Er is iets opvallends aan de manier waarop sommige mensen in Suriname met geld en status omgaan.
Niet zozeer het hebben van mooie spullen is het probleem, maar de voortdurende behoefte om aan anderen te laten zien dat men het beter heeft.
De duurste sieraden moeten zichtbaar zijn. De auto moet indrukwekkend zijn, ook wanneer die financieel nauwelijks te dragen is. Merkkleding lijkt soms belangrijker dan financiële rust.
En vooral binnen families lijkt er regelmatig een stille wedstrijd te ontstaan. Nichten en neven kijken naar elkaar en lijken elkaar voortdurend de vraag te stellen wie het verst is gekomen.
Wie rijdt de mooiste auto? Wie draagt het duurste horloge? Wie woont in het grootste huis? Wie kan het meest uitgeven? Het resultaat kan een enorme façade worden.
Achter pronken zit vaak meer dan alleen ijdelheid
Psychologisch onderzoek naar zogenoemde opvallende consumptie laat zien dat mensen hun bezittingen niet uitsluitend kopen vanwege praktisch nut.
Status, sociale vergelijking en de behoefte om zichzelf tegenover anderen te bewijzen kunnen een belangrijke rol spelen.
Onderzoek laat bijvoorbeeld zien dat mensen na een vergelijking waarbij zij zich minder succesvol voelen, sterker geneigd kunnen zijn om opvallende luxeproducten te kopen of te tonen.
Daar zit voor mij de kern.
Wie voortdurend bezig is met wat een ander heeft, maakt zijn eigen geluk afhankelijk van de buitenwereld. Dan is een nieuwe auto niet meer gewoon een vervoermiddel. Het wordt een bewijsstuk.
Een gouden ketting wordt geen sieraad, maar een boodschap. Dure kleding wordt een middel om aan de omgeving te vertellen dat men meetelt. En juist daar wordt het vermoeiend.
Misschien is minder hebben juist rijker leven
Ik vraag mij daarom af waarom we niet vaker durven kiezen voor eenvoud.
Een auto die volledig betaald is kan uiteindelijk meer vrijheid geven dan een veel duurdere wagen waarvoor iedere maand angstig naar de aflossing moet worden gekeken.
Minimalisme betekent niet dat iemand arm moet leven of niets moois mag bezitten. Het betekent vooral bewuster kiezen en niet voortdurend spullen kopen om indruk te maken.
Onderzoek naar minimalistisch consumentengedrag laat eveneens zien dat sociale vergelijking invloed heeft op de bereidheid om eenvoudiger te consumeren.
Misschien moeten we elkaar daarom binnen families minder beoordelen op wat zichtbaar is en meer op wat werkelijk waarde heeft.
Want eerlijk door het leven gaan, zonder voortdurend een façade te moeten onderhouden, lijkt mij uiteindelijk een stuk rijker. Wie niets hoeft te bewijzen, hoeft namelijk ook nergens voor weg te rennen.
Ida Thornhill is docente aan een lerarenopleiding in Paramaribo en actief als auteur, columniste en kunstenares.
Vanuit haar jarenlange ervaring in het onderwijs en haar brede maatschappelijke betrokkenheid schrijft zij over uiteenlopende thema’s die Suriname raken.
