De Mennonieten hebben hun tweede kort geding tegen de Staat ingetrokken. Ook de zes personen die aanvankelijk in Suriname waren achtergebleven, willen vertrekken om zich bij hun partners, echtgenoten en overige kinderen te voegen.
Daarmee lijkt de juridische strijd over hun uitzetting grotendeels voorbij. Alleen over de proceskosten moet de rechter op 9 november nog een beslissing nemen.
Maar laten we één ding duidelijk stellen: deze zaak mag niet eindigen met het vertrek van de Mennonieten en een voldaan gevoel bij de overheid omdat de vreemdelingenwetgeving uiteindelijk is gehandhaafd.
Want wie kijkt naar het grotere geheel, ziet dat er nog veel onbeantwoorde vragen liggen. Wie heeft deze mensen naar Suriname gehaald? Welke beloften zijn hun gedaan? Welke financiële afspraken zijn gemaakt?
Wie heeft geld ontvangen? En vooral: wie draagt verantwoordelijkheid voor het feit dat tientallen gezinnen met kinderen hier terechtkwamen zonder dat hun verblijfs- en werkvergunningen op orde waren?
De Mennonieten vertrekken, maar de verantwoordelijkheid blijft
De betrokken families hebben volgens de berichtgeving aangevoerd dat zij op uitnodiging van de Surinaamse overheid naar Suriname zijn gekomen om landbouwactiviteiten te ontwikkelen.
Zij zouden toestemming hebben gekregen om met vijftig gezinnen een toekomst in de landbouwsector op te bouwen. Ook zouden zij al in 2024 aanvragen voor een machtiging tot kort verblijf hebben ingediend, waarop zij naar eigen zeggen geen tijdige reactie kregen.
De overheid heeft daartegenover gesteld dat de vereiste verblijfs- en werkvergunningen ontbraken. De rechter heeft in de eerdere procedure vastgesteld dat de onderneming die de families naar Suriname haalde, zelf verantwoordelijk was voor het naleven van de wettelijke voorwaarden.
De toestemming van de overheid om naar Suriname te reizen, betekende immers geen vrijstelling van de geldende immigratie- en arbeidsregels.
Dat is juridisch een belangrijk onderscheid. Maar het ontslaat de overheid niet van de verantwoordelijkheid om te onderzoeken hoe deze situatie heeft kunnen ontstaan en wie daarvoor verantwoordelijk is.
De Mennonieten kunnen niet de enigen zijn die de gevolgen dragen van een constructie waarin zij kennelijk onvoldoende zekerheid hadden over hun verblijfsstatus, hun werkzaamheden en hun toekomst in Suriname.
Wie heeft deze mensen onder welke voorwaarden naar Suriname gehaald?
De rol van de betrokken ondernemingen en tussenpersonen verdient dringend nader onderzoek. Braganza Marketing Group is in de berichtgeving herhaaldelijk genoemd als partij die de komst van de Mennonitische landbouwgroepen heeft gefaciliteerd.
De onderneming heeft zelf verklaard dat zij met Mennonitische groepen samenwerkt en dat er sprake is van zakelijke partnerschappen en investeringen.
Maar juist daar wringt het.
Minister van Landbouw, Veeteelt en Visserij Mike Noersalim heeft eerder verklaard dat zijn ministerie geen afzonderlijke overeenkomst met de Mennonieten heeft gesloten.
Er waren volgens hem afspraken met een Surinaams bedrijf over landbouwgrond, maar hij trof bij zijn aantreden geen volledig dossier met een overeenkomst aan.
Ondertussen zijn er verschillende verklaringen afgelegd over de financiële constructie. Er is gesproken over een bedrag van US$ 150 per hectare.
Braganza heeft gesteld dat dit geen verkoopprijs voor grond is en dat eventuele financiële bijdragen binnen de Mennonitische groepen zelf worden geregeld.
