Het klinkt aantrekkelijk: “maak van de Procureur-Generaal een college, dan is er minder macht bij één persoon en dus minder politisering.” Maar als kritische burger moet ik dat corrigeren. Checks & balances zijn geen interne stoelendans.
Echte tegenmacht komt van buiten het OM: rechters, rechtsmiddelen, motiveringsplichten en inzagerechten. En die waarborgen zitten al ruim in het Surinaamse Wetboek van Strafvordering (afgekort “Sv’).
Om te beginnen: de Sv zet de toon met het legaliteitsbeginsel. Artikel 1 Sv zegt dat strafvordering alleen
plaatsvindt “op de wijze bij de wet voorzien”. Dat is de eerste rem op willekeur.
Vervolging
De vervolging zelf staat bovendien niet “vrij”: Artikel 4 Sv geeft burgers een zwaar middel: beklag bij het Hof van Justitie als een strafbaar feit niet (verder) wordt vervolgd—en het Hof kan vervolging bevelen of weigeren in het algemeen belang. Dát is externe controle op het vervolgingsmonopolie.
Vervolgens: waar de verdediging (of het OM) vindt dat de procedure stil moet staan, eist de Sv transparantie.
Artikel 10 Sv laat de rechter vóór een schorsingsbeslissing getuigen en deskundigen horen.
Artikel 11 Sv verplicht dat schorsingsbeslissingen “met redenen omkleed” zijn én aan de verdachte worden betekend. En Artikel 12 Sv geeft zowel de vervolgingsambtenaar als de verdachte hoger beroep tegen schorsingsbeschikkingen, waarbij het Hof “zo spoedig mogelijk” beslist en motiveert. Dat is checks & balances in actie, zonder één extra PG-stoel.
Ook inzage en tegenspraak zijn wettelijk afgedwongen. Artikel 22 Sv verplicht dat verdachte (in verschillende
fasen) inzage in processtukken kan vragen.
Wordt inzage onthouden, dan geeft Artikel 24 Sv een bezwaarschrift bij het Hof. En Artikel 25 Sv stelt een harde grens: na een bepaald moment mag inzage niet meer worden onthouden. Dat zijn waarborgen tegen “geheim dossierbeleid”.
Artikel 54
Zelfs bij vrijheidsbeneming en dwangmiddelen zitten remmen. Artikel 54 Sv beperkt de beperkingen voor
inverzekeringgestelden tot wat strikt noodzakelijk is.
Artikel 67 Sv eist dat een verdachte in voorlopige hechtenis snel (binnen 24 uur) wordt gehoord, met proces-verbaal. Artikel 60a Sv legt een maximum op de duur van voorlopige hechtenis vóór de zitting.
Bij inbeslagname/teruggave geldt rechterlijke controle: artikel 106 Sv verplicht een schriftelijke machtiging van de rechter-commissaris of rechter voor bepaalde OMbevoegdheden.
De conclusie is simpel en belerend: wie beweert dat een college PG’s “de” oplossing is voor checks & balances,
doet alsof ons strafproces geen waarborgen kent.
Die waarborgen zijn er al—zwart op wit. Een college voegt vooral extra topbenoemingen, extra interne politiek en extra onduidelijkheid toe.
Als je transparantie en verantwoording wilt: publiceer richtlijnen, versterk toezicht, eis motivering, en laat rechters hun controlerende rol doen. Dat is rechtsstaatwerk. NDP, jullie zoeken checks & balances op de verkeerde plek.
Johan Blomhof
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp.
Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
