Volgens opiniemaker Sonny Khoeblal staat Suriname voor een fundamentele economische keuze: blijven praten over de symptomen van de crisis, of eindelijk de onderliggende oorzaken aanpakken.
In zijn beschouwing stelt Khoeblal dat veel Surinamers vandaag de dag met dezelfde zorg rondlopen: hoe de maand financieel door te komen.
De prijzen van voedsel, transport en nutsvoorzieningen blijven stijgen, terwijl inkomens voor veel huishoudens nauwelijks meegroeien.
Hoge staatsschuld als signaal
Tegelijkertijd wijzen recente cijfers erop dat de staatsschuld rond 120 procent van het bruto binnenlands product (BBP) ligt.
Volgens Khoeblal klinkt dat voor velen als een technisch of abstract cijfer, maar in de praktijk betekent het dat het land meer verplichtingen heeft opgebouwd dan economisch comfortabel te dragen is.
Volgens hem ligt het probleem echter niet alleen bij schulden of inflatie, maar bij een diepere structurele uitdaging.
Suriname bespreekt vooral symptomen
In het publieke debat gaat het volgens Khoeblal vaak over stijgende prijzen, wisselkoersen en dagelijkse kosten zoals voedsel of brandstof.
Hij vergelijkt deze discussies met een medische situatie waarbij men voortdurend de koorts meet, zonder te onderzoeken wat de oorzaak van de ziekte is.
Volgens hem verandert er weinig zolang de discussie zich blijft richten op de symptomen van economische problemen.
Productie als basis voor welvaart
Khoeblal benadrukt dat economische welvaart uiteindelijk voortkomt uit productie. Landen die meer produceren dan zij consumeren of uitgeven, bouwen volgens hem reserves op. Landen die structureel meer uitgeven dan zij produceren, bouwen schulden op.
Daarom moet de nationale discussie volgens hem vooral gaan over hoe de productiecapaciteit van het land kan worden vergroot.
Hij noemt daarbij verschillende mogelijke richtingen: het stimuleren van ondernemerschap, het versterken van landbouw en industrie, het vergroten van exportmogelijkheden en het verbeteren van praktisch en technisch onderwijs.
Vertrouwen in bestuur cruciaal
Naast economische productie benadrukt Khoeblal ook het belang van vertrouwen in bestuur. Wanneer burgers zien dat beleid transparant, consistent en verantwoordelijk wordt uitgevoerd, groeit volgens hem het vertrouwen in de economie.
Dat vertrouwen werkt volgens hem als olie in een motor: zonder vertrouwen kan economische ontwikkeling moeilijk op gang komen.
Kansen voor de toekomst
Ondanks de huidige economische uitdagingen ziet Khoeblal nog steeds kansen voor Suriname. Volgens hem staat het land opnieuw op een kruispunt: blijven focussen op dagelijkse prijsstijgingen of werken aan structurele economische versterking.
Economisch herstel moet volgens hem uiteindelijk niet alleen zichtbaar zijn in rapporten of statistieken, maar ook in het dagelijkse leven van burgers — in hun portemonnee, hun keuken en hun bestaanszekerheid.
Hij vat zijn boodschap samen met een eenvoudige vergelijking: als een soep te zout is, heeft het weinig zin om alleen te klagen over de smaak. Dan moet men kijken wie het zout heeft toegevoegd en hoe de volgende pan soep beter kan worden bereid.
Volgens Khoeblal ligt de sleutel tot vooruitgang uiteindelijk in gezamenlijke verantwoordelijkheid van overheid, ondernemers en burgers om te werken aan duurzame welvaart.