Maar een memorandum of understanding van 27 november 2025, waarover in de media is bericht, noemt een bedrag van US$ 1.693.800 in verband met de overname van aandelen in een onderneming waaraan rechten op ongeveer 9.410 hectare landbouwgrond zouden worden gekoppeld.
Dat document bewijst niet dat alle betalingen daadwerkelijk zijn uitgevoerd of dat de daarin beschreven constructie ongewijzigd is gerealiseerd. Het maakt echter wel duidelijk dat er aanzienlijke financiële belangen speelden die volledige transparantie verdienen.
Wie heeft welke bedragen betaald? Aan wie? Voor welke rechten, diensten of investeringen? Welke garanties kregen de families? En wie heeft hun verzekerd dat zij in Suriname legaal konden wonen en werken?
Dit zijn geen bijzaken. Dit zijn vragen die aan de basis liggen van de hele kwestie.
Is er mogelijk sprake van mensenhandel?
Er is nog een vraag die niet onder het tapijt mag verdwijnen: is er mogelijk sprake geweest van mensenhandel?
Het begrip mensenhandel is juridisch veel ruimer dan het beeld van mensen die met geweld worden ontvoerd en tegen hun wil worden vastgehouden.
Het gaat onder meer om het werven, vervoeren, overbrengen of huisvesten van personen door middel van misleiding, dwang, machtsmisbruik of misbruik van een kwetsbare positie, met het oogmerk van uitbuiting. Gedwongen arbeid of diensten kunnen daaronder vallen.
Dat betekent niet dat in deze zaak al vaststaat dat mensenhandel heeft plaatsgevonden. Daarvoor zijn feiten, onderzoek en bewijs nodig. Ook het feit dat er grote geldbedragen in het project omgaan, vormt op zichzelf geen bewijs van mensenhandel.
Maar wanneer gezinnen naar een ander land worden gehaald op basis van bepaalde verwachtingen en toezeggingen, wanneer zij aanzienlijke financiële verplichtingen aangaan en vervolgens zonder de vereiste verblijfs- en werkdocumenten blijken te zitten, moet worden onderzocht of sprake is geweest van misleiding, uitbuiting of andere strafbare feiten.
Het is bovendien van belang om te onderzoeken welke informatie de betrokken families vooraf hebben gekregen. Wisten zij dat hun verblijfs- en werkvergunningen nog niet waren geregeld?
Wie heeft hun verteld dat zij konden komen? Wie heeft hun de zekerheid gegeven dat zij landbouwgrond konden bewerken en daar een toekomst konden opbouwen?
Als mensen onder valse voorwendselen naar Suriname zijn gehaald, mag de verantwoordelijkheid daarvoor niet verdwijnen achter een zakelijke overeenkomst of een verklaring dat het om internationale landbouwpartners gaat.
Onderzoek niet alleen de vreemdelingen, maar ook degenen die hen hebben binnengebracht
Het is opvallend hoe de discussie zich vooral heeft gericht op de vraag of de Mennonieten over de juiste documenten beschikten en of de Staat hen mocht uitzetten.
Natuurlijk moet Suriname zijn vreemdelingenwetgeving handhaven. Niemand kan op basis van een uitnodiging of een zakelijke afspraak aanspraak maken op een vrijstelling van de wet.
Maar rechtsstaat zijn betekent óók dat de overheid onderzoek doet naar mogelijke overtredingen door degenen die de constructie hebben opgezet en uitgevoerd.
Als een onderneming buitenlandse gezinnen naar Suriname haalt om voor haar landbouwprojecten te werken, moet zij kunnen uitleggen hoe dat is georganiseerd, welke afspraken zijn gemaakt en of aan alle wettelijke verplichtingen is voldaan.
Als er geld is ontvangen op basis van beloften over grond, werk, investeringen of verblijf, moet duidelijk worden wat daartegenover stond.
De regering en het Openbaar Ministerie moeten daarom niet volstaan met het administratief afsluiten van dit dossier.
