Het bedrijfsleven en het maatschappelijk middenveld maken zich zorgen over de ontwikkelingen rond de voorgenomen wijzigingen van de Grondwet en de wetgeving die betrekking heeft op de rechterlijke macht.
Zij benadrukken dat onafhankelijke en onpartijdige rechtspraak een fundamentele voorwaarde is voor het functioneren van de rechtsstaat, maatschappelijke stabiliteit en economische ontwikkeling.
De oproep is ondertekend door de Vereniging Surinaams Bedrijfsleven (VSB), het Burgerinitiatief voor Participatie en Goed Bestuur (BINI), de Associatie van Surinaamse Fabrikanten (ASFA), de Associatie van Kleine en Middelgrote Ondernemers (AKMOS) en het Centrum voor Goed Bestuur (CGB).
Onafhankelijke rechtspraak van algemeen belang
Volgens de organisaties moet iedere burger erop kunnen vertrouwen dat zijn of haar rechten worden beschermd, geschillen binnen redelijke termijn worden behandeld en rechterlijke uitspraken daadwerkelijk worden uitgevoerd.
Dat vertrouwen is volgens hen niet alleen van belang voor individuele rechtzoekenden. Ook maatschappelijke organisaties en ondernemingen zijn afhankelijk van een onafhankelijke rechterlijke macht die zonder politieke of andere oneigenlijke beïnvloeding kan functioneren.
Een goed functionerende rechterlijke macht vormt daarmee een essentieel onderdeel van de rechtsstaat en draagt volgens de organisaties bij aan maatschappelijke rust, rechtszekerheid en een gezond investeringsklimaat.
Zorgen over voorgenomen wijzigingen
De maatschappelijke organisaties spreken hun zorgen uit over de ontwikkelingen rond de voorgenomen wijzigingen van de Grondwet en de wetgeving betreffende de rechterlijke macht.
De Nationale Assemblée heeft zich al geruime tijd beziggehouden met verschillende voorstellen die betrekking hebben op de rechterlijke macht.
De officiële parlementaire stukken laten onder meer zien dat voorstellen zijn ingediend tot wijziging van de Rechtspositie van de Rechterlijke Macht, het Reglement op de Inrichting en de Samenstelling van de Rechterlijke Macht en de Grondwet. Ook is een voorstel voor het instellen van cassatierechtspraak aan de orde.
De organisaties benadrukken dat dergelijke onderwerpen rechtstreeks raken aan de institutionele inrichting van de rechtsstaat en daarom niet uitsluitend vanuit een politieke meerderheid moeten worden benaderd.
Evenwicht tussen staatsmachten moet worden bewaakt
Centraal in de oproep staat het belang van een gezond evenwicht tussen de wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht.
De organisaties vinden dat wijzigingen die de positie en het functioneren van de rechterlijke macht raken, voldoende draagvlak moeten hebben bij de verschillende staatsmachten en relevante maatschappelijke actoren.
De rechterlijke macht moet haar constitutionele taak onafhankelijk kunnen vervullen. De Grondwet bepaalt onder meer dat de wet de inrichting, samenstelling en bevoegdheden van de rechterlijke macht regelt en dat het Hof van Justitie de hoogste instantie van de rechterlijke macht met rechtspraak belast is.
Volgens het bedrijfsleven en maatschappelijk middenveld is juist daarom voorzichtigheid geboden wanneer wijzigingen worden voorgesteld die gevolgen kunnen hebben voor de institutionele positie of het functioneren van de rechterlijke macht.
Dialoog tussen wetgevende en rechterlijke macht noodzakelijk
De organisaties roepen de wetgevende en rechterlijke macht op om de dialoog onmiddellijk te hervatten. Het doel moet volgens hen zijn om door overleg tot consensus te komen over de voorgestelde wetgeving.
Dat overleg moet volgens de organisaties niet worden gezien als een belemmering van het parlementaire proces, maar juist als een noodzakelijke waarborg voor zorgvuldige wetgeving.
Dat er eerder overleg heeft plaatsgevonden tussen parlementaire commissies en vertegenwoordigers van de rechterlijke macht blijkt ook uit de parlementaire stukken.
