Suriname is gezegend met een unieke, multiculturele samenleving.
Onze natie is een kleurrijke bloementuin en functioneert feitelijk als het antropologische laboratorium van de wereld, waarin diverse culturen, religies en bevolkingsgroepen historisch zijn samengebracht om in vrede naast elkaar te leven
Zodra we echter de politieke arena betreden, verandert deze harmonie in een destructief schouwspel. We zijn vervallen in een diepwortelde cultuur van etnische selectieve verontwaardiging. Wat we vurig veroordelen bij de politieke tegenstander, praten we met de mantel der liefde goed binnen de eigen kring.
Deze dynamiek werkt diep polariserend en houdt het corrupte systeem juist kunstmatig intact. Onder de huidige politieke teneur verschuift de tactiek van de machthebbers: zodra er legitieme kritiek is op wanbestuur of corruptie, wordt dit door de politieke in-group direct geframed als een selectieve, etnisch gemotiveerde aanval op hun specifieke gemeenschap.
Men gebruikt één bevooroordeelde, etnische meetlat om verantwoording af te wimpelen. Zolang we misstanden blijven beoordelen op basis van wie het doet in plaats van wat er is gedaan, gijzelen we onze eigen vooruitgang.
Ons nationale volkslied herinnert ons nochtans aan onze diepste plicht: “Hoe wij hier ook samen kwamen, aan zijn grond zijn wij verpand.” Die verpandheid eist dat we het landsbelang boven partijpolitieke muren plaatsen.
Het historische mechanisme van uitholling
Dit systeem is het resultaat van een decennialang historisch mechanisme van bewuste deprofessionalisering en een doelbewuste verelendungstrategie.
Al veertig jaar zien we hoe het Surinaamse onderwijs stapsgewijs is uitgehold. Dit is een beproefde overlevingsstrategie van populistisch wanbestuur: een bevolking die systematisch wordt onthouden van kwalitatief onderwijs en kritische reflectie, wordt een bevolking die economisch kwetsbaar en politiek afhankelijk wordt gemaakt van pakketjespolitiek en valse beloften.
Het is de directe antithese van de nationale belofte: “Wans’ ope tata komopo, wi mu’ seti kondre bun.” Hoe kunnen we het land fatsoenlijk opbouwen als de fundamenten van kennis bewust worden afgebroken?
Met het oog op het beheer van onze immense nationale rijkdommen vraagt deze uitholling dringend om systematische, democratische burgerschapsvorming dwars door alle maatschappelijke organisaties heen. Maar precies dat is er in Suriname niet.
Noch binnen onze scholen, noch binnen onze religieuze organisaties, vakbonden of buurtverenigingen wordt burgers geleerd hoe zij onafhankelijk, kritisch en over etnische grenzen heen de rechtsstaat moeten verdedigen.
Dit vacuüm is een bewuste politieke keuze. Een effectieve Surinaamse burgerschapsvorming moet namelijk rusten op vier onwrikbare pijlers die de burger wapenen tegen het systeem:
1. Anti-cliëntelistisch bewustzijn: Het inzicht dat een grondoverdracht, een vergunning of een baan geen ‘etnische gunst’ is van een politieke leider, maar een constitutioneel recht van elke staatsburger.
2. Kritische informatiewijsheid: Het vermogen om politieke retoriek en online verdeel-en-heerspropaganda direct te ontmaskeren wanneer machthebbers de etnische meetlat misbruiken om verantwoording te ontlopen.
3. Cross-etnische solidariteit: Het diepe besef dat onrecht tegen de ene gemeenschap de rechtsstaat van de andere gemeenschap ondermijnt. Suriname is een onverdeelde eenheidsstaat en kent geen etnische deelstaten; we delen één staatskas, één economie en één rechtssysteem.
De lege staatskas, de ecologische ravage en de instortende zorg raken de Hindostaan, de Creool, de Marron, de Javaan en de Inheemse burger in alle uithoeken van ons land dan ook exact even hard.
4. Institutionele geletterdheid: Kennis over de werking van de democratie, zodat burgers de instrumenten bezitten om zelf controle-instituten zoals de Rekenkamer en de Anti-corruptie Commissie te activeren en te beschermen tegen politieke gijzeling, vastgelegd in de wetsprocedures en openbare publicaties op DNA.sr.
Zolang deze vorming ontbreekt, blijft de onderwereld ongestoord de bovenwereld binnengedrongen. Vakdepartementale instituties, douaneposten en controle-organen worden bij elke regimewisseling via een destructieve politieke stoelendans geclaimd om bevolkingspolitieke en strategische redenen.
