Er zijn momenten waarop een conflict binnen een overheidsinstelling uitgroeit tot een vraagstuk dat veel groter is dan de betrokken personen. De escalatie bij de Telecommunicatie Autoriteit Suriname (TAS) is zo’n moment.
Wanneer de Raad van Commissarissen (RvC) de leiding wil overnemen, de directeur weigert te vertrekken, de politie zich volgens betrokkenen terugtrekt en commissarissen spreken over hardhandig optreden, moet de samenleving zich afvragen: wie heeft hier eigenlijk het gezag, en waarop is dat gezag gebaseerd?
De vraag dringt zich bijna vanzelf op: is Wendy Jap-A-Joe de nieuwe president van de Republiek Suriname, of hebben wij als volk iets gemist?
Natuurlijk is zij geen president. Maar de beeldspraak legt wel een ongemakkelijke kwestie bloot: wat gebeurt er wanneer een functionaris van een staatsinstelling weigert een besluit te aanvaarden, terwijl de overheid en de toezichthoudende organen zeggen dat haar termijn is verstreken?
En wat zegt het over het staatsbestel wanneer een bestuurlijk geschil zo ver escaleert dat niemand erin slaagt een ordelijke overdracht tot stand te brengen?
Een benoemingstermijn eindigt, maar het conflict begint pas
Volgens de Raad van Commissarissen en minister Raymond Landveld van Transport, Communicatie en Toerisme is de wettelijke benoemingstermijn van Jap-A-Joe verstreken.
De RvC stelt dat haar benoeming op 19 oktober, na vijf jaar, van rechtswege is geëindigd en dat de raad vanaf 20 oktober op grond van de Wet Telecommunicatievoorzieningen het voorlopige bestuur moet waarnemen.
Jap-A-Joe betwist deze uitleg. Zij beroept zich op haar arbeidsovereenkomst en stelt dat daarin afspraken zijn opgenomen die de rechtszekerheid en continuïteit van het bestuur moeten waarborgen.
Volgens haar is er daarom geen sprake van de situatie waarin de RvC op grond van artikel 4, lid 2, van de Wet Telecommunicatievoorzieningen het bestuur mag overnemen.
Daarmee ligt de kern van het probleem op tafel: welke rechtsgevolgen heeft het verstrijken van de wettelijke benoemingstermijn en welke betekenis komt toe aan de arbeidsovereenkomst?
Die vragen kunnen niet worden opgelost door simpelweg de luidste stem te laten gelden. Evenmin kan een beroep op een arbeidsovereenkomst zonder juridische toetsing automatisch betekenen dat iemand een bestuurlijke functie onbeperkt kan blijven uitoefenen.
Juist daarom is een onafhankelijke, juridisch deugdelijke beoordeling van de relevante documenten noodzakelijk. Als de wet duidelijk is, moet zij worden toegepast.
Als er ruimte bestaat voor verschillende interpretaties, moet die onduidelijkheid langs de daarvoor bestemde juridische weg worden opgelost. Een machtsstrijd in een kantoor hoort nooit de plaats in te nemen van rechtszekerheid.
Een staatsinstelling is geen persoonlijk bezit
Een directeur van een publieke instelling bekleedt een functie met verantwoordelijkheden en bevoegdheden die voortvloeien uit wetgeving, benoemingsbesluiten en eventuele rechtsgeldige overeenkomsten.
Die functie is geen persoonlijk bezit. Maar hetzelfde geldt voor een Raad van Commissarissen: ook een toezichthoudend orgaan kan niet naar eigen inzicht handelen zonder rekening te houden met de wettelijke grenzen van zijn bevoegdheden.
Dat is precies wat in deze kwestie helder moet worden vastgesteld. Heeft de RvC daadwerkelijk de bevoegdheid om het voorlopige bestuur over te nemen? Welke voorwaarden stelt de wet daaraan? En heeft Jap-A-Joe een rechtsgeldige grond om de overdracht te weigeren?
Zolang die vragen niet overtuigend zijn beantwoord, dreigt het debat te veranderen in een wedstrijd tussen personen en machtsposities.
De ene partij beroept zich op de wet, de andere op contractuele rechten. Maar het publiek heeft weinig aan verklaringen over en weer wanneer de documenten niet inzichtelijk worden gemaakt en de juridische argumenten niet zorgvuldig worden getoetst.
De rechtsstaat functioneert niet doordat één partij beweert gelijk te hebben, maar doordat bevoegdheden controleerbaar zijn en geschillen volgens vaste regels worden beslecht.
Waarom moest de politie zich terugtrekken?
Een ander aspect van deze kwestie verdient opheldering. Volgens RvC-lid Emanuel Scheek had de raad vooraf politieassistentie gevraagd om de overdracht ordelijk te laten verlopen.
