De efficiëntie en veiligheid van een luchtverkeersleidingssysteem zijn onlosmakelijk verbonden met de arbeidsvoorwaarden van het luchtverkeersleidend personeel.
Dit principe werd al in 1963 benadrukt door de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO), maar is vandaag de dag actueler dan ooit laat Sonny Khoeblal, voormalig assistent luchtverkeersleider, optekenen.
Toenemende druk op luchtverkeersleiders
Al jarenlang werken luchtverkeersleiders onder steeds zwaardere omstandigheden, meent Khoeblal. Lange werktijden, ontoereikende salarissen, beperkte toegang tot gezondheidszorg en aanhoudende politieke druk kenmerken hun dagelijkse realiteit.
Deze professionals nemen dagelijks beslissingen die direct invloed hebben op mensenlevens, terwijl hun werkomstandigheden structureel verslechteren.
Verouderde apparatuur en personeelsverloop
De situatie wordt volgens hem verder bemoeilijkt door de staat van de technische infrastructuur. Verouderde systemen en achterstallig onderhoud vergroten de complexiteit van het werk en verhogen het risico op fouten.
Tegelijkertijd hebben veel ervaren luchtverkeersleiders het vak verlaten, omdat zij de druk en onzekerheid niet langer konden dragen. Dit leidt tot een verlies aan cruciale kennis en ervaring binnen de sector.
Internationale zorgen over luchtverkeersmanagement
Khoeblal wijst erop dat de International Civil Aviation Organization (ICAO) herhaaldelijk heeft benadrukt dat veilig en efficiënt luchtverkeersmanagement afhankelijk is van goed opgeleide, goed ondersteunde en fysiek en mentaal fitte professionals.
Volgens ICAO-richtlijnen vormt menselijke factorbelasting — zoals vermoeidheid en stress — een directe bedreiging voor de luchtvaartveiligheid wanneer deze onvoldoende wordt beheerst.
Opleiding en vervanging geen snelle oplossing
Desondanks erkent Khoeblal dat het tekort aan luchtverkeersleiders niet eenvoudig is op te lossen. De opleiding tot volledig gekwalificeerde luchtverkeersleider vergt meer dan twee jaar intensieve en gespecialiseerde training, zelfs voor militair getrainde kandidaten.
Het aantrekken van buitenlandse luchtverkeersleiders biedt evenmin een snelle uitweg, aangezien ook zij aanvullende training, certificering en lokale familiarisatie nodig hebben voordat zij veilig inzetbaar zijn.
Hij wijst er echter op dat luchtverkeersleiders geen machines zijn. Aanhoudende stress, vermoeidheid en het ontbreken van adequate ondersteuningssystemen leiden onvermijdelijk tot uitputting.
Wanneer deze grenzen worden overschreden, komt niet alleen het welzijn van het personeel, maar ook de veiligheid van het luchtverkeer in gevaar.
Oproep tot structurele investeringen
Reeds in 1970 waarschuwde de voorzitter van de ICAO-Raad dat zonder bevredigende salarissen en arbeidsvoorwaarden voor personeel verantwoordelijk voor luchtvaartnavigatiediensten, de kwaliteit van deze diensten ernstig wordt belemmerd. Deze waarschuwing blijft onverminderd relevant.
Khoeblal benadrukt dat het tijd is om structureel te investeren in zowel de mensen als de middelen die dagelijks instaan voor de veiligheid van het luchtruim.
Alleen door duurzame verbeteringen in arbeidsvoorwaarden, infrastructuur en ondersteuning kan de luchtvaartveiligheid op lange termijn worden gewaarborgd.
