President Jennifer Simons spreekt vandaag, woensdag 30 september, haar tweede jaarrede uit tijdens een Buitengewone Openbare Vergadering van De Nationale Assemblée (DNA).
Het staatshoofd zal daarbij het te voeren regeringsbeleid uiteenzetten en de regering zal de ontwerpbegrotingen voor het dienstjaar 2027 aan het parlement aanbieden.
De jaarrede vormt daarmee een belangrijk politiek en beleidsmatig moment. Na ruim een jaar regeren staat niet alleen de vraag centraal welke maatregelen sinds het aantreden van de regering-Simons/Rusland zijn ingezet, maar ook welke resultaten daarvan inmiddels zichtbaar zijn, welke problemen nog niet zijn opgelost en welke koers voor 2027 en de periode richting 2030 wordt uitgezet.
Van herstel naar een nieuw ontwikkelingskader
Bij haar aantreden in juli 2025 presenteerde de regering herstel en reparatie als belangrijke uitgangspunten. Simons kondigde aan dat 2026 vooral zou worden gebruikt om problemen binnen onder meer onderwijs, gezondheidszorg en sociale dienstverlening aan te pakken en tegelijkertijd de basis te leggen voor de verdere economische ontwikkeling.
Voor de periode richting 2030 wordt inmiddels gewerkt aan een nieuw Meerjaren Ontwikkelingsplan. Volgens de regering moet dit plan beleidsprioriteiten, macro-economische doelstellingen, investeringskeuzes en uitvoeringsafspraken met elkaar verbinden.
Het plan wordt gekoppeld aan een macro-fiscaal raamwerk waarin onder meer groei, inflatie, wisselkoers, rente en toekomstige olie-inkomsten worden doorgerekend.
Daarmee verschuift het accent van afzonderlijke herstelmaatregelen naar een meerjarig kader waarin begroting, investeringen en structurele hervormingen met elkaar moeten worden verbonden.
Regering wijst op eerste resultaten
De regering heeft de afgelopen maanden verschillende maatregelen en projecten naar voren geschoven als onderdeel van de herstelagenda.
Op het gebied van onderwijs zijn renovatieprogramma’s gestart. In de eerste fase van het Priority Social Projects Program worden twintig aanbestedingspakketten uitgevoerd voor de renovatie van scholen verspreid over verschillende districten, waaronder Paramaribo, Wanica, Nickerie, Saramacca, Coronie, Commewijne, Marowijne en Sipaliwini.
Ook het nationale schoolvoedingsbeleid is opnieuw opgepakt. In april 2026 werd een pre-pilot gelanceerd waarbij onder meer wordt gekeken naar gezonde, zoveel mogelijk lokaal geproduceerde voeding voor schoolkinderen.
De regering koppelt het programma niet alleen aan de gezondheid van kinderen, maar ook aan kansen voor landbouwers en veehouders.
Gezondheidszorg krijgt grote investeringen
De gezondheidszorg vormt eveneens een belangrijk onderdeel van de herstelagenda. Bij het Academisch Ziekenhuis Paramaribo is in juni het Healthcare Facilities Readiness Initiative gelanceerd. Hiervoor heeft de overheid ongeveer SRD 635 miljoen vrijgemaakt.
Het programma omvat onder meer renovaties van de Coronary Care Unit, de Spoedeisende Hulp, laboratoria, radiologie en het mortuarium.
De investeringen worden door de regering geplaatst binnen een bredere hervorming van de gezondheidszorg, met meer aandacht voor preventie, eerstelijnszorg en structurele verbetering van de zorgverlening.
Financiële ruimte blijft beperkt
Tegelijkertijd blijft de financiële positie van de staat een van de grootste uitdagingen voor de regering. De begroting voor 2026 werd pas op 1 juli door DNA aangenomen.
De regering wees daarbij op de beperkte financiële ruimte en het belang van schuldherschikking om middelen vrij te maken voor onder meer onderwijs, gezondheidszorg, landbouw en toerisme.
In februari breidde de regering bovendien de bestaande 2035-obligatie uit met US$ 265 miljoen. Volgens de regering moest deze transactie bijdragen aan financiële stabiliteit en ruimte creëren voor investeringen in onder meer gezondheidszorg, onderwijs, digitalisering, energie, landbouw, voedselzekerheid, het MKB en jeugdontwikkeling.
De internationale beoordeling blijft echter kritisch. Het IMF stelt dat Suriname na eerdere vooruitgang opnieuw met inflatoire en fiscale druk kampt en dat verdere begrotingsconsolidatie, versterking van instellingen en goed bestuur noodzakelijk zijn om de macro-economische stabiliteit te behouden.
Olieproductie verandert de economische vooruitzichten
Een van de grootste ontwikkelingen waar de tweede jaarrede niet omheen kan, is de naderende offshore olieproductie.
Volgens het IMF wordt verwacht dat de nieuwe offshore olieproductie in 2028 begint. Daardoor kan de economische groei vanaf dat moment sterk toenemen.
Tegelijkertijd waarschuwt het IMF dat de komende jaren juist belangrijk zijn om instellingen, begrotingsregels en governance te versterken voordat de grote olie-inkomsten binnenkomen.
