De aanhouding van opnieuw twee verdachten in de zaak rond de verdwenen elf cilinders met in beslag genomen kwik roept inmiddels vragen op die verder gaan dan de vraag wie het kwik heeft weggenomen.
Met de nieuwste aanhoudingen staat de teller op negen verdachten, onder wie vier politieambtenaren. Eén van hen, onderinspecteur J.B., zou bovendien verantwoordelijk zijn geweest voor het beheer van het magazijn en de container waarin het kwik was opgeslagen.
Dat gegeven maakt deze zaak bijzonder ernstig, juist omdat het gaat om materiaal dat door de staat in beslag was genomen en vervolgens onder verantwoordelijkheid van de politie werd bewaard.
Wie bewaakt de bewakers?
Een opslagplaats op het terrein van een politiebureau zou per definitie onder streng toezicht moeten staan. Wanneer vervolgens goederen uit die opslag verdwijnen en meerdere politiemensen als verdachte worden aangehouden, ontstaat een fundamentele vraag: waar heeft het controlesysteem gefaald?
Het antwoord kan niet uitsluitend worden gezocht bij individuele verdachten. Een organisatie die belast is met handhaving van de wet moet niet alleen regels kunnen afdwingen, maar ook aantoonbaar in staat zijn haar eigen processen te controleren.
Als meerdere personen toegang hadden tot de opslag, moeten autorisaties, registratie, fysieke controles en verantwoordingsmechanismen worden onderzocht. Wie had toegang? Wie controleerde de voorraad? Wanneer is voor het laatst gecontroleerd? Wie tekende waarvoor? En wanneer werd vastgesteld dat de cilinders verdwenen waren?
Het gaat om meer dan kwik
De zaak krijgt een extra dimensie doordat volgens de politie bij één van de nieuw aangehouden verdachten het vermoeden bestaat dat hij zich onder meer bezighoudt met de handel in kwik en illegale wapens.
Dat zijn ernstige verdenkingen, maar zolang het onderzoek loopt, moeten die ook als verdenkingen worden behandeld. De rechtsstaat vereist dat verdachten pas na een rechterlijke beoordeling als schuldig worden beschouwd.
Tegelijkertijd mag voorzichtigheid niet betekenen dat institutionele vragen worden vermeden. Juist wanneer politieambtenaren betrokken zijn bij een onderzoek naar verdwenen in beslag genomen goederen, is maximale transparantie noodzakelijk.
Vertrouwen wordt niet alleen op straat verdiend
Het vertrouwen van burgers in de politie wordt niet uitsluitend bepaald door hoe agenten optreden tijdens controles, arrestaties of onderzoeken. Het wordt ook bepaald door wat er binnen de organisatie gebeurt.
De politie vraagt burgers om zich aan de wet te houden en eigendommen te respecteren. Daar hoort een even hoge standaard voor de eigen organisatie tegenover te staan. In beslag genomen goederen zijn geen eigendom van individuele ambtenaren en een politiebureau mag geen plek zijn waar de beveiliging afhankelijk is van vertrouwen zonder controle.
Deze zaak zou daarom niet alleen moeten eindigen met strafrechtelijke antwoorden op de vraag wie verantwoordelijk is voor de verdwenen cilinders. Er moet ook een antwoord komen op de vraag hoe dit überhaupt kon gebeuren.
Onderzoek naar personen én systemen
Het strafrechtelijk onderzoek moet zijn werk doen. Maar daarnaast verdient de organisatie zelf een grondige evaluatie van haar procedures rond in beslag genomen goederen.
Want als negen mensen worden aangehouden en vier daarvan politieambtenaar zijn, is het onvoldoende om alleen naar de verdachten te kijken. Dan moet ook het systeem waarin zij opereerden onder de loep worden genomen.
De belangrijkste vraag is uiteindelijk niet alleen: wie heeft het kwik meegenomen?
De vraag die de samenleving daarnaast mag stellen is: wie bewaakte het kwik, wie controleerde die bewaking en waarom heeft niemand eerder gezien dat elf cilinders verdwenen waren?
Daar begint institutionele verantwoordelijkheid.
Ben M.D.
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp.
Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
