In Suriname lijkt politieke verandering vaak neer te komen op een wisseling van gezichten, terwijl het onderliggende systeem grotendeels intact blijft.
De recente ontwikkelingen rond de op non-actief gestelde directeur van het Staatsziekenfonds (SZF) roepen opnieuw vragen op over hoe diep de problemen binnen het staatsapparaat werkelijk zitten.
Volgens berichten zou de directeur in zijn relatief korte zittingsperiode meerdere personen in dienst hebben genomen, waarbij sommigen zouden beschikken over riante salarissen en toelagen.
Of deze aanstellingen juridisch correct zijn of niet, moet uiteraard uit onderzoek blijken. Maar de situatie raakt een veel groter en hardnekkiger vraagstuk: het functioneren van het systeem zelf.
Het patroon van het systeem
Wat bij het SZF naar voren komt, lijkt voor velen geen op zichzelf staand incident. Binnen verschillende staatsinstellingen bestaat al jaren de perceptie dat nieuwe bestuurders of directeuren bij hun aantreden hun eigen mensen binnenbrengen.
Soms gaat het om adviseurs, soms om managementposities, en vaak gepaard met relatief hoge vergoedingen.
Dit patroon overstijgt politieke partijen. Het maakt weinig uit welke partij aan de macht is of in welke regeerperiode een bestuurder wordt benoemd.
Het mechanisme lijkt telkens hetzelfde: zodra iemand een positie binnen het systeem inneemt, ontstaat de verleiding – of de verwachting – om dat systeem ook te misbruiken.
Het gevolg is dat de discussie zich vaak richt op individuele personen, terwijl de structurele mechanismen die dit gedrag mogelijk maken nauwelijks veranderen.
Het probleem van de politieke cultuur
Het echte probleem ligt mogelijk niet alleen in regelgeving of controlemechanismen, maar ook in de politieke cultuur.
In een omgeving waar patronage, loyaliteit en politieke beloning een rol spelen, ontstaat een situatie waarin posities binnen de overheid soms worden gezien als instrumenten om netwerken te versterken.
Zolang deze mentaliteit niet verandert, zal elke poging tot hervorming slechts oppervlakkig blijven. Nieuwe bestuurders kunnen worden aangesteld, maar wanneer zij opereren binnen dezelfde verwachtingen en incentives, verandert er fundamenteel weinig.
Het risico voor publieke instellingen
Voor instellingen zoals het SZF is dit extra problematisch. Het gaat immers om organisaties die een cruciale rol spelen in de gezondheidszorg en sociale bescherming van burgers.
Wanneer publieke instellingen worden geassocieerd met politieke benoemingen, ondoorzichtige salarissen of interne machtsstructuren, kan dat het vertrouwen van de samenleving ondermijnen.
Burgers verwachten dat publieke middelen worden ingezet voor dienstverlening, niet voor het onderhouden van politieke netwerken.
Meer dan incidentpolitiek
Het gevaar van de huidige discussie is dat deze opnieuw blijft steken op het niveau van incidenten: een directeur hier, een benoeming daar. Maar zonder een bredere reflectie op het systeem blijft de kern van het probleem onaangeroerd.
Echte verandering vereist structurele hervormingen, waaronder:
transparante benoemingsprocedures;
duidelijke salarisstructuren binnen staatsinstellingen;
sterkere controle- en verantwoordingsmechanismen;
en vooral een politieke cultuur waarin publieke functies niet worden gezien als instrumenten van politieke beloning.
Zonder mentaliteitsverandering geen systeemverandering
Uiteindelijk draait de discussie niet alleen om regels of instituties, maar om mentaliteit. Zolang de mindset binnen de politieke arena hetzelfde blijft, zal ook het systeem hetzelfde blijven functioneren.
Met andere woorden: zonder verandering in denken, zal er weinig veranderen in doen.
En zolang dat zo blijft, lijkt de Surinaamse politiek zich te bewegen op een schaakbord waarop de stukken verschuiven, maar het spel zelf onveranderd blijft.
Hesdy Brunce
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp.
Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
