Suriname heeft in het verleden laten zien hoe kwetsbaar instituties kunnen worden wanneer politieke belangen en staatsinstituties te dicht tegen elkaar aan komen te liggen.
Juist daarom moet iedere hervorming van de rechterlijke macht worden getoetst aan één fundamenteel beginsel: versterkt dit de onafhankelijkheid van de rechter of maakt het de rechter afhankelijker van politieke besluitvorming?
Die vraag moet voortdurend worden gesteld.
Niet alleen bij benoemingen, maar ook bij begrotingen, arbeidsvoorwaarden, huisvesting, administratieve ondersteuning en institutionele hervormingen.
Want politieke beïnvloeding hoeft niet altijd plaats te vinden via een directe opdracht aan een rechter. Zij kan ook subtiel ontstaan door financiële afhankelijkheid, bestuurlijke druk of het creëren van een institutionele structuur waarin de rechterlijke macht onvoldoende ruimte heeft om zelfstandig te functioneren.
De voorgestelde wetswijziging verdient daarom extra aandacht
De Stichting voor de Rechtsorde in Suriname (SRiS) meldde eerder dat in maart 2026 onder meer een ontwerpwet tot wijziging van de Wet Rechtspositie Rechterlijke Macht bij De Nationale Assemblée was ingediend. Dat laat zien dat de discussie over de positie van de rechterlijke macht niet slechts theoretisch is, maar onderdeel vormt van concrete wetgeving.
Juist daarom moet de samenleving weten wat deze wijzigingen betekenen.
Een wijziging van de rechtspositie van rechters kan immers gevolgen hebben voor meer dan alleen arbeidsvoorwaarden.
Wanneer de rechtspositie wordt aangepast, moet steeds worden nagegaan of daarmee ook institutionele waarborgen voor onafhankelijkheid worden geraakt.
De discussie moet dus niet worden gereduceerd tot de vraag of rechters meer of minder krijgen, of de organisatie efficiënter kan functioneren.
De kernvraag is: blijft de rechter voldoende onafhankelijk om ook tegen de macht in recht te spreken?
Geen hervorming zonder institutionele waarborgen
Als Suriname daadwerkelijk wil praten over de toekomst van de rechterlijke macht, laten we het dan goed doen.
Betrek de rechterlijke macht zelf. Betrek de advocatuur. Betrek de juridische wetenschap. Betrek maatschappelijke organisaties. Betrek het parlement. En bovenal: maak de uitgangspunten en voorstellen openbaar.
Niet omdat iedere hervorming door iedereen moet worden goedgekeurd, maar omdat vertrouwen in de rechtspraak niet uitsluitend wordt gebouwd door regels. Het wordt gebouwd door transparantie, voorspelbaarheid en institutionele onafhankelijkheid.
Ook internationaal wordt benadrukt dat de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht een essentieel onderdeel vormt van de rechtsstaat.
Discussies over de verhouding tussen politiek en justitie draaien daarom steeds om dezelfde fundamentele vraag: hoe voorkom je dat politieke macht de juridische macht gaat overheersen?
Suriname heeft geen zwakkere, maar sterkere rechtspraak nodig
De samenleving heeft weinig aan een rechterlijke macht die alleen onafhankelijk is op papier.
Wij hebben een rechterlijke macht nodig die onafhankelijk kan functioneren.
Dat betekent voldoende rechters, goed opgeleid ondersteunend personeel, moderne infrastructuur, adequate financiering, digitale voorzieningen, duidelijke procedures en een rechtspositie die de onafhankelijkheid daadwerkelijk ondersteunt.
Maar het betekent ook dat rechters bereid moeten zijn verantwoording af te leggen over de wijze waarop publieke middelen worden besteed en dat de rechtspraak transparant moet zijn over haar functioneren.
Onafhankelijkheid betekent namelijk geen immuniteit tegen kritiek.
Integendeel.
Een sterke rechterlijke macht moet tegen kritiek kunnen, maar de politiek moet eveneens kunnen verdragen dat een onafhankelijke rechter haar beslissingen kritisch toetst.
Laten we daarom vooral één ding niet vergeten
De toekomst van de rechterlijke macht gaat uiteindelijk niet over rechters.
Het gaat over de burger.
De burger die erop moet kunnen vertrouwen dat zijn zaak eerlijk wordt behandeld. De ondernemer die weet dat een contract afdwingbaar is. Het slachtoffer dat gerechtigheid zoekt. De verdachte die bescherming nodig heeft tegen willekeur.
De burger die tegenover de Staat staat en weet dat er een onafhankelijke instantie bestaat die ook de overheid aan de wet kan houden.
Dat is de werkelijke waarde van een onafhankelijke rechterlijke macht.
Daarom is overleg welkom.
Maar over de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht valt niet te onderhandelen.
Wie de rechtsstaat serieus neemt, moet bereid zijn niet alleen te praten over de toekomst van de rechterlijke macht, maar haar ook de middelen en institutionele bescherming te geven om die toekomst onafhankelijk vorm te geven.
D. Karamat-Ali
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp.
Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
