In het kader van de versterking van Inheemse zelfbeschikking en het duurzaam beheer van Inheemse gebieden in Suriname heeft in Regio Oost een belangrijke training plaatsgevonden op het gebied van dataverzameling en monitoring.
Deze training markeert de eerste concrete stap in de ontwikkeling van het Indigenous Peoples Territorial Monitoring System (IPTMS): een systeem dat Inheemse gemeenschappen in staat stelt hun traditionele leefgebieden zelfstandig, gestructureerd en betrouwbaar te monitoren.
Regio Oost als startpunt
Regio Oost kreeg bewust de gelegenheid om als eerste regio deze training te volgen. Hierdoor konden participanten vroegtijdig kennis en vaardigheden opdoen in systematische dataverzameling, rapportage en monitoring. De opgedane ervaring vormt een basis voor de verdere landelijke uitrol van het IPTMS.
De training combineerde traditionele kennis met moderne technologie. Deelnemers werkten met GPS-apparatuur, smartphones, digitale applicaties en geografische informatiesystemen (GIS).
Deze aanpak erkent de waarde van Inheemse kennis en ervaring, terwijl hedendaagse methoden worden ingezet om gegevens nauwkeurig vast te leggen, te analyseren en te gebruiken als bewijs in beleids- en besluitvormingsprocessen.
IPTMS en het recht op zelfbeschikking
Het IPTMS is nauw verbonden met het recht op zelfbeschikking van Inheemse volkeren en het principe van Free, Prior and Informed Consent (FPIC).
Door gemeenschappen zelf data te laten verzamelen en beheren, wordt hun positie versterkt in besluitvorming over hun grondgebied, natuurlijke hulpbronnen en toekomst.
De training in Regio Oost vormt daarmee een essentiële stap in duurzame capaciteitsopbouw en collectief eigenaarschap.
Internationale samenwerking
De training werd geleid door George Awankaroe, met assistentie van Jossmet Shanaupe namens Bureau VIDS.
Technische begeleiding werd verzorgd door vertegenwoordigers van:
Amerindian Peoples Association (APA)
North Pakaraimas District Council (NPDC)
Deze samenwerking met Guyanese partners versterkte de regionale uitwisseling van kennis en ervaring.
Uitdagingen in kaart gebracht
Tijdens de evaluatie met participanten uit verschillende dorpen kwamen diverse aandachtspunten naar voren:
Beperkte apparatuur en transport: tekort aan GPS-toestellen en telefoons; logistieke uitdagingen, vooral in afgelegen gebieden zoals Galibi.
Dataveiligheid en -beheer: noodzaak van duidelijke afspraken om dataverlies en onbevoegde toegang te voorkomen.
Samenwerking met de overheid: knelpunten rond illegale visserij en de uitvoering van het Kalina- en Lokono-vonnis.
Illegale activiteiten: houtkap, goudwinning, visserij en ongecontroleerde gronduitgifte bedreigen traditionele gebieden.
Klimaat- en natuurverandering: veranderingen in regenval, waterstanden en biodiversiteit vragen om structurele monitoring.
Bewustwording en duurzaamheid: blijvende training, transparantie en langetermijnfinanciering zijn noodzakelijk.
Tastbare successen
Tegelijkertijd werden belangrijke successen vastgesteld:
Grotere zichtbaarheid van gemeenschappen richting overheid en externe partijen.
Versterkte kennis van het grondgebied en een groter gevoel van eigenaarschap.
Fysieke grensafbakening, onder meer tussen Marijkedorp en Alfonsdorp, ter vermindering van conflicten en illegale activiteiten.
Capaciteitsopbouw: deelnemers beschouwen de training als direct toepasbaar en zeer waardevol.
Sterkere beleidsbeïnvloeding dankzij goed gedocumenteerde data.
Nieuwe kansen voor lokale werkgelegenheid en gemeenschapsinitiatieven.
Conclusie
Ondanks de bestaande uitdagingen tonen de resultaten aan dat gemeenschapsgerichte monitoring een krachtig instrument is voor de bescherming van Inheemse gebieden.
Met gerichte investeringen in apparatuur, dataveiligheid, bewustwording en duurzaamheid kan het IPTMS uitgroeien tot een solide en zelfstandig systeem dat wezenlijk bijdraagt aan de versterking van Inheemse zelfbeschikking in Suriname.
