De Vereniging Surinaams Bedrijfsleven (VSB) ziet in de Jaarrede van president Jennifer Simons voor het dienstjaar 2027 verschillende beleidsvoornemens die aansluiten bij vraagstukken die de werkgeversorganisatie al langer onder de aandacht brengt.
Tegelijkertijd waarschuwt de VSB dat de daadwerkelijke waarde van de aangekondigde plannen uiteindelijk zal afhangen van de uitvoering.
Beleidsrichting sluit aan bij bedrijfsleven
De VSB noemt onder meer macro-economische stabiliteit, versterking van productiesectoren, economische diversificatie, verbetering van het investeringsklimaat, arbeidsmarktontwikkeling, beroepsonderwijs, local content en modernisering van de overheid als belangrijke raakvlakken.
Volgens de organisatie bieden deze thema’s mogelijkheden voor verdere samenwerking tussen overheid en bedrijfsleven. Tegelijkertijd stelt de VSB dat juist de uitvoering een van de grootste uitdagingen voor 2027 vormt.
Dat sluit aan bij een punt dat president Simons zelf in haar Jaarrede maakte. Volgens haar heeft Suriname niet zozeer een gebrek aan plannen, maar aan consequente uitvoering en samenhang.
Financiële stabiliteit, maar geen zwaardere druk op dezelfde bedrijven
De VSB staat positief tegenover de aandacht voor macro-economische stabiliteit en prudent financieel beleid. Volgens de regering verbeterde het primaire saldo en bedroeg de gemiddelde inflatie tot en met juli 2026 8,9 procent. De internationale reserves liepen volgens de Jaarrede op tot bijna USD 2 miljard.
Tegelijkertijd blijft de staatsschuld hoog. De regering meldde dat de schuldquote in augustus 2026 100,4 procent van het bbp bedroeg. Zij wil de schuldquote vanaf 2027 duurzaam laten dalen richting het wettelijke plafond van 60 procent.
Voor 2027 worden de overheidsinkomsten geraamd op SRD 70,1 miljard en de uitgaven op SRD 80,9 miljard. Het geraamde tekort bedraagt daarmee SRD 10,8 miljard, oftewel 4 procent van het bbp.
De VSB vindt vooral de manier waarop de regering haar inkomsten wil versterken van belang. De president heeft aangegeven dat de oplossing niet steeds moet bestaan uit het zwaarder belasten van dezelfde burgers en bedrijven.
De regering wil daarom onder meer inzetten op betere belastingnaleving, verbreding van de belastinggrondslag, digitalisering en het tegengaan van het weglekken van middelen.
Volgens de VSB moet daarbij ook aandacht zijn voor rechtsbescherming, proportionaliteit, uitvoerbaarheid en mogelijkheden voor bezwaar en beroep.
Modernisering van de Belastingdienst moet volgens de organisatie leiden tot een efficiënter systeem en een bredere belastingbasis, en niet uitsluitend tot een hogere druk op ondernemingen die al aan hun verplichtingen voldoen.
Investeringsklimaat vraagt om rechtszekerheid
De regering kondigt nieuwe investeringswetgeving, versterking van de investeringsunit en verdere verbetering van het ondernemingsklimaat aan. Ook wil zij private investeringen aantrekken voor ontwikkelingsprojecten.
Voor de VSB gaat een goed investeringsklimaat echter verder dan nieuwe wetgeving of een investeringsunit. Voorspelbare regelgeving, transparante procedures, tijdige vergunningverlening, betrouwbare overheidsdienstverlening, toegang tot financiering en een consistente toepassing van beleid zijn volgens de organisatie eveneens noodzakelijk.
De aangekondigde digitalisering van belasting- en douaneprocessen en verdere digitalisering van overheidsdiensten kunnen volgens de VSB bijdragen aan verbetering.
De organisatie pleit daarnaast voor duidelijke servicenormen bij belangrijke ondernemersprocessen, zodat ondernemers weten welke instantie verantwoordelijk is, welke documenten nodig zijn en binnen welke termijn een besluit kan worden verwacht.
Onderwijs en arbeidsmarkt als belangrijk raakvlak
Op het gebied van onderwijs en arbeidsmarkt ziet de VSB een sterke overeenkomst met haar eigen prioriteiten. De regering stelt dat vrijwel alle sectoren met capaciteitsproblemen kampen en wil gerichter bepalen welke vaardigheden en beroepsgroepen Suriname de komende jaren nodig heeft. Ook wordt gewerkt aan verdere afstemming tussen onderwijs en arbeidsmarkt.
