De illegale goudwinning langs de grens tussen Suriname en Frans-Guyana zorgt voor toenemende zorgen bij de Franse autoriteiten.
Frankrijk pleit voor een gezamenlijke aanpak met Suriname om de milieuschade, gezondheidsrisico’s en veiligheidsproblemen die voortkomen uit illegale mijnbouwactiviteiten langs de Marowijne-rivier aan te pakken.
Volgens Franse vertegenwoordigers vormt de situatie een steeds groter wordende bedreiging voor de rivier, de biodiversiteit en de gemeenschappen die afhankelijk zijn van het gebied. De kwestie krijgt internationale aandacht vanwege de omvang van de milieuschade aan de grensregio.
Grensgebied zwaar getroffen door illegale mijnbouw
De illegale goudwinning vindt voornamelijk plaats aan de Surinaamse zijde van de Marowijne-rivier, die Suriname scheidt van Frans-Guyana.
Vanuit de lucht zijn grote gebieden zichtbaar waar de bodem is opengebroken door mijnbouwactiviteiten en waar waterwegen zijn aangetast.
Tijdens een recente persreis, georganiseerd door het in Frans-Guyana gevestigde Observatorium voor Mijnbouwactiviteiten (OAM), werd vanuit een helikopter de omvang van de vernietiging in kaart gebracht.
Volgens het observatorium werken Surinaamse, Frans-Guyanese en Braziliaanse mijnwerkers illegaal in gebieden nabij de grens. Daarbij wordt gebruikgemaakt van methoden waarbij onder meer kwik wordt ingezet, met ernstige gevolgen voor bodem en waterkwaliteit.
Zorgen over kwik- en arseenvervuiling
Jupta Itoewaki, activist voor inheemse rechten en lid van de Wayana-gemeenschap, waarschuwde tegenover internationale media voor de gevolgen van de vervuiling.
Volgens haar worden gemeenschappen dagelijks blootgesteld aan verontreiniging via water en voedsel. Zij stelt dat hoge concentraties kwik en arseen in het gebied een directe bedreiging vormen voor de gezondheid van bewoners.
Itoewaki riep de Surinaamse autoriteiten op om onderzoek te doen naar de gevolgen van de vervuiling en maatregelen te treffen om de bevolking beter te beschermen.
Frankrijk vraagt ratificatie grensovereenkomst
Een belangrijk onderdeel van de Franse oproep is de ratificatie door Suriname van de grensafbakeningsovereenkomst die in 2021 met Frans-Guyana werd ondertekend.
In deze overeenkomst zijn afspraken opgenomen om onder meer illegale goudwinning tegen te gaan en de samenwerking tussen beide landen te versterken.
De overeenkomst is echter nog niet door Suriname geratificeerd.
De Franse ambassadeur in Suriname, Nicolas de Bouillane de Lacoste, wees op de verslechterende situatie van de Marowijne-rivier en benadrukte dat een juridische basis noodzakelijk is om gezamenlijk effectiever op te treden.
Volgens de ambassadeur zal een grensovereenkomst op zichzelf de illegale mijnbouw niet beëindigen, maar kan deze wel zorgen voor meer rechtszekerheid en betere samenwerking tussen beide landen.
Franse autoriteiten zetten honderden militairen in
Frankrijk heeft volgens eigen zeggen honderden militairen ingezet om illegale mijnbouwactiviteiten in Frans-Guyana te bestrijden. De operaties vinden plaats op land, zee en vanuit de lucht.
De Franse defensieattaché, luitenant-kolonel Emmanuel Rigault, benadrukte echter dat onduidelijkheden rond de grens de handhaving bemoeilijken.
Volgens hem maken grenskwesties het moeilijk om vast te stellen onder welke jurisdictie bepaalde gebieden vallen. Hierdoor kunnen illegale mijnwerkers gemakkelijker juridische vervolging ontlopen.
Waarschuwing voor gevolgen voor mens en natuur
Ambassadeur De Bouillane de Lacoste omschreef de strijd tegen illegale mijnbouw als een zeer moeilijke opgave. Volgens hem bestaat het risico dat de situatie verder escaleert wanneer geen gezamenlijke maatregelen worden genomen.
De gevolgen beperken zich volgens Frankrijk niet tot milieuschade. De vervuiling bedreigt ook de aquatische biodiversiteit, de gezondheid van bewoners langs de rivier en de leefomstandigheden van toekomstige generaties.
Vanuit de lucht waren langs de Surinaamse oever verschillende handelszaken zichtbaar die mijnwerkers bevoorraden, evenals grote hoeveelheden brandstof die worden gebruikt voor de illegale activiteiten.
Suriname kondigt ratificatie aan
Minister van Buitenlandse Zaken, Internationale Handel en Samenwerking Melvin Bouva gaf eerder in juli aan dat Suriname de grensovereenkomst met Frans-Guyana wil ratificeren. Een concrete datum voor de behandeling of afronding van dit proces werd echter niet genoemd.
Voor vertegenwoordigers van de inheemse gemeenschappen is ratificatie slechts een eerste stap. Volgens Itoewaki moet naast de juridische afspraken ook aandacht worden besteed aan de rechten van lokale gemeenschappen en hun betrokkenheid bij besluiten over hun leefgebied.
Grensoverschrijdende samenwerking noodzakelijk
De situatie rond de illegale mijnbouw langs de Marowijne-rivier onderstreept volgens betrokken partijen de noodzaak van nauwere samenwerking tussen Suriname, Frankrijk en lokale gemeenschappen.
Een effectieve aanpak vraagt niet alleen om betere grenscontrole en handhaving, maar ook om bescherming van natuurgebieden, erkenning van gemeenschapsrechten en duurzame economische alternatieven voor bewoners van het binnenland.
