In een ingezonden bijdrage reageert auteur Rudie Alihusain op uitspraken van de Surinaamse ambassadeur in Nederland over politieke spanningen tussen Suriname en Nederland.
De auteur plaatst deze uitspraken in een historische context en gaat in op de bredere vraag in hoeverre volkeren elkaars vijanden zijn.
Hieronder volgt de ingezonden bijdrage. De redactie is niet verantwoordelijk voor de inhoud.
In een recent interview zegt de Surinaamse ambassadeur in Nederland, de heer Ricardo Panka, dat de Nationaal Democratische Partij (NDP) in het verleden lange tijd het niet eens was met politiek Den Haag. Het ging om politiek, niet om de Nederlandse bevolking, benadrukt hij.
In het algemeen is het zo dat volkeren van landen geen vijanden van elkaar zijn. Vijandigheid ontstaat meestal door botsingen van politieke en economische belangen, maar ook door uiteenlopende ideologieën.
Ook kunnen religieuze en historische conflicten aanleiding zijn voor een zekere vijandigheid en soms ook nationalistische sentimenten.
Wat ook gebeurt, is dat volkeren tegen elkaar worden opgezet door leiders, zoals te zien is in Joegoslavië, in het Midden-Oosten en in Zuid-Azië, vooral in India en Pakistan.
Een voorbeeld van hoe een regeringsleider een volk kan proberen op te zetten tegen een ander volk kwam naar voren tijdens de vierde ambassadeursconferentie in juni 1983 in Paramaribo.
De toenmalige premier en minister van Buitenlandse Zaken, Errol Alibux, verklaarde bij de opening van het overleg onverbloemd dat “de wereldconditie rijp is voor het Surinaams proces en dat internationaal Nederland de enige vijand is van Suriname”.
Bij de afsluiting van het overleg vielen nog meer harde woorden. Premier Alibux benadrukte dat Nederland de enige vijand is van het Surinaamse volk en dat Nederland in Suriname internationaal haar tweede grote nederlaag heeft geleden na het echec in Indonesië.
Alibux zei tegen de Surinaamse diplomaten: “Mijne heren, ik verlang niet alleen van u, maar ik geef u als instructie mee om helemaal geen contact te hebben met Nederland.”
De woorden van Alibux hadden zowel op korte als lange termijn in principe weinig effect op de relatie tussen de Surinaamse en Nederlandse bevolking.
Over en weer bleven de burgers van beide landen elkaars landen steeds bezoeken; van enige vijandschap was niets te merken.
Beleidscentrumvoorzitter Desi Bouterse, de facto regeringsleider van Suriname, repte tijdens zijn spreekbeurt zelf met geen woord over Nederland.
Hij wees erop dat het voor Surinaamse diplomaten niet makkelijk is om Suriname onder de huidige omstandigheden in het buitenland te vertegenwoordigen.
Daarom benadrukte hij de kwaliteit van de Surinaamse diplomatie en werden hoge eisen gesteld aan integriteit en bekwaamheid, en vooral aan de politieke overtuiging van Surinaamse diplomaten.
De regeringen na Alibux, dat wil zeggen na 1984, spraken niet meer over Nederland als vijand. De premiers Udenhout, Radhakishun en Wijdenbosch ontdeden de Surinaamse buitenlandse politiek van de linkse, anti-imperialistische retoriek.
Deze regeringsleiders volgden meer een pragmatische koers, gericht op het verbeteren van het internationale imago van Suriname en het herstellen van de betrekkingen met de westerse wereld, in het bijzonder Nederland, Frankrijk en de Verenigde Staten.
Er bleven over en weer harde woorden. Premier Radhakishun noemde Nederland nog net geen dief. Assembleelid Derby en minister Lackin zeiden: “Nederland barst of stik met je geld.”
Bolkestein noemde Suriname een rovershol en Surinaamse functionarissen kregen een verbod om de kroning van de nieuwe koning bij te wonen.
De relatie Suriname–Nederland is echter al enige jaren in rustig vaarwater. Het recente bezoek van Koning Willem-Alexander aan Suriname illustreert dat heel goed.
Vermeld moet worden dat na afloop van het overleg een interessante discussie ontstond over de instructie van Alibux om geen contact te hebben met Nederland. Diplomatie is gegrondvest op dialoog en contacten.
De oude Grieken, die beschouwd worden als de primaire architecten van de diplomatieke tradities, hebben diplomatieke vocabulaire termen nagelaten zoals: contacten, onderhandelingen, overtuiging, overeenkomsten, allianties, conventies en bovenal vrede.
De diplomaten waren niet onder de indruk van de woorden van Alibux om geen contact te hebben met Nederland. In de praktijk veranderde er bijna niets aan de relatie tussen de twee landen.
Ik hoop dat dit artikel zal bijdragen aan het vergroten van de kennis van de nieuwe generatie diplomaten over de jongste geschiedenis van de Surinaamse diplomatie.
Rudie Alihusain
Bron: Rudie Alihusain, Een glimp van de Surinaamse buitenlandse politiek, 1975–2015, IMWO/ADEKUS, 2016, ISBN 978-99914-2-025-0
