Vertegenwoordigers van inheemse organisaties en deskundigen uit acht Zuid-Amerikaanse landen zijn van 27 tot en met 31 juli in Paramaribo bijeen voor de Algemene Vergadering van de Internationale Werkgroep voor de Bescherming van Inheemse Volken in Vrijwillig Isolement en Eerste Contact (GTI-PIACI).
Tijdens de bijeenkomst staat de versterking van de regionale samenwerking centraal om de rechten en bescherming van deze uiterst kwetsbare bevolkingsgroepen beter te waarborgen.
De GTI-PIACI is een samenwerkingsverband van 21 inheemse en geallieerde organisaties uit Bolivia, Brazilië, Colombia, Ecuador, Paraguay, Peru, Venezuela en Suriname.
De werkgroep zet zich in voor de erkenning, bescherming en naleving van de rechten van Inheemse Volken in Vrijwillig Isolement en Eerste Contact (PIACI) door middel van belangenbehartiging, kennisontwikkeling, technische samenwerking en regionale coördinatie. Sinds 2024 vervult de Amazon Conservation Team (ACT) de rol van technisch secretariaat van de organisatie.
Minstens 128 geïsoleerde inheemse groepen nog niet officieel erkend
Volgens schattingen van GTI-PIACI zijn er momenteel 188 meldingen van geïsoleerde inheemse groepen verspreid over Zuid-Amerika. Hiervan zijn slechts 60 officieel erkend door nationale overheden.
Minstens 128 groepen hebben nog altijd geen formele erkenning, waardoor zij bijzonder kwetsbaar blijven voor bedreigingen van buitenaf en zelfs het risico lopen volledig te verdwijnen.
De Verenigde Naties omschrijven Inheemse Volken in Vrijwillig Isolement als gemeenschappen die geen regelmatig contact onderhouden met de buitenwereld en bewust iedere vorm van contact met de samenleving vermijden.
Internationale mensenrechtenverdragen stellen dat hun rechten op leven, gezondheid, zelfbeschikking, cultuur en territorium het best worden beschermd door hun leefgebieden intact te houden en ongewenst contact te voorkomen.
Bescherming van bossen en biodiversiteit
De bescherming van deze gemeenschappen draagt volgens de organisatie tegelijkertijd bij aan het behoud van tientallen miljoenen hectares tropisch regenwoud in het Amazonegebied en de Gran Chaco. Deze bossen spelen een cruciale rol bij het behoud van biodiversiteit, klimaatstabiliteit en cultureel erfgoed.
Tijdens de Algemene Vergadering evalueren de deelnemers de voortgang van regionale initiatieven, bespreken zij nieuwe bedreigingen voor de leefgebieden van geïsoleerde inheemse volken en werken zij aan verdere grensoverschrijdende samenwerking. Daarnaast worden de strategische prioriteiten voor het komende jaar vastgesteld.
Suriname neemt strategische positie in
Volgens de organisatoren neemt Suriname een bijzondere positie in binnen het Guyanaschild, een van de meest biodiverse regio’s ter wereld, die sterke ecologische, culturele en historische banden heeft met het Amazonegebied.
Hoewel in Suriname tot op heden geen Inheemse Volken in Vrijwillig Isolement officieel zijn erkend, wijzen de organisatoren erop dat de toenemende druk door mijnbouwactiviteiten, ontbossing en andere vormen van bosdegradatie vraagt om een preventieve benadering. Tegelijkertijd beschikken veel inheemse gemeenschappen nog steeds niet over formeel erkende grondenrechten.
Volgens GTI-PIACI is versterking van het territoriale bestuur door inheemse gemeenschappen, preventief beleid en regionale samenwerking essentieel om eventuele geïsoleerde bevolkingsgroepen die zich over landsgrenzen kunnen verplaatsen effectief te beschermen, overeenkomstig internationale mensenrechtennormen en het principe van ‘geen contact’.
Voorzichtigheid geboden in de Guyana’s
Voor de Guyana’s zijn tot op heden geen Inheemse Volken in Vrijwillig Isolement of Eerste Contact officieel vastgesteld.
Volgens de organisatoren zijn er echter verhalen, waarnemingen en signalen die kunnen wijzen op een mogelijke aanwezigheid in grensgebieden met Brazilië. Zij benadrukken dat uitsluitend zorgvuldig en systematisch onderzoek hierover uitsluitsel kan geven.
Juist daarom achten de deelnemers kennisuitwisseling, een voorzorgsbenadering en nauwe regionale samenwerking van groot belang voor Suriname en de overige landen binnen het Guyanaschild.
Aansluiting bij Surinaams bos- en klimaatbeleid
De bijeenkomst sluit volgens de organisatoren goed aan bij Surinames ambities op het gebied van High Forest, Low Deforestation (HFLD), de internationale 30×30-doelstelling voor natuurbehoud en de ontwikkeling van een groene economie.
Meer aandacht voor PIACI kan bijdragen aan een sterker beleid op het gebied van bosbescherming, duurzaam beheer van natuurlijke hulpbronnen, ruimtelijke ordening, biodiversiteitsbehoud en de bescherming van kwetsbare bevolkingsgroepen.
Dialoog met de Surinaamse overheid
Op vrijdag 31 juli wordt de Algemene Vergadering afgesloten met een speciale regeringssessie, waarbij vertegenwoordigers van de Surinaamse overheid deelnemen aan een beleidsdialoog met GTI-PIACI.
Tijdens deze bijeenkomst wordt gesproken over de bioculturele territoriale situatie in Suriname, de mogelijke aanwezigheid van PIACI, internationale methodieken voor identificatie en bevestiging van geïsoleerde gemeenschappen en de rol die deze bevolkingsgroepen kunnen spelen binnen duurzaam bosbeheer.
Met de bijeenkomst hopen de organisatoren de samenwerking tussen Suriname en de regionale partners verder te verdiepen en het belang te onderstrepen van de bescherming en erkenning van de rechten van alle inheemse volken, in het bijzonder degenen die in vrijwillig isolement of eerste contact leven.