Zo werd in december 2025 een commissie van de Nationale Assemblée geïnformeerd door de president van het Hof van Justitie en de Procureur-Generaal over de initiatiefvoorstellen inzake de rechtspositie van de rechterlijke macht en aanverwante onderwerpen.
De maatschappelijke organisaties vinden dat deze dialoog moet worden voortgezet en verbreed.
Geen eenzijdige besluitvorming over fundamentele onderwerpen
Het bedrijfsleven en maatschappelijk middenveld waarschuwen ervoor dat verdere eenzijdige besluitvorming in de Nationale Assemblée, zonder voldoende consultatie en maatschappelijke gedragenheid, de institutionele verhoudingen verder onder druk kan zetten.
Volgens hen kan een dergelijke werkwijze het vertrouwen van burgers, ondernemingen en maatschappelijke organisaties in de democratische rechtsstaat aantasten.
Het gaat volgens de organisaties immers niet om gewone beleidsbeslissingen, maar om fundamentele vraagstukken over de inrichting en werking van de staatsmacht.
Juist bij dergelijke onderwerpen is volgens hen brede betrokkenheid noodzakelijk.
Maatschappelijke organisaties willen rechtstreeks worden betrokken
De ondertekenaars dringen erop aan dat ruimte wordt gecreëerd voor rechtstreeks overleg met maatschappelijke organisaties.
Zij vinden dat het maatschappelijk middenveld en het bedrijfsleven een legitieme rol hebben in de discussie over institutionele hervormingen die rechtstreeks gevolgen kunnen hebben voor de rechtszekerheid, het ondernemingsklimaat en het vertrouwen in publieke instituties.
De organisaties stellen zich daarbij niet uitsluitend op als kritische gesprekspartner. Zij verklaren zich ook bereid om actief bij te dragen aan het tot stand brengen van de noodzakelijke dialoog.
Structurele inspraak noodzakelijk
Naast de huidige discussie herhalen de organisaties hun oproep tot het instellen van structurele en institutionele mechanismen voor inspraak in beleidsvorming.
Volgens hen moet maatschappelijke consultatie niet alleen plaatsvinden wanneer controversiële wetgeving op de agenda staat. Er moeten vaste mechanismen komen waarmee maatschappelijke organisaties, het bedrijfsleven en andere belanghebbenden tijdig bij fundamentele beleids- en wetgevingsprocessen kunnen worden betrokken.
Een dergelijke aanpak kan volgens de organisaties bijdragen aan meer transparantie, betere wetgeving en een groter maatschappelijk draagvlak.
Rechtsstaat als fundament voor economie en samenleving
Het belang van een onafhankelijke rechterlijke macht reikt volgens de organisaties verder dan de juridische sector. Voor ondernemers is rechtszekerheid essentieel bij het aangaan van contracten, het doen van investeringen en het oplossen van zakelijke geschillen.
Ook burgers moeten erop kunnen vertrouwen dat zij toegang hebben tot een onafhankelijke rechter wanneer hun rechten worden geschonden.
Een sterke rechterlijke macht is daarom volgens het bedrijfsleven en maatschappelijk middenveld niet alleen een constitutionele noodzaak, maar ook een voorwaarde voor duurzame economische ontwikkeling.
Oproep tot rust, verantwoordelijkheid en samenwerking
De organisaties doen daarom een dringende oproep aan alle betrokken staatsmachten om de huidige ontwikkelingen met rust, verantwoordelijkheid en samenwerking te benaderen.
Volgens hen is het algemeen belang ermee gediend dat de discussie over de rechterlijke macht niet verder escaleert, maar wordt teruggebracht naar de tafel van overleg.
De VSB, BINI, ASFA, AKMOS en CGB spreken de bereidheid uit om aan die dialoog bij te dragen en roepen de betrokken partijen op om zo spoedig mogelijk opnieuw met elkaar in gesprek te gaan.
Hun boodschap is duidelijk: wijzigingen die de fundamenten van de rechtsstaat raken, verdienen brede consultatie, institutioneel overleg en maatschappelijk draagvlak.
