Wanneer ik met mensen praat over het Surinaamse binnenland, bosgebieden en slangen duurt het vaak niet lang voordat iemand een oude wijsheid aanhaalt.
Één van de bekendste is dat je een cashew pit in je zak moet stoppen wanneer je het bos ingaat. Volgens sommigen zouden slangen dan uit de buurt blijven en zou de kans op een gevaarlijke ontmoeting kleiner zijn.
Het is een verhaal dat al generaties lang wordt doorgegeven. Veel Surinamers hebben het van hun ouders of grootouders gehoord.
Daardoor heeft het voor velen bijna de status van een vaststaand feit gekregen. Wie ermee is opgegroeid, neemt zo’n advies dikwijls automatisch mee zonder zich af te vragen waar het eigenlijk op gebaseerd is.
Tradities verdienen respect
Ik vind dat we voorzichtig moeten zijn met het zomaar wegzetten van oude volkswijsheden. Ze maken deel uit van onze cultuur en vertellen iets over hoe vorige generaties omgingen met de natuur.
Veel van deze verhalen zijn ontstaan in een tijd waarin wetenschappelijke informatie niet altijd beschikbaar was en mensen vertrouwden op ervaringen die binnen families werden gedeeld.
Dat betekent echter niet dat elke overgeleverde overtuiging ook daadwerkelijk klopt. Juist daar moeten we onderscheid maken tussen traditie en werkelijkheid.
Veiligheid vraagt om feiten
Er bestaat geen wetenschappelijk bewijs dat een cashew pit slangen afschrikt. Biologen en andere deskundigen wijzen erop dat slangen vooral reageren op bewegingen, trillingen en situaties waarin zij zich bedreigd voelen. Een noot in een broekzak verandert daar niets aan.
Wie het bos ingaat, doet er daarom verstandiger aan om stevige schoenen of laarzen te dragen, goed op te letten waar hij loopt en niet zomaar in bladeren, holen of dicht struikgewas te grijpen.
Tradities mogen we koesteren. Maar wanneer het om veiligheid gaat, kunnen feiten ons vaak beter beschermen dan volksgeloof. Dat is misschien minder romantisch, maar wel een stuk verstandiger.
Ida Thornhill is docente aan een lerarenopleiding in Paramaribo en actief als auteur en columniste.
Vanuit haar jarenlange ervaring in het onderwijs en haar brede maatschappelijke betrokkenheid schrijft zij over uiteenlopende thema’s die Suriname raken.
