DNA-lid Ameerani Jarbandhan vraagt de regering-Simons om een volledig financieel, juridisch en technisch overzicht van het China–Suriname-woningbouwproject te Reeberg.
Volgens haar is de publieke communicatie over het project onvolledig en dreigt daardoor een vertekend beeld te ontstaan van de geschiedenis en de verantwoordelijkheden van de opeenvolgende regeringen.
In een brief van 14 oktober aan president Jennifer Simons, via de voorzitter van De Nationale Assemblée, verzoekt Jarbandhan om schriftelijke beantwoording van elf vragen over het project, dat voorziet in de bouw van 350 woningen. Zij beroept zich daarbij op artikel 86 van het Reglement van Orde.
Project kent geschiedenis die teruggaat tot 2017
Volgens Jarbandhan werd de overeenkomst voor de bouw van de 350 woningen in mei 2017 ondertekend, tijdens de regering-Bouterse.
In 2019 ontstonden problemen met de beschikbare bouwgrond. De oorspronkelijke locatie, het voormalige plantagegebied Altona in Wanica, werd gewijzigd naar Sabakoe Village. Ook deze wijziging vond volgens haar plaats onder de regering-Bouterse.
Jarbandhan stelt verder dat Chinese ondernemers in 2019 naar Suriname kwamen na een interventie van de toenmalige minister van Buitenlandse Zaken, ondanks een eerder advies van het ministerie van Openbare Werken, Transport en Communicatie om dit niet te doen.
Vanaf augustus 2019 lagen bouwmaterialen opgeslagen, waarvoor maandelijks US$ 2.000 aan huur verschuldigd was. De Chinese partners zouden hebben aangegeven dat zij niet met de bouw zouden beginnen zolang de achterstallige opslagkosten niet waren betaald.
Volgens Jarbandhan werden deze kosten niet voldaan door de toenmalige regering, waardoor een financiële achterstand ontstond die het project verder belemmerde.
Regering-Santokhi betaalde achterstallige opslagkosten
De parlementariër benadrukt dat de regering-Santokhi bij haar aantreden in juli 2020 een land aantrof dat kampte met een ernstige financiële en economische crisis.
Volgens haar werden de openstaande opslagkosten uit de periode vanaf 2019 onder deze regering betaald, waardoor voortzetting van het project mogelijk werd.
Vervolgens zou het ministerie van Openbare Werken onder minister Riad Nurmohamed een juridische en technische herbeoordeling hebben uitgevoerd.
Daarbij bleek Sabakoe Village volgens Jarbandhan niet geschikt voor de bouw van 350 woningen. Reeberg werd daarna aangewezen als de nieuwe bouwlocatie.
In maart 2021 werd aangekondigd dat het project zou worden voortgezet. In augustus 2022 gaf de Raad van Ministers goedkeuring voor de bouw. In april 2023 bezocht Nurmohamed samen met een Chinese delegatie de locatie Reeberg voor voorbereidende werkzaamheden.
Jarbandhan verwijst ook naar het jaarverslag van Openbare Werken over 2023, waarin Reeberg al als bouwlocatie wordt vermeld, en naar de staatsbegroting voor 2024, waarin een Chinese schenking van 176 miljoen yuan, omgerekend circa US$ 26,26 miljoen, wordt genoemd.
Volgens haar was het project tijdens de regering-Santokhi nog niet gerealiseerd, maar is het onjuist om te stellen dat er in de periode 2020–2025 niets is gebeurd. Zij stelt dat belangrijke financiële, juridische en technische obstakels in die jaren zijn aangepakt.
Vragen over risico op verlies van 102 woningen
Aanleiding voor het verzoek zijn volgens Jarbandhan recente uitspraken van minister Tsang, die heeft verklaard dat door mismanagement 102 woningen verloren dreigden te gaan.
Het DNA-lid wil weten welke besluiten tot dit risico hebben geleid, wie verantwoordelijk was voor de wijzigingen van de bouwlocaties en hoeveel geld in de verschillende perioden verloren is gegaan. Ook vraagt zij hoeveel aanvullende middelen China recent beschikbaar heeft gesteld.
Jarbandhan vindt dat de huidige regering moet toelichten welke problemen zij heeft aangetroffen en welke maatregelen zij zelf heeft genomen. Tegelijkertijd moet volgens haar worden erkend welke stappen onder eerdere regeringen zijn gezet.
Jarbandhan kritisch op politieke beeldvorming
De parlementariër waarschuwt voor een selectieve voorstelling van de geschiedenis, waarbij de huidige regering het project presenteert alsof zij het volledig weer op de rails heeft gekregen, zonder voldoende aandacht te besteden aan eerdere inspanningen.
Volgens Jarbandhan hoort goed bestuur niet alleen in te houden dat een regering fouten uit het verleden corrigeert, maar ook dat zij voortbouwt op reeds verricht werk en verantwoordelijkheid neemt voor de verdere uitvoering.
Zij benadrukt dat de samenleving recht heeft op een volledig en controleerbaar overzicht, in plaats van politieke interpretaties waarin slechts bepaalde delen van de projectgeschiedenis worden belicht.
Elf vragen aan de regering
Jarbandhan wil onder meer bevestigd krijgen wanneer de overeenkomst precies is gesloten, welke rol de toenmalige minister van Buitenlandse Zaken speelde bij de komst van de Chinese ondernemers en welke bedragen aan opslagkosten zijn betaald. Daarnaast vraagt zij welke juridische en technische problemen onder de regering-Santokhi zijn opgelost.
Ook wil zij duidelijkheid over de besluiten die hebben geleid tot het risico dat 102 woningen verloren zouden gaan, de criteria voor de verschillende locatiekeuzes, de financiële verliezen vóór en na 2020 en eventuele aanvullende Chinese financiering.
Verder vraagt zij wanneer de 350 gezinnen eindelijk duidelijkheid krijgen over de oplevering van hun woning en of de regering bereid is het volledige financiële, juridische en technische overzicht vanaf 2017 openbaar te maken.
350 gezinnen wachten al bijna tien jaar
Voor Jarbandhan moet uiteindelijk niet de politieke eer centraal staan, maar het belang van de gezinnen die al bijna een decennium wachten op een woning.
Met haar verzoek wil zij bereiken dat de feiten over het woningbouwproject vanaf de ondertekening van de overeenkomst tot en met de huidige stand van zaken inzichtelijk worden gemaakt. Zij verwacht dat de regering de gestelde vragen schriftelijk beantwoordt.
