De Surinaamse gezondheidszorg bevindt zich al jaren in de intensive care, maar deze week is de patiënt kritiek geworden.
Met het besluit van de chirurgen in het Diakonessenhuis om per direct te stoppen met de behandeling van SZF-verzekerden, is een dieptepunt bereikt.
De harde realiteit is dat de burger opnieuw de gijzelaar is geworden van een financieel wespennest.
Wanneer de operatiekamer sluit voor de allerarmsten in de samenleving, faalt niet alleen het stelsel, maar stort ons morele kompas in. Het dwingt ons tot een pijnlijke vraag: hoe beschermen we onszelf nog tegen een falende overheid?
Het geschil draait, zoals zo vaak, om geld. Een slepende loonstrijd tussen medische specialisten en het Staatsziekenfonds (SZF) legt de fundamentele rot in ons zorgstelsel bloot.
Het fonds overleeft louter op zware overheidssubsidies, terwijl de gierende inflatie de koopkracht van artsen heeft uitgehold.
Vanuit bedrijfseconomisch oogpunt is het standpunt van de specialisten te begrijpen; van principes kun je geen medische importgoederen betalen.
In het licht van de eed van Hippocrates is de radicaliteit van deze behandelstop ethisch onverdedigbaar.
Een geplande oncologische ingreep die wordt uitgesteld is geen papieren dossier, het is een doodvonnis in termijnen.
De paradox van de Allrisk-verzekering
Terwijl de politiek ad-hoc-brandjes blust, voltrekt zich onder een aanzienlijk deel van de Surinaamse burgers — specifiek de groeiende middenklasse die nog wél enige financiële ademruimte heeft — een opmerkelijke psychologische paradox.
Natuurlijk is het leven voor velen door inflatie nagenoeg onbetaalbaar geworden en treft deze crisis de allerarmsten zonder auto of reserves het hardst.
Toch zien we bij de groep die wél kan kiezen een bittere prioriteitenstrijd: voor de maandelijkse allriskpremie van de auto wordt dikwijls direct geld gereserveerd.
De angst voor materiële schade op onze beruchte wegen is blijkbaar tastbaarder dan de angst voor een medisch noodgeval.
We zijn decennialang gewend geraakt aan de schijnveiligheid van een nagenoeg gratis SZF-vangnet.
Maar blik beschermen tegen gaten in de weg, terwijl we de gezondheid van ons eigen lichaam laten gokken op een wankelend staatsfonds, is een gevaarlijke weeffout in onze collectieve prioriteiten.
Het wordt tijd voor een mentaliteitsverandering bij eenieder die hiertoe de middelen heeft: goede zorg is een investering, en overleving staat boven status.
De individuele vluchtroute
Wie het zich enigszins kan veroorloven, kiest inmiddels voor pure zelfverdediging: de overstap naar particuliere ziektekostenverzekeringen.
Gevestigde private maatschappijen zien de aanmeldingsformulieren binnenstromen. Zij betalen artsen wel tijdig en marktconform uit, waardoor u met een particuliere pas niet het risico loopt aan de poort te worden geweigerd.
Wettelijk is zo’n overstap mogelijk via de Wet Nationale Basiszorgverzekering. De addertjes onder het gras zijn echter groot.
Zodra u een stapje extra comfort wenst, vervalt de acceptatieplicht en gelden er strenge medische keuringen.
Bovendien stuit de overstap op een bureaucratische muur voor onze landsdienaren; hun verplichte SZF-premie wordt automatisch op de loonslip ingehouden. Bij een overstap leidt dit tot een onbetaalbare, dubbele premielast.
Van acute noodgreep naar structurele modellen
Om te voorkomen dat er morgen slachtoffers vallen, is per direct een overbruggingskrediet van de overheid noodzakelijk.
Dit blust echter slechts de brand van vandaag. Om de vicieuze cirkel te doorbreken, moet Suriname durven kijken naar structurele model-alternatieven.
Een eerste optie is het Hybride Solidariteitsstelsel. Hierin blijft de basiszorg een overheidstaak, maar wordt het administratieve beheer volledig overgedragen aan gecertificeerde particuliere verzekeraars.
De overheid stort de premiebijdragen voor minima en landsdienaren rechtstreeks in een centraal waarborgfonds dat door professionele, private partijen wordt gerund.
De politieke grabbelton wordt buitenspel gezet, en private discipline garandeert dat artsen binnen 30 dagen hun geld zien.
Om te voorkomen dat private partijen hierbij enkel de winsten afromen, voert een onafhankelijke zorgautoriteit hierop een ijzersterke, wettelijke regie.
Een tweede alternatief is het Gereguleerde Marktmodel. Dit zorgverzekeringsstelsel is in 2006 met de Zorgverzekeringswet (Zvw) in Nederland ingevoerd.
In dit stelsel verdwijnt het staatsziekenfonds. Iedereen verzekert zich privaat tegen een vast basistarief met acceptatieplicht.
Om te voorkomen dat verzekeraars alleen gezonde klanten willen, komt er een centraal vereveningsfonds dat zorgbehoevenden compenseert.
De financiering hiervan regelen we solidair: via een inkomensafhankelijke werkgeversbijdrage, gerichte accijnzen op tabak, alcohol en suiker, én een structurele verankering binnen de begroting.
Hoewel we op de middellange termijn de toekomstige olie- en gasbaten als een stabiele pijler kunnen inzetten, dwingt dit model de private verzekeringssector nú al om haar maatschappelijke verantwoordelijkheid en capaciteit op te schalen onder streng overheidstoezicht. Minima worden hierin volledig beschermd via een gerichte overheidstoeslag.
Een grondrecht, geen luxeproduct
Zowel het hybride model als het gereguleerde stelsel bewijzen dat private efficiëntie en sociale solidariteit hand in hand kunnen gaan, mits de overheid optreedt als strenge marktmeester in plaats van haperende uitvoerder.
Het haalt de politiek uit de zorgsector en zorgt ervoor dat de allerarmsten ook exact dezelfde medische behandeling krijgen als de rijksten.
Gezondheidszorg is geen luxeartikel, geen politiek pressiemiddel en geen sluitpost op de begroting. Het is een grondrecht.
Als we weigeren ons stelsel fundamenteel te hervormen, blijft elke maatregel symptoombestrijding.
Laat de operatiekamers van het Diakonessenhuis niet de plek worden waar het Surinaamse solidariteitsgevoel definitief sterft, maar het startpunt van een zorgsysteem dat wél werkt.
Paul. P. Mangoenkarso
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp.
Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