Bijzonder belangrijk vindt de VSB de aangekondigde versterking van het beroepsonderwijs. De regering wil naast academisch geschoolden ook technici, vakmensen, ondernemers en praktisch geschoolde professionals opleiden.
De VSB vindt dat het bedrijfsleven daarbij een structurele partner moet worden. Bedrijven kunnen volgens de organisatie niet alleen een rol spelen bij stages, maar ook bij curriculumontwikkeling, beroepskwalificaties, apparatuur, software, docentprofessionalisering en het bepalen van toekomstige vaardigheden.
Local content moet leiden tot daadwerkelijke kansen
Ook de ontwikkeling van local content krijgt aandacht. De regering wil olie en gas gebruiken als katalysator voor de bredere economie en werkt aan een voorontwerp van een Local Content Wet.
Daarnaast wordt gewerkt aan een Local Content Authority en afstemming met onder meer de Investeringswet en Aanbestedingswet.
Volgens de VSB is het van belang dat local content niet beperkt blijft tot beleidsdoelstellingen op papier. Surinaamse ondernemingen moeten daadwerkelijk in staat worden gesteld om mee te dingen naar opdrachten en zich duurzaam te ontwikkelen.
Daarvoor zijn volgens de organisatie onder meer toegang tot financiering, kennis, internationale certificering, gekwalificeerd personeel en aanbestedingsmogelijkheden nodig. Ook moet sprake zijn van een gelijk speelveld voor lokale en buitenlandse ondernemingen.
Diversificatie vraagt om concrete sectoragenda’s
De regering wil onder meer landbouw, bosbouw, toerisme en cultuur verder ontwikkelen en legt daarbij nadruk op lokale verwerking en waardetoevoeging. Ook agro-industrie, productie en ondernemingsfinanciering worden genoemd als onderdelen van de diversificatiestrategie.
De VSB onderschrijft het belang van economische diversificatie, maar stelt dat prioritaire sectoren vervolgens moeten worden vertaald naar concrete sectoragenda’s. Daarbij moet volgens de organisatie duidelijk zijn welke fiscale, infrastructurele, financierings- en handelsinstrumenten beschikbaar komen en welke knelpunten worden aangepakt.
Het benoemen van sectoren als prioriteit is volgens de VSB op zichzelf onvoldoende. De omstandigheden voor ondernemers om te investeren, produceren en exporteren moeten daadwerkelijk worden verbeterd.
Energie en infrastructuur blijven bepalend
Ook betrouwbare energievoorziening en infrastructuur worden door de VSB als belangrijke randvoorwaarden voor economische groei genoemd.
De regering heeft in de Jaarrede aangekondigd de energievoorziening verder te willen verbeteren en te investeren in onder meer gas en zonne-energie. Ook infrastructuur, waaronder wegen, bruggen, luchthavenfaciliteiten, grensverbindingen, vaargeulen en haveninfrastructuur, krijgt aandacht.
Volgens de VSB hebben problemen op het gebied van energie, transport en logistiek directe gevolgen voor de productiekosten en concurrentiekracht van ondernemingen. De organisatie pleit daarom voor concrete uitvoeringsprogramma’s, investeringsschema’s en transparante voortgangsrapportages.
2027 als toetsjaar
Voor de VSB bevat de Jaarrede verschillende beleidsrichtingen die aansluiten bij de prioriteiten van het bedrijfsleven.
De organisatie noemt onder meer financiële stabiliteit, verbreding van de belastinggrondslag, beroepsonderwijs, arbeidsmarktontwikkeling, local content, economische diversificatie, digitalisering en infrastructuur.
Tegelijkertijd wordt 2027 volgens de VSB een belangrijk toetsjaar. De regering presenteert het jaar als een voorbereidingsjaar voor de toekomstige olie- en gasinkomsten.
De VSB stelt daarom dat de volgende stap moet bestaan uit een concrete uitvoeringsagenda met duidelijke prioriteiten, verantwoordelijke instituten, realistische tijdlijnen en meetbare resultaten.
De organisatie ziet daarbij een belangrijke rol voor het bedrijfsleven en andere sociale partners. De vraag is volgens de VSB niet alleen wat de regering wil bereiken, maar ook hoe, wanneer en met wie de plannen worden uitgevoerd.
Uiteindelijk zal volgens de werkgeversorganisatie niet het aantal aangekondigde plannen bepalend zijn, maar de mate waarin deze worden omgezet in een beter ondernemingsklimaat, hogere productiviteit, meer lokale waardecreatie en duurzame werkgelegenheid.
