De Energie Autoriteit Suriname (EAS) neemt kennis van de recente maatschappelijke discussie over de elektriciteitsvoorziening en de kritiek op de wijze waarop de huidige elektriciteitscrisis wordt aangepakt.
De EAS zegt de zorgen van burgers en bedrijven over de betrouwbaarheid van de elektriciteitsvoorziening te begrijpen en onderschrijft dat de lasten van structurele tekortkomingen niet eenzijdig op de samenleving mogen worden afgewenteld.
Tegelijkertijd acht de toezichthouder het noodzakelijk om de huidige situatie te plaatsen binnen het bredere vraagstuk van de ontwikkeling en ordening van de Surinaamse energiesector.
Volgens de EAS maakt de huidige elektriciteitscrisis opnieuw duidelijk dat Suriname behoefte heeft aan een toekomstbestendige energiehuishouding, gebaseerd op planning, transparantie, regulering, voldoende productiecapaciteit, betrouwbare netwerken en een evenwichtige ontwikkeling van vraag en aanbod.
Van crisismanagement naar structurele ordening
De recente problemen binnen de elektriciteitsvoorziening zijn volgens de EAS niet uitsluitend het gevolg van een tijdelijk hogere vraag naar elektriciteit.
Een groeiende economie, toenemende elektrificatie, hogere temperaturen en een groeiende behoefte aan koeling maken een stijgende energievraag voorspelbaar.
Daartegenover staan uitdagingen op het gebied van beschikbare productiecapaciteit, reservevermogen, onderhoud, netinfrastructuur, brandstofvoorziening en de afhankelijkheid van waterkracht. Vooral tijdens droge perioden kunnen deze factoren elkaar versterken.
Terwijl de vraag naar elektriciteit toeneemt, kan tegelijkertijd de beschikbaarheid van hydro-elektrische productie onder druk komen te staan.
De huidige situatie bevestigt volgens de EAS daarom het belang van een geïntegreerde benadering van de nationale energiehuishouding. Een elektriciteitssysteem kan niet duurzaam worden bestuurd door pas te reageren wanneer een tekort zich voordoet.
Vooraf moet worden vastgesteld hoeveel productiecapaciteit nodig is, welke reserves beschikbaar moeten zijn, welke investeringen tijdig moeten worden uitgevoerd en welke verantwoordelijkheden bij de verschillende actoren in de sector liggen.
Elektriciteitssectorplan moet leiden tot concrete maatregelen
Tegen deze achtergrond noemt de EAS het Elektriciteitssectorplan (ESP) van wezenlijk belang. Het plan moet de elektriciteitssector meer samenhang, richting en voorspelbaarheid bieden en de basis vormen voor een langetermijnvisie op onder meer productie, transmissie, distributie, duurzame energie, energie-efficiëntie, investeringen en de betaalbaarheid en betrouwbaarheid van de elektriciteitsvoorziening.
Volgens de EAS is het echter noodzakelijk dat het ESP verder gaat dan een beleidsdocument. In de volgende fase moet het plan worden vertaald naar concrete reguleringsnormen, duidelijke verantwoordelijkheden, planningsverplichtingen en handhaafbare prestatie-eisen.
“Suriname heeft niet nog een plan nodig dat op papier blijft bestaan. Suriname heeft een reguleringskader nodig dat ervoor zorgt dat plannen worden uitgevoerd”, stelt de EAS.
Daarbij moeten volgens de toezichthouder onder meer normen worden vastgesteld voor betrouwbaarheid en leveringszekerheid, evenals eisen voor voldoende reserve- en productiecapaciteit.
Ook onderhoud, tijdige investeringen en een transparante planning van productie- en netuitbreidingen moeten structureel worden geregeld.
Daarnaast is duidelijkheid nodig over de verantwoordelijkheden van de overheid, EBS, EAS en andere marktpartijen. Ook de integratie van hernieuwbare energie, crisis- en droogteplanning, transparantie over kosten, tarieven en prestaties en een systeem van monitoring, rapportage en handhaving vragen volgens de EAS om een duidelijke wettelijke en regulatoire basis.
