Bij elke regeringswisseling herhaalt zich hetzelfde patroon: raden van commissarissen (RvC’s) en directies van staatsbedrijven worden vervangen.
Het wordt gepresenteerd als vernieuwing, als een noodzakelijke reset om beter bestuur te garanderen. Maar wie iets langer kijkt dan de officiële verklaringen, ziet een hardnekkige realiteit: het systeem verandert niet, alleen de gezichten.
Toezicht als façade
De kernfunctie van een Raad van Commissarissen is glashelder: onafhankelijk toezicht houden, de directie controleren en het algemeen belang bewaken.
In de praktijk lijkt die onafhankelijkheid echter vaak een illusie. Veel benoemingen zijn politiek gekleurd, waardoor commissarissen niet zelden meer loyaal zijn aan degene die hen heeft benoemd dan aan de organisatie die zij moeten controleren.
Hier wringt het fundamenteel. Want toezicht dat afhankelijk is van politieke gunsten, verliest zijn kracht. In plaats van een correctiemechanisme wordt de RvC onderdeel van dezelfde machtsstructuur die zij hoort te controleren.
De cyclus van vervanging zonder verbetering
Elke nieuwe regering belooft beterschap. Nieuwe mensen zouden zorgen voor transparantie, efficiëntie en herstel van vertrouwen. Maar zonder structurele hervormingen blijft dit een lege belofte.
Het vervangen van personen zonder het systeem aan te pakken, is als het verven van een huis met rotte fundamenten: het ziet er even beter uit, maar het probleem blijft bestaan.
Sterker nog, deze voortdurende wisselingen ondermijnen juist de continuïteit binnen staatsbedrijven. Beleidslijnen worden abrupt afgebroken, kennis gaat verloren en lange termijn strategieën maken plaats voor korte termijn belangen.
Wanneer toezichthouders zelf het probleem worden
Het grootste risico ontstaat wanneer de toezichthouder zelf onderdeel wordt van de bestuurlijke problemen. In plaats van kritisch te zijn, worden besluiten goedgekeurd zonder grondige toetsing.
In plaats van vragen te stellen, wordt er gezwegen. En in plaats van transparantie te bevorderen, ontstaat er een cultuur van geslotenheid.
Dit is geen incident, maar een structureel risico in een systeem waar benoemingen niet primair gebaseerd zijn op deskundigheid en onafhankelijkheid, maar op connecties en vertrouwen binnen politieke netwerken.
De prijs die de samenleving betaalt
De gevolgen hiervan reiken verder dan de bestuurskamers. Slecht toezicht leidt tot inefficiëntie, financieel wanbeheer en soms zelfs corruptie.
Uiteindelijk is het de samenleving die hiervoor betaalt: via belastinggeld, slechtere dienstverlening en gemiste ontwikkelingskansen.
Het vertrouwen in staatsbedrijven en de overheid als geheel komt hierdoor onder druk te staan. En vertrouwen, eenmaal verloren, is moeilijk terug te winnen.
Tijd voor echte hervorming
Als er werkelijk sprake moet zijn van verandering, dan ligt de sleutel niet in het vervangen van mensen, maar in het hervormen van het systeem.
Transparante benoemingsprocedures, duidelijke criteria voor deskundigheid en onafhankelijkheid, en een cultuur waarin verantwoording centraal staat, zijn essentieel.
Zonder deze fundamentele veranderingen blijft elke nieuwe benoeming slechts een herhaling van hetzelfde verhaal.
N. Mohari
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp.
Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