Zodra een nieuwe coalitie aantreedt, worden deskundige Surinamers op ministeries, cruciale douaneposten en binnen de Raden van Commissarissen van vitale staatsbedrijven rücksichtslos vervangen door partijloyalisten en ‘friends and family’ van de nieuwe machthebbers, zoals kritisch wordt blootgelegd in de actuele analyses over het Surinaamse overheidsapparaat op GFC Nieuws.
Het doelbewust uithinkelen, onderbezetten en financieel gijzelen van onze vitale controle-instituten is een bewuste, strategische keuze van de politieke elite. Zo creëert men een vrijbrief voor illegale verrijking en grondstoffensmokkel, terwijl de burger via cliëntelisme bewust afhankelijk en monddood wordt gehouden.
Kijk naar de keiharde en recente cijfers van ons eigen ministerie van Financiën en Planning: die Surinaamse staat loopt maandelijks minimaal 25 miljoen Amerikaanse dollar mis door grootschalige, illegale goudsmokkel naar buurlanden.
Dat is maar liefst 300 miljoen dollar op jaarbasis dat uit onze economie verdwijnt. Waarom kan dit ongestoord doorgaan?
Omdat de Belastingdienst, het leger en de douaneposten aan de grenzen doelbewust verstoken blijven van de nodige manschappen, budgetten en moderne scanners.
De maffianetwerken vullen ongestoord hun zakken via deze open grenzen, terwijl de Surinaamse burger de prijs betaalt via een stijgende dollarkoers en torenhoge inflatie.
De harde realiteit: Te rijk om arm te zijn
De stelling dat Suriname te rijk is om arm te zijn, is een harde, economische realiteit. Onze bodem is een schatkist vol goud, hout en fabelachtige olie- en gasreserves voor onze kust, zoals uitgebreid beschreven in het onderzoeksartikel over de Surinaamse oliebelofte op De Correspondent.
Toch bereikt deze rijkdom de Surinaamse burger niet, omdat de staat niet wordt beheerd als algemeen goed, maar geëxploiteerd wordt als buit om de eigen machtspositie te financieren.
Terwijl er over miljarden aan olie- en goudopbrengsten wordt gesproken, stort de sociale basis van ons land ineen.
Onze nationale ziekenhuizen kampen met een chronisch tekort aan basale medicijnen en middelen op NPO Radio 1. Patiënten aangesloten bij het Staatsziekenfonds (SZF) moeten inmiddels hun eigen medische verbruiksartikelen en lakens meenemen naar het ziekenhuis op Culturu.com om behandeld te kunnen worden.
Tegelijkertijd leeft een groot deel van de bevolking onder de armoedegrens, terwijl onze leraren en zorgwerkers, de ruggengraat van de natie, het land ontvluchten.
Laten we eerlijk zijn: het huidige benoemingenbeleid is niet gebaseerd op wat je kunt, maar op wie je bent. Onder de dekmantel van ‘etnische balans’ worden sleutelposities vergeven aan friends and family, een praktijk die systematisch wordt gedocumenteerd in de media.
Dit is een diepgevoelde vorm van institutionele discriminatie, uitsluiting en racisme die ons land systematisch kapotmaakt.
Want hoewel de toegang tot posities en gronden etnisch wordt verdeeld, discrimineren de gevolgen van dit wanbestuur niet.
De lege staatskas, de ecologische ravage en de instortende zorg raken de Hindostaan, de Creool, de Marron, de Javaan en de Inheemse burger in alle uithoeken van het land exact even hard. Etnische loyaliteit mag nooit meer als schild worden gebruikt om incompetentie, ondermijning en corruptie goed te praten.
De gijzeling in De Nationale Assemblée
Om dit vastgeroeste patroon te doorbreken, roepen we De Nationale Assemblée (DNA) op om te stoppen met het aannemen van wetten die louter als papieren schild dienen.
Het parlement moet de beleidstheorie, het geheel van causale overwegingen, achter elk wetsproduct het absolute mikpunt van debat maken.
Wetten tegen corruptie zijn waardeloos als de achterdeuren bewust worden opengehouden via politieke benoemingen in commissies en werkgroepen die in de praktijk nooit rapporteren.
De verkregen informatie en resultaten omzeilen de DNA volledig, waardoor elke vorm van openbare, rechtsstatelijke reflectie strategisch wordt voorkomen. Het systeem creëert hiermee zijn eigen legale doofpotten.
Het meest schrijnende voorbeeld van deze schijnbeweging is de werking van de Anti-corruptie Commissie op de overheidspagina zelf.
Maar we zien het patroon nog actueler terug bij het cruciale beheer van de naderende oliemiljarden: hoewel de wetgeving voor het Spaar- en Stabilisatiefonds Suriname conform Staatsblad no. 179 formeel is aangenomen om fiscale volatiliteit te mitigeren, ontbreekt tot op de dag van vandaag de daadwerkelijke, operationele onafhankelijkheid van het bestuur.
