 1 juli 2025 over te stappen naar een systeem waarbij bij nieuwe aanvragen en verlengingen uitsluitend gebruik wordt gemaakt van persoonlijke bankrekeningen naar keuze van de burger. Het huidige systeem kan volgens de stichting gefaseerd worden afgebouwd.
Mogelijke internationale stappen bij uitblijven actie
Tot slot waarschuwt de stichting dat, indien de situatie voortduurt, de kwestie zal worden voorgelegd aan internationale toezichthoudende instanties, waaronder het VN-Comité voor de rechten van personen met een handicap.
Voorzitter Aniel Koendjbiharie benadrukt dat burgers recht hebben op een systeem dat hen ondersteunt in plaats van belemmert.