De aanwezige agenten zouden vervolgens hebben meegedeeld dat zij van hogerhand opdracht hadden gekregen zich terug te trekken.
Als deze lezing juist is, rijst een belangrijke vraag: wie heeft die opdracht gegeven, op welke wettelijke grondslag gebeurde dat en met welk doel?
De politie kan niet worden geacht partij te kiezen in een intern bestuurlijk conflict. Haar taak is juist om binnen de grenzen van de wet de openbare orde te bewaken en waar nodig op te treden.
Tegelijkertijd mag niet zonder bevestiging worden aangenomen dat de politie inderdaad een onrechtmatige opdracht heeft ontvangen.
De identiteit van degene die de vermeende instructie gaf, de precieze omstandigheden en de officiële lezing van de politie zijn volgens de beschikbare informatie nog niet duidelijk.
Daarom is een transparante verklaring van de bevoegde autoriteiten noodzakelijk. Als er een opdracht is gegeven, moet worden uitgelegd wie daarvoor verantwoordelijk was en waarom. Als de lezing van de RvC onvolledig of onjuist is, moet ook dat worden verduidelijkt.
Stilte voedt speculatie. Openheid kan voorkomen dat een bestuurlijk conflict verder verandert in een crisis van vertrouwen.
Geweld en beschuldigingen mogen geen onderdeel worden van bestuur
Scheek verklaarde dat hij tijdens de confrontatie werd vastgegrepen, geduwd en getrokken en dat hij pijn had aan zijn rug, armen en schouder.
Ook RvC-lid Joan Nibte stelde hardhandig te zijn geduwd en kondigde aan aangifte te doen. Scheek zei dat de gebeurtenissen door aanwezige media zijn gefilmd.
Daarnaast beweerde Scheek dat deuren waren afgesloten en dat medewerkers het gebouw niet konden verlaten. Die beschuldiging is nog niet onafhankelijk bevestigd. Er werd bovendien gesproken over een mogelijke gijzeling van Jap-A-Joe door de RvC, iets wat Scheek nadrukkelijk ontkende.
Dit zijn ernstige beschuldigingen die niet lichtvaardig mogen worden behandeld. Als er geweld is gebruikt, moet dat worden onderzocht.
Als medewerkers tegen hun wil zijn verhinderd het gebouw te verlaten, moet ook dat worden opgehelderd. En als iemand ten onrechte van gijzeling of mishandeling wordt beschuldigd, moet daarvoor eveneens ruimte bestaan om de feiten vast te stellen.
Beelden, getuigenverklaringen, aangiften en eventuele medische bevindingen kunnen bijdragen aan een betrouwbaar onderzoek. Het is vervolgens aan de bevoegde instanties om te beoordelen wat daadwerkelijk is gebeurd en of er sprake is van strafbare feiten.
Een publieke instelling hoort een werkplek te zijn waar conflicten worden opgelost door procedures, niet door intimidatie, fysieke confrontaties of het tegen elkaar uitspelen van betrokkenen. Wie meent juridisch gelijk te hebben, moet dat met rechtsgeldige middelen kunnen aantonen.
De discussie in DNA: eerst de stukken, dan de conclusies
Ook in De Nationale Assemblée liepen de spanningen hoog op. ABOP-parlementariër Stanley Betterson stelde vragen over de gebeurtenissen en bekritiseerde het optreden van de RvC.
NDP-fractieleider Rabin Parmessar vroeg op basis van welke documenten conclusies werden getrokken over de bevoegdheden van de commissarissen. Na twee schorsingen verliet de ABOP-fractie de vergadering.
In deze discussie botsen twee noodzakelijke uitgangspunten. Enerzijds mag het parlement niet wegkijken wanneer er ernstige vragen rijzen over de leiding van een publieke instelling, mogelijke onregelmatigheden en het optreden van overheidsorganen.
Anderzijds moeten parlementaire uitspraken over juridische bevoegdheden steunen op de relevante stukken en een zorgvuldige beoordeling daarvan.
De Nationale Assemblée is geen rechtbank, maar heeft wel een belangrijke controlerende taak. Het parlement moet de regering om uitleg vragen, relevante documenten opvragen en nagaan of de verantwoordelijke instanties binnen hun wettelijke bevoegdheden handelen.
De samenleving heeft weinig aan een parlementaire woordenwisseling waarin partijen vooral hun eigen positie verdedigen.
Wat nodig is, zijn concrete antwoorden: wat staat in de wet, wat staat in de arbeidsovereenkomst, welk besluit is genomen, wie heeft welke bevoegdheid en welke stappen worden gezet om de situatie rechtmatig op te lossen?