Toezicht betekent ook vooruitkijken
De EAS erkent dat van een toezichthouder niet alleen mag worden verwacht dat zij reageert op bestaande problemen. Een toezichthouder moet ook vooruitkijken en risico’s tijdig signaleren en adresseren.
De EAS zegt zich daarom al geruime tijd in te zetten voor een meer gestructureerde inrichting van de elektriciteitssector. De ontwikkeling van het ESP en de verdere versterking van het wettelijke en regulatoire kader moeten ertoe leiden dat essentiële beslissingen niet langer uitsluitend worden genomen vanuit de acute situatie van het moment.
Toezicht is volgens de EAS geen vervanging voor beleid, exploitatie of investeringsbeslissingen. Goed toezicht moet er wel voor zorgen dat verantwoordelijkheden helder zijn, prestaties meetbaar worden gemaakt en risico’s niet jarenlang onopgelost blijven.
De huidige elektriciteitscrisis is daarmee volgens de toezichthouder niet alleen een probleem van vandaag, maar ook een signaal dat de institutionele inrichting van de elektriciteitssector verder moet worden versterkt.
Geen schuldvraag, maar verantwoordelijkheid
De EAS wil voorkomen dat de maatschappelijke discussie uitmondt in een tegenstelling tussen burgers, EBS, de regering en de toezichthouder.
Volgens de autoriteit heeft de burger recht op een betrouwbare en betaalbare elektriciteitsvoorziening, maar heeft de samenleving er tegelijkertijd belang bij dat eerlijk wordt vastgesteld welke maatregelen nodig zijn om die voorziening ook op lange termijn te garanderen.
Energiegebruik door burgers en bedrijven maakt onderdeel uit van de vraagzijde van het systeem. Dat gebruik kan volgens de EAS echter niet worden beschouwd als structurele oplossing voor onvoldoende productiecapaciteit, onvoldoende reservevermogen of achterstallige investeringen.
Oproepen aan consumenten en bedrijven om hun elektriciteitsverbruik tijdelijk te beperken kunnen tijdens een crisissituatie noodzakelijk zijn.
Zij mogen volgens de EAS echter nooit worden gezien als vervanging voor structurele investeringen, adequate planning en effectieve regulering.
Suriname moet voorbereid zijn op groeiende energievraag
De EAS ziet de huidige situatie daarom als een dringend moment om de overgang te versnellen van incidentmanagement naar structureel energiemanagement.
Suriname moet volgens de toezichthouder voorkomen dat het land ieder jaar opnieuw wordt verrast door de droge periode, stijgende temperaturen of een toenemende elektriciteitsvraag.
Deze ontwikkelingen zijn in belangrijke mate voorspelbaar en moeten daarom integraal onderdeel zijn van de nationale energieplanning.
De EAS zal zich blijven inzetten voor een elektriciteitssector waarin planning voorafgaat aan crisis, regulering voorafgaat aan willekeur en verantwoordelijkheid voorafgaat aan afwenteling.
De verdere behandeling en implementatie van het Elektriciteitssectorplan bieden volgens de autoriteit een belangrijke gelegenheid om deze uitgangspunten daadwerkelijk te verankeren.
Betrouwbare energievoorziening essentieel voor Suriname
De EAS benadrukt dat een betrouwbare energievoorziening geen luxe is. Zij vormt een essentiële voorwaarde voor economische groei, publieke dienstverlening, investeringen en de kwaliteit van leven van burgers.
De huidige elektriciteitscrisis moet daarom niet uitsluitend worden opgelost als een acuut probleem. Volgens de EAS moet de situatie worden aangegrepen om structurele maatregelen te treffen en ervoor te zorgen dat een dergelijke crisis niet telkens opnieuw ontstaat.
