Oplopende spanningen Iran raken Suriname via olieprijs

De militaire escalatie tussen de Verenigde Staten, Israël en Iran gaat inmiddels de derde week in en heeft geleid tot een van de grootste verstoringen van het wereldwijde olieaanbod in jaren.

Iran heeft als vergelding het scheepvaartverkeer in de Straat van Hormuz ernstig belemmerd en richt zich daarbij onder meer op olietankers en energie-installaties in de Golfregio.

Deze zeestraat is van cruciaal belang voor de wereldhandel in olie: vóór het uitbreken van het conflict passeerde ongeveer een vijfde van de mondiale olieproductie deze doorgang.

Olieprijs fors gestegen, maar geen record

De gevolgen zijn duidelijk zichtbaar op de oliemarkten. De prijs van een vat Brent-olie steeg in korte tijd tot ongeveer 119 Amerikaanse dollar en schommelt momenteel rond de 100 dollar per vat. Dat is een forse stijging ten opzichte van de 60 tot 70 dollar eerder dit jaar.

Tegelijkertijd is het geen historisch record: na de Russische inval in Oekraïne in 2022 lag de olieprijs al rond de 120 dollar per vat, en in 2008 zelfs nog hoger.

Ingrijpen via strategische olievoorraden

Om de markten te stabiliseren heeft het Internationaal Energieagentschap (IEA) de grootste vrijgave van strategische olievoorraden in de geschiedenis aangekondigd.

De 32 lidstaten beschikken samen over ongeveer 1,8 miljard vaten olie, waarvan nu 400 miljoen vaten worden vrijgegeven.

Deze maatregel moet voorkomen dat de oliemarkten verder ontregelen, maar vormt geen structurele oplossing. Zolang de doorvaart door de Straat van Hormuz verstoord blijft, blijft de oliemarkt kwetsbaar.

Directe impact op Suriname

Voor Surinaamse consumenten en kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) is vooral de brandstofprijs van belang. Suriname is sterk afhankelijk van geïmporteerde brandstoffen en andere goederen.

Wanneer de internationale olieprijs stijgt, vertaalt dat zich meestal in hogere prijzen aan de pomp, maar ook in stijgende transportkosten voor import. Dat kan uiteindelijk doorwerken in de prijzen van voedsel, bouwmaterialen en andere dagelijkse producten.

Een olieprijs rond de 100 dollar per vat is ongunstig, maar vormt nog geen economische schok. De wereldeconomie heeft in het verleden vergelijkbare of zelfs hogere olieprijzen gekend zonder dat dit onmiddellijk tot een wereldwijde recessie leidde. Toch brengt de huidige situatie duidelijke risico’s met zich mee.

Gevaar van een inflatiespiraal

Wanneer energieprijzen stijgen, kan een negatieve economische spiraal ontstaan. Hogere brandstofprijzen verhogen de transport- en productiekosten voor bedrijven.

Die kosten worden vervolgens doorberekend in de prijzen van goederen en diensten, waardoor de inflatie oploopt en de koopkracht van huishoudens onder druk komt te staan. Voor kmo’s kan dat betekenen dat zowel de operationele kosten stijgen als de vraag van consumenten afneemt.

Duur van conflict bepalend voor olieprijs

De verdere ontwikkeling van de olieprijs hangt vooral af van de duur van het conflict. In de eerste fase gingen markten er nog van uit dat de situatie snel zou stabiliseren, maar inmiddels is duidelijk geworden dat Iran in staat is om de internationale oliestromen gericht te verstoren.

De problemen liggen daarbij niet alleen bij het transport, maar ook bij de productie. Wanneer olie niet kan worden vervoerd, raken opslagfaciliteiten vol en moeten producenten hun productie stilleggen. Het opnieuw opstarten van dergelijke installaties kan weken of zelfs maanden duren.

Voorlopig veroorzaakt de huidige olieprijs nog geen ernstige economische schade en lijkt de wereldeconomie robuuster dan enkele jaren geleden.

Pas wanneer de olieprijs gedurende langere tijd, bijvoorbeeld zes maanden of langer, boven de 100 dollar per vat blijft, neemt het risico op een wereldwijde recessie duidelijk toe.

In dat licht is het ook niet vanzelfsprekend verstandig om accijnzen te verlagen of belastingen te verminderen om consumenten te ontlasten.

De huidige crisis wordt veroorzaakt door een aanbodschok: er is simpelweg minder olie beschikbaar. Dergelijke maatregelen stimuleren juist de vraag naar brandstof, terwijl het probleem aan de aanbodzijde ligt.

Rol van de Centrale Bank en gerichte steun

Als de crisis langer aanhoudt en de prijzen verder stijgen, kan gerichte steun voor kwetsbare huishoudens wel zinvol zijn.

Tegelijkertijd is het belangrijk dat de Centrale Bank van Suriname de economische ontwikkelingen nauwlettend blijft volgen.

Hogere energieprijzen kunnen namelijk niet alleen de inflatie tijdelijk verhogen, maar ook druk zetten op inflatieverwachtingen en op de wisselkoers van de Surinaamse dollar.

Voorlopig worden de eerste schokken nog opgevangen door strategische olievoorraden, maar hoe langer de verstoring aanhoudt, hoe groter de kans dat de economische gevolgen ook in Suriname duidelijker voelbaar worden.

Vincent Roep

Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp.

Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud