De uitspraken van minister André Misiekaba van Volksgezondheid en Arbeid (VWA) over Surinaamse verpleegkundigen die naar Nederland vertrekken, roepen een belangrijke vraag op: is de overheid bezig verpleegkundigen beter te informeren, of wordt hier — bewust of onbewust — een ontmoedigingsboodschap afgegeven?
De minister vertelde voorafgaand aan de wekelijkse vergadering van de Raad van Ministers over zijn gesprek met ongeveer twaalf tot dertien Surinaamse verpleegkundigen die momenteel in Nederland werkzaam zijn.
Volgens hem blijkt uit die gesprekken dat vertrek naar Nederland niet automatisch leidt tot een beter bestaan. Sommigen zouden problemen ervaren met salaris en huisvesting, terwijl intermediaire organisaties zich volgens de bewindsman niet altijd aan gemaakte afspraken houden.
Dat zijn belangrijke signalen. Maar de manier waarop deze boodschap wordt gebracht, verdient wel enige kritische beschouwing.
Informeren is iets anders dan ontmoedigen
Het is zonder meer verstandig dat verpleegkundigen die overwegen naar het buitenland te vertrekken, weten wat hen te wachten staat.
Er moet duidelijkheid zijn over erkenning van diploma’s, registratie, aanvullende opleidingen, arbeidsvoorwaarden, huisvesting en de rol van bemiddelingsbureaus.
Maar er is een verschil tussen objectieve voorlichting en het benadrukken van de risico’s van vertrek.
Wanneer vooral wordt verteld dat het salaris kan tegenvallen, de huisvesting problematisch kan zijn en buitenlandse werkgevers of intermediairs afspraken niet altijd nakomen, kan bij de luisteraar gemakkelijk de indruk ontstaan dat vertrek naar Nederland vooral een probleem vormt.
De fundamentele vraag is daarom: welke boodschap wil de regering eigenlijk overbrengen?
Wil zij verpleegkundigen beschermen tegen misleidende arbeidsbemiddeling? Dan is dat toe te juichen. Wil zij verpleegkundigen ervan overtuigen dat zij beter in Suriname kunnen blijven? Dan moet dat eerlijk worden uitgesproken en onderbouwd met concrete verbeteringen in de Surinaamse zorgsector.
Waarom vertrekken verpleegkundigen überhaupt?
Hier ligt wellicht de belangrijkste vraag die in de publieke discussie onvoldoende wordt gesteld.
Als verpleegkundigen in grote aantallen naar het buitenland kijken, is dat niet uitsluitend een Nederlands probleem. Het is ook een signaal over de aantrekkelijkheid van het eigen zorgsysteem.
De regering zegt dat zij ervoor moet zorgen dat de omstandigheden in Suriname aantrekkelijk genoeg zijn om mensen te behouden. Dat is precies waar de discussie over zou moeten gaan.
Wat verdient een verpleegkundige in Suriname? Hoe ziet de werkdruk eruit? Zijn er voldoende personeelsleden? Welke mogelijkheden bestaan er voor specialisatie en carrièreontwikkeling?
Hoe veilig is de werkomgeving? Hoe wordt professionele verantwoordelijkheid gewaardeerd? En kunnen verpleegkundigen met hun inkomen daadwerkelijk een menswaardig bestaan opbouwen?
Zolang deze vragen niet overtuigend worden beantwoord, zal het weinig effect hebben om vooral te wijzen op de mogelijke teleurstellingen in het buitenland.
Brain drain of kans op brain gain?
Suriname kan het vertrek van zorgprofessionals uitsluitend als verlies beschouwen. Maar het kan ook kijken naar de mogelijkheden.
Verpleegkundigen die in Nederland, de Verenigde Staten, het Caribisch gebied of elders werken, kunnen internationale ervaring opbouwen.
Sommigen kunnen later terugkeren. Anderen kunnen vanuit het buitenland bijdragen aan opleidingen, kennisuitwisseling en professionele netwerken.
De echte uitdaging is daarom niet alleen brain drain, maar het creëren van voorwaarden voor brain circulation: mensen kunnen vertrekken, ervaring opdoen en eventueel terugkeren zonder dat hun band met Suriname verloren gaat.
Maak Suriname aantrekkelijk in plaats van het buitenland onaantrekkelijk
Daar ligt uiteindelijk de kern van deze kwestie.
Als de regering werkelijk wil voorkomen dat verpleegkundigen vertrekken, dan ligt de oplossing niet in waarschuwingen over de moeilijkheden in Nederland.
De oplossing ligt in betere arbeidsvoorwaarden, professionele waardering, voldoende personeel, opleidingsmogelijkheden, veilige werkomstandigheden en een inkomen dat aansluit bij de verantwoordelijkheid van het beroep.
Een verpleegkundige die in Suriname voldoende perspectief heeft, hoeft niet overtuigd te worden om te blijven.
En een verpleegkundige die tóch besluit te vertrekken, moet erop kunnen vertrouwen dat de overheid hem of haar niet veroordeelt, maar juist voorziet van eerlijke informatie en bescherming.
Geen angst, maar keuzevrijheid en perspectief
De uitspraken van minister Misiekaba kunnen op twee manieren worden geïnterpreteerd. Als zij bedoeld zijn als waarschuwing tegen misleidende werving en onvoldoende voorbereiding, dan is dat waardevol. Maar als de boodschap wordt opgevat als: “Pas op met naar het buitenland gaan, want daar valt het misschien tegen”, dan mist de discussie haar belangrijkste punt.
De vraag is niet of verpleegkundigen moeten worden afgeschrikt.
De vraag is waarom een verpleegkundige zou moeten kiezen voor Suriname.
Maak van blijven geen verplichting, maar een aantrekkelijke keuze.
Want uiteindelijk is de sterkste manier om verpleegkundigen in Suriname te behouden niet door hen bang te maken voor het buitenland, maar door hen voldoende reden te geven om hun toekomst hier te zien.
N. Mohari
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp.
Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