Wie bewaakt de continuïteit van TAS?
De discussie draait niet alleen om de positie van Jap-A-Joe of de bevoegdheden van de RvC. TAS heeft als telecommunicatieautoriteit een publieke verantwoordelijkheid.
De samenleving moet erop kunnen vertrouwen dat de instelling haar wettelijke taken blijft uitvoeren, ongeacht een conflict aan de top.
Wanneer een overdracht mislukt en de betrokken partijen elkaars bevoegdheden betwisten, ontstaat het risico dat de bestuurlijke aandacht verschuift van de publieke taak naar het conflict zelf. Dat is een probleem dat verder reikt dan de personen die dinsdag tegenover elkaar stonden.
De verantwoordelijke autoriteiten moeten daarom duidelijk maken hoe de continuïteit van TAS wordt gegarandeerd zolang het geschil voortduurt.
Wie neemt rechtsgeldig besluiten? Wie is verantwoordelijk voor het dagelijks bestuur? Hoe worden medewerkers beschermd tegen de gevolgen van de crisis? En welke procedure wordt gevolgd om zo snel mogelijk juridische duidelijkheid te krijgen?
Dit zijn geen bijzaken. Het zijn de vragen waarop burgers en bedrijven een antwoord mogen verwachten van een instelling die op grond van de wet opereert.
De regering moet duidelijkheid scheppen, niet alleen oproepen tot kalmte
Vanuit de regering is aangegeven dat de kwestie aandacht heeft. Ook is gewaarschuwd tegen het gebruik van termen als ‘gijzeling’ zolang niet vaststaat wat er precies is gebeurd. Die oproep tot voorzichtigheid is begrijpelijk, maar daarmee is de bestuurlijke crisis niet opgelost.
De regering moet ervoor zorgen dat de rechtspositie van de betrokkenen zorgvuldig wordt vastgesteld en dat de bevoegde instanties hun verantwoordelijkheid nemen.
Dat betekent niet dat de regering vooraf partij moet kiezen voor Jap-A-Joe of voor de RvC. Het betekent juist dat zij moet bevorderen dat de wet wordt nageleefd, de feiten worden onderzocht en de continuïteit van de instelling wordt gewaarborgd.
Ook de minister die de brief over het einde van de benoemingstermijn heeft verstuurd, moet de juridische grondslag van zijn standpunt helder kunnen uiteenzetten.
De RvC moet op haar beurt inzichtelijk maken waarop zij haar aanspraak op het voorlopige bestuur baseert. Jap-A-Joe moet haar beroep op de arbeidsovereenkomst juridisch kunnen onderbouwen.
Niemand hoort boven de wet te staan. Maar niemand hoort ook zonder een deugdelijke rechtsgrond van zijn positie of rechten te worden beroofd. Dat beginsel geldt voor alle partijen, ongeacht hun functie of politieke connecties.
Is Jap-A-Joe dan de nieuwe president van Suriname?
Nee, de kwestie bij TAS maakt Wendy Jap-A-Joe uiteraard niet tot president van de Republiek Suriname. De scherpe vraag is bedoeld om een groter probleem bloot te leggen: hoe kan een geschil over de leiding van een publieke instelling zo escaleren dat een overdracht uitblijft en de samenleving achterblijft met meer vragen dan antwoorden?
Hebben wij als volk iets gemist? Misschien niet in de formele zin van het woord, maar de gebeurtenissen maken wel duidelijk hoeveel behoefte er bestaat aan transparantie over benoemingen, bevoegdheden, contracten en de manier waarop conflicten binnen staatsinstellingen worden opgelost.
De essentie is niet of Jap-A-Joe, de RvC of de minister uiteindelijk gelijk krijgt. De essentie is dat het gelijk niet wordt bepaald door wie het gebouw verlaat, wie het hardst spreekt of wie de meeste steun lijkt te hebben. Het moet worden vastgesteld aan de hand van de wet, de relevante documenten en een controleerbare procedure.
Als een benoemingstermijn is verstreken, moet duidelijk zijn wat dat juridisch betekent. Als een arbeidsovereenkomst daar invloed op heeft, moet dat worden onderzocht.
Als de politie opdracht heeft gekregen zich terug te trekken, moet die opdracht worden verantwoord. En als er geweld of vrijheidsbeperking heeft plaatsgevonden, moeten de feiten onafhankelijk worden vastgesteld.
Suriname heeft geen behoefte aan bestuurders die hun positie uitsluitend met verklaringen verdedigen, maar aan publieke instellingen die laten zien dat de wet daadwerkelijk het laatste woord heeft. Dat is de toets die nu voorligt bij TAS — en die geldt voor iedereen die namens de staat macht uitoefent.
N. Mohari
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp.
Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