Er moet een onafhankelijk en grondig onderzoek komen naar de rol van alle betrokken ondernemingen, tussenpersonen en eventuele andere verantwoordelijken.
Als blijkt dat mensen bewust zijn misleid, financieel zijn benadeeld, uitgebuit of onder valse voorwendselen naar Suriname zijn gehaald, moeten de verantwoordelijken daarvoor juridisch ter verantwoording worden geroepen. En als er strafbare feiten zijn gepleegd, moeten zij daarvoor boeten.
De Mennonieten mogen niet de enige verliezers zijn
Achter deze juridische en zakelijke constructie zitten mensen: gezinnen, ouders en kinderen die hun vertrouwde omgeving hebben verlaten en in Suriname een nieuw bestaan dachten op te bouwen.
Er zijn volgens de berichtgeving investeringen gedaan en landbouwmachines en andere bezittingen achtergelaten. Wat daarmee gebeurt, is nog altijd een belangrijke openstaande vraag.
Het is te gemakkelijk om te zeggen dat zij zonder de juiste documenten in Suriname verbleven en daarom moeten vertrekken. Daarmee wordt niet automatisch duidelijk wie verantwoordelijk is voor de situatie waarin zij terecht zijn gekomen.
Ook de zes personen die aanvankelijk achterbleven en uiteindelijk voor gezinshereniging willen vertrekken, mogen niet worden gereduceerd tot een administratief probleem dat moet worden afgehandeld. Hun situatie onderstreept dat achter deze kwestie menselijke gevolgen schuilgaan.
De Staat moet de wettelijke procedures naleven, maar moet tegelijkertijd nagaan of de betrokken gezinnen zijn misleid en of hun rechten zijn geschonden.
Deze zaak mag niet stilzwijgend worden afgesloten
Het intrekken van het kort geding betekent dat de betrokken Mennonieten hun vordering tot opschorting van de uitzetting niet langer handhaven.
Het betekent niet dat alle vragen zijn beantwoord. Evenmin betekent het dat eventuele verantwoordelijkheden van ondernemingen en tussenpersonen zijn verdwenen.
De uitspraak over de proceskosten op 9 november mag daarom niet het laatste hoofdstuk van deze kwestie worden.
Suriname moet weten hoe deze constructie tot stand is gekomen, hoeveel geld ermee gemoeid was, welke afspraken zijn gemaakt en wie daarvoor verantwoordelijk is.
De overheid moet alle relevante overeenkomsten, correspondentie, vergunningaanvragen en financiële afspraken laten onderzoeken.
Ook moet het Openbaar Ministerie beoordelen of er voldoende aanleiding is voor een strafrechtelijk onderzoek naar mogelijke misleiding, uitbuiting of mensenhandel.
De Mennonieten mogen vertrekken, maar de mensen die hen mogelijk onder valse voorwendselen naar Suriname hebben gehaald, mogen niet met hen mee verdwijnen uit beeld.
Als er sprake is geweest van misleiding, financiële uitbuiting of mensenhandel, moet dat worden vastgesteld en moeten de verantwoordelijken de consequenties dragen.
Niet alleen omdat de betrokken families recht hebben op duidelijkheid en gerechtigheid, maar ook omdat Suriname niet opnieuw mag toestaan dat mensen, grote financiële belangen en nationale grondstoffen onderdeel worden van constructies waarin uiteindelijk niemand verantwoordelijkheid neemt.
Een rechtsstaat handhaaft niet alleen de wet tegenover degenen die geen verblijfsvergunning hebben. Een rechtsstaat onderzoekt ook wie hen hierheen heeft gehaald, wie daarvan heeft geprofiteerd en wie de schade moet vergoeden.
Laat deze zaak dus niet eindigen met een vliegtuig dat vertrekt. Laat zij eindigen met duidelijkheid, onderzoek en verantwoordelijkheid.
Ephata Mijnals
UMA
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp.
Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