In plaats van de politiek gevrijwaarde structuren van het Noorse Oliefonds toe te passen, houdt de elite de governance bewust vaag om de staatsinkomsten op te souperen aan cliëntelisme.
Het destructieve patroon bereikt een dieptepunt in de huidige politieke teneur, waarin kopstukken van de zittende macht openlijk een ‘uitsluitingsformule’ hanteren.
De claim dat de oppositie stelselmatig zal worden buitengesloten en dat deze machtsstructuur tot ver na 2030 zal regeren, is een directe aanval op de democratie en de eenheidsstaat.
Het is de ultieme bekentenis van institutioneel racisme of uitsluiting: men claimt de toekomst van ons land en onze natuurlijke rijkdommen vooraf als een private buit voor de eigen in-group.
Maar deze dictatoriale bluf negeert de wiskundige realiteit van ons landelijke kiesstelsel van evenredigheid op DNA.sr, dat kiezersmacht fundamenteel decentraliseert. Geen enkele oligarchie kan de stembus gijzelen als het Surinaamse volk massaal weigert om als schild te dienen.
Hierbij past het absoluut niet dat de DNA-voorzitter zich partijdig opstelt en het debat domineert door de oppositie monddood te maken of uit te schakelen (dna.sr).
De voorzitter hoort de bovenpartijdige bewaker te zijn van de democratische controle, niet de poortwachter van de zittende coalitie.
Een parlement kan zijn werk niet doen als legitieme kritiek op wanbestuur strategisch wordt gesmoord om het systeem intact te houden.
DNA moet harde garanties inbouwen: wetgeving is pas af als de financiering van waakhonden onafhankelijk is en de sancties automatisch verlopen, precies zoals dwingend wordt aanbevolen in de officiële governance-rapportages van de IMF eLibrary. Het parlement moet recht doen aan de heilige belofte: “Recht en waarheid maken vrij.”
Het Sluitstuk: Vier bindende mechanismen voor een nieuw sociaal contract
Morele verontwaardiging is vruchteloos zonder institutionele dwang. Om dit sociale contract onomkeerbaar te verankeren in de nationale beleidsvoering van de huidige politieke constellatie, vraagt het nationale belang om de onmiddellijke invoering van vier bindende structuurhervormingen:
1. Een pre-electoraal ‘Nationaal Integriteitsakkoord’: Het maatschappelijk middenveld (vakbonden, het bedrijfsleven en religieuze organisaties) moet alle politieke partijen dwingen een pre-electoraal integriteitscontract te tekenen.
Partijen die weigeren of afspraken schenden, worden door de maatschappelijke organen publiekelijk geboycot en ontdaan van electoraal draagvlak.
2. Waterdichte wetgeving via automatische sancties: De financiering van de Anti-corruptie Commissie op de overheidssite moet als vast wettelijk percentage rechtstreeks worden toegewezen, buiten de invloedssfeer van de minister van Financiën.
Sancties op het niet-declareren van vermogen moeten automatisch intreden conform de geldende regelgeving voor openbare functies, zonder dat een partijdige DNA-voorzitter dit via het parlement kan blokkeren.
3. Een Constitutioneel Welvaartsfonds voor de oliereserves: De wetgeving rondom het Spaar- en Stabilisatiefonds Suriname (SSFS) moet onmiddellijk zo worden herzien dat het bestuur volledig wordt losgesneden van politieke inmenging.
Dit fonds moet geleid worden door onafhankelijke technocraten, waarbij politici geen enkele toegang krijgen tot het kapitaal en de opbrengsten uitsluitend bindend mogen worden geïnvesteerd in onderwijsherstel, volksgezondheid en nationale infrastructuur.
4. Wettelijke introductie van de Nationale Integriteits-Audit: Er moet een onafhankelijke, wettelijk erkende raad zoals de Suriname Economic Oversight Board (SEOB) komen die elke grote gronduitgifte, concessie en benoeming op sleutelposities binnen staatsbedrijven toetst op objectieve criteria van meritocratie.
Bij schending heeft deze raad de bevoegdheid de beslissing te schorsen en te deponeren bij de Procureur-Generaal.
Deze transformatie begint bij ons, de burgers. Het is de rechtgeaarde plicht van elke Surinamer te weigeren om als politiek schild gebruikt te worden voor misstappen van wie dan ook. Politieke partijen proberen angst te zaaien onder het mom van ‘etnische aanvallen’.
Maar wij zijn niet bang om de waarheid te eisen: “Strey de f’ strey, wi no sa frede.” Het is tijd voor een nieuw sociaal contract waarin integriteit onze gezamenlijke taal is. Want alleen wanneer rechtvaardigheid geen kleur meer heeft, kan Suriname echt tot bloei komen.
Drs. Carlo Mangnoesing MSc
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp.
Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
