Ik hoor regelmatig beweren dat mensen van Surinaamse afkomst, zowel in eigen land als in Nederland en andere landen, ondanks een matig inkomen liever geld uitgeven aan feesten, dure kleding, gouden sieraden en een opvallende auto.
In plaats van zuinig te leven en vermogen op te bouwen, lijkt de voorkeur dan uit te gaan naar luxe en direct genieten.
Of dat beeld voor een groot deel van onze samenleving klopt, laat ik nadrukkelijk in het midden. Maar de psychologische vraag erachter vind ik interessant.
Waarom kiest iemand ervoor om vandaag zichtbaar te genieten, terwijl een ander liever spaart, investeert en hoopt daar over tien of twintig jaar financieel voordeel van te hebben?
Geld gaat niet alleen over geld
Onderzoek naar consumentengedrag laat zien dat dure bezittingen niet uitsluitend worden gekocht vanwege hun praktische waarde. Ze kunnen ook dienen als statussymbool.
Mensen kunnen er erkenning, zelfvertrouwen of het gevoel mee krijgen dat ze maatschappelijk meetellen. Onderzoekers noemen dit statusconsumptie. Vooral in samenlevingen waar mensen grote inkomensverschillen ervaren, kan de behoefte om succes uit te stralen een rol spelen.
Dat betekent niet automatisch dat iemand onzeker, oppervlakkig of onverstandig is. Dezelfde dure aankoop kan voor de ene persoon een statussymbool zijn en voor de andere een langgekoesterde persoonlijke wens.
Is het een kwestie van cultuur?
Ook cultuur kan invloed hebben op hoe mensen geld besteden. De waarde die wordt gehecht aan familiefeesten, verjaardagen, sociale contacten, uiterlijk vertoon en gezamenlijke vieringen verschilt tussen gemeenschappen en gezinnen.
Sociale verwachtingen kunnen de druk vergroten om mee te doen.
Toch is het te eenvoudig om dit uitsluitend aan de Surinaamse cultuur toe te schrijven. Persoonlijkheid, financiële omstandigheden, opvoeding en de invloed van sociale media spelen eveneens een rol.
Uiteindelijk vind ik vooral één vraag belangrijk. Geeft iemand geld uit omdat het werkelijk geluk oplevert of omdat hij anderen wil laten zien dat hij het goed heeft?
Want genieten van je geld en bouwen aan je toekomst hoeven elkaar niet uit te sluiten. De kunst is misschien om een evenwicht te vinden waarbij je vandaag kunt leven zonder morgen financieel klem te zitten.
Ida Thornhill is docente aan een lerarenopleiding in Paramaribo en actief als auteur, columniste en kunstenares.
Vanuit haar jarenlange ervaring in het onderwijs en haar brede maatschappelijke betrokkenheid schrijft zij over uiteenlopende thema’s die Suriname raken.