De regering heeft daarom onder meer ingezet op local content en de ontwikkeling van beroepsonderwijs. In juni 2026 werd een overeenkomst gesloten tussen de regering, Staatsolie en TotalEnergies voor de ontwikkeling van beroepsonderwijs en -training, met als doel Surinaams talent beter voor te bereiden op kansen in onder meer de energiesector.
De vraag voor 2027 wordt daarmee niet alleen hoeveel inkomsten de olieproductie uiteindelijk zal opleveren, maar vooral hoe Suriname zich institutioneel, financieel en menselijk voorbereidt om die inkomsten duurzaam te benutten.
Governance en staatsbedrijven
Ook goed bestuur en de hervorming van staatsbedrijven behoren tot de agenda van de regering. De president stelde in augustus dat de eerste fase van de zogenoemde reparatiefase grotendeels was uitgevoerd.
Volgens haar waren bij verschillende staatsbedrijven maatregelen genomen tegen corruptieve praktijken, waren nieuwe leidinggevenden benoemd en waren meer dan vijftig zaken bij het Openbaar Ministerie ingediend.
Dit zijn verklaringen van de president en vormen onderdeel van de verantwoording die de regering over haar eerste regeringsjaar heeft afgelegd.
In de bredere beleidsagenda is daarnaast voorzien in verdere digitalisering van de overheid, versterking van belastinginning, hervorming van staatsbedrijven en verbetering van toezicht en transparantie.
De regering heeft ook aangekondigd te werken aan onder meer een nieuw aanbestedingskader, anti-corruptiewetgeving en een sterker kader voor het beheer van toekomstige olie-inkomsten.
Huisvesting, landbouw en economische diversificatie
Naast olie ligt de nadruk op sectoren die de economie minder afhankelijk moeten maken van grondstoffen. Landbouw, toerisme, industrie, het midden- en kleinbedrijf en de digitale economie worden daarbij genoemd als sectoren met groeipotentieel.
Op het gebied van huisvesting is in juli 2026 een begin gemaakt met de uitvoering van het Nationaal Huisvestingsprogramma.
De regering koppelt dit beleid aan de verwachting dat grond- en woningprijzen onder invloed van toekomstige olie-inkomsten verder onder druk kunnen komen te staan.
Ook landbouw en voedselzekerheid staan hoger op de beleidsagenda, mede tegen de achtergrond van de wens om meer lokaal te produceren en economische activiteiten buiten de extractieve sector te ontwikkelen.
Buitenlands beleid en regionale positie
Het afgelopen regeringsjaar werd daarnaast gekenmerkt door intensivering van internationale contacten. Suriname heeft de samenwerking met onder meer Nederland, Venezuela en andere regionale en internationale partners verder besproken.
Tijdens het recente overleg met de Nederlandse premier Rob Jetten kwamen onder meer onderwijs, gezondheidszorg, economische samenwerking, handel, investeringen en personenverkeer aan de orde.
Ook werd gesproken over de beschikbare Nederlandse middelen en de verdere operationalisering van samenwerkingsprogramma’s.
Met Venezuela wordt onder meer gekeken naar samenwerking op het gebied van olie en gas, landbouw en toerisme. Daarnaast bereidt Suriname zich voor op het CARICOM-voorzitterschap vanaf januari 2027.
Uitdagingen blijven groot
De tweede jaarrede komt daarmee op een moment waarop de regering zowel resultaten als onafgemaakte dossiers moet presenteren.
De economische stabiliteit blijft kwetsbaar, de koopkracht staat onder druk en inflatie blijft een belangrijk aandachtspunt. Het IMF verwacht voor 2026 nog groei, maar waarschuwt tegelijkertijd voor risico’s als de begrotingsdiscipline verslapt.
Ook de uitvoering van beleid vormt een uitdaging. Het nieuwe MOP moet niet alleen ambities formuleren, maar ook concrete doelen, financiering, verantwoordelijkheden en meetbare resultaten bevatten. Juist met de komst van de olie-inkomsten wordt de kwaliteit van de instituties belangrijker.
2027 als overgangsjaar
De jaarrede van 30 september zal daarom naar verwachting niet alleen terugblikken op het eerste regeringsjaar, maar vooral de richting voor 2027 bepalen.
Voor de regering-Simons/Rusland betekent dat een overgang van herstel naar uitvoering. De komende begroting moet duidelijk maken hoeveel ruimte er werkelijk is voor investeringen in onderwijs, gezondheidszorg, infrastructuur, landbouw, huisvesting, sociale bescherming en economische ontwikkeling.
Tegelijkertijd zal moeten blijken hoe de regering de financiële discipline bewaart, de publieke sector versterkt en de samenleving voorbereidt op de structurele veranderingen die de offshore olieproductie vanaf 2028 met zich kan brengen.
De tweede jaarrede krijgt daarmee een bredere betekenis dan alleen de jaarlijkse beleidsverklaring. Zij vormt het moment waarop de regering haar eerste regeringsjaar aflegt tegenover DNA en de samenleving en tegelijk haar beleidskoers voor 2027 en de jaren daarna verder moet concretiseren.
