Een nationaliteitswet is pas rechtvaardig wanneer iedereen die aan dezelfde voorwaarden voldoet, dezelfde rechten heeft.
Nationaliteit is geen beloning voor sportieve prestaties, economische betekenis of maatschappelijke status. Afstamming verandert niet door beroep, inkomen of bekendheid.
De discussie over Surinaamse internationals toont opnieuw waarom de wetswijziging van september 2026 onvoldoende is.
Een uitzonderingsregeling voor bepaalde groepen biedt geen duurzame oplossing voor de wereldwijde Surinaamse diaspora.
Suriname moet eindelijk kiezen: bepaalt de wet wie Surinamer is, of blijft het Surinamerschap afhankelijk van politieke selectie?
Wat moet de wet zelf regelen?
De Nationale Assemblée (DNA) moet precies vastleggen wie onder de regeling valt: welke afstammingslijnen en generaties in aanmerking komen, welke bewijsstukken vereist zijn en hoe voormalige Surinamers en hun nakomelingen worden behandeld.
Het uitgangspunt is jus sanguinis: aantoonbare afstamming als objectieve wettelijke grondslag. Wie aan de voorwaarden voldoet, moet de nationaliteit van rechtswege verkrijgen of een wettelijk afdwingbare aanspraak daarop hebben, afhankelijk van de gekozen juridische constructie.
Een ministeriële voordracht of persoonlijke aanwijzing door de president hoort niet thuis bij de vaststelling van een reeds bestaand nationaliteitsrecht.
De wet moet bovendien beslistermijnen, overgangsbepalingen, schriftelijke motivering en effectieve mogelijkheden voor bezwaar en beroep regelen. Registratie mag geen verkapte naturalisatieprocedure worden.
Zes stappen, dezelfde controles voor iedereen
Een betrouwbaar uitvoeringsmodel omvat zes stappen: registratie met duidelijke informatie en, waar vereist, schriftelijke instemming; officiële identiteitscontrole; juridische verificatie van de afstamming; controle op fraude en, voor zover wettelijk toegestaan, relevante antecedenten en nationale veiligheid; tijdige en schriftelijk gemotiveerde juridische vaststelling; en ten slotte inschrijving in een register, met effectieve rechtsbescherming.
Deze controles moeten passen bij de aard van het recht. Een bestaande nationaliteit mag niet door aanvullende administratieve voorwaarden worden aangetast.
Dezelfde maatstaf geldt voor een topsporter, wetenschapper, ondernemer of iemand zonder bijzondere maatschappelijke positie.
Een spoedgeval mag sneller worden behandeld, maar mag nooit een sterker recht opleveren.
De PSA-status kan ondersteunend zijn, zonder de exclusieve toegangspoort tot nationaliteit te worden.
Bescherm bestaande nationaliteiten vóórdat de regeling ingaat
Een wet die Surinamers dichter bij hun vaderland moet brengen, mag hen niet onbedoeld hun bestaande nationaliteit en rechten kosten.
Het gebruik van termen als van rechtswege of vaststelling in de Surinaamse wet garandeert geen behoud van het Nederlanderschap. Nederland beoordeelt de gevolgen volgens zijn eigen Rijkswet op het Nederlanderschap.
Daarom zijn voorafgaande onafhankelijke juridische toetsing en, waar nodig, bilateraal overleg essentieel. Onderzoek eveneens de gevolgen voor personen met andere buitenlandse nationaliteiten.
Maak daarbij uitdrukkelijk onderscheid tussen herstel van historische fouten, vaststelling van bestaande nationaliteit en nieuwe verkrijging.
Een wet die nieuwe rechten belooft en bestaande rechten in gevaar brengt, schiet haar doel voorbij.
Wie is waarvoor verantwoordelijk?
DNA bepaalt de rechten, voorwaarden en waarborgen en houdt toezicht. De regering stelt uitsluitend uitvoeringsregels vast binnen die wettelijke grenzen.
Een bevoegde instantie controleert de documenten, verifieert de afstamming en legt de juridische vaststelling vast. Onafhankelijke rechtspraak waarborgt de rechtsbescherming.
Een permanent en professioneel functionerend Diaspora Directoraat, met een duidelijk wettelijk mandaat, moet voorlichting, begeleiding, registratieondersteuning en internationale coördinatie verzorgen.
Suriname beschikt wereldwijd over een netwerk van kennis, ondernemerschap en internationale contacten. Dat vraagt om structureel diasporabeleid, niet om telkens nieuwe uitzonderingen voor geselecteerde groepen.
Nationaliteit, kiesrecht en aanspraken op sociale voorzieningen moeten afzonderlijk en grondwettelijk zorgvuldig worden geregeld. Daarbij verdienen ook de belangen van ingezetenen bescherming.
Van beginsel naar uitvoering: DNA moet nu handelen
De juiste volgorde is helder: eerst een deugdelijke wet, vervolgens juridische toetsing, uitvoeringsregels, een betrouwbaar register, opgeleide medewerkers, toegankelijke wereldwijde voorlichting en openbaar toezicht.
Onderzoek daarbij ook de resterende rechtsgevolgen van de nationaliteitsrechtelijke scheiding rond de onafhankelijkheid van 1975.
Begin niet met het selecteren van personen om vervolgens een juridische rechtvaardiging te zoeken.
Iedere nieuwe uitzondering roept opnieuw de vraag op waarom anderen worden uitgesloten. Zo blijft DNA problemen repareren in plaats van ze structureel op te lossen.
Vijftig jaar na de onafhankelijkheid verdient Suriname een nationaliteitswet die rechtvaardig, uitvoerbaar en juridisch houdbaar is, ook voor toekomstige generaties.
Mijn oproep aan DNA: wacht niet op het volgende slachtoffer of de volgende crisis. Begin onmiddellijk met een integrale herziening.
DE WET BEPAALT WIE SURINAMER IS. DE OVERHEID PAST DE WET TOE. NIET ANDERSOM.
Dr. Ruben F. del Prado, MD, M.P.H.
Dek’ati International
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp.
Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
