De aanpak van dak- en thuisloosheid in Suriname krijgt steeds meer vorm.
Volgens minister André Misiekaba van Volksgezondheid, Welzijn en Arbeid is inmiddels gestart met de opvang van mensen die op straat leven.
Dak- en thuisloze personen worden van de straat gehaald en tijdelijk opgevangen, waarbij waar mogelijk wordt gekeken naar terugkeer naar familie of een andere passende vorm van begeleiding.
De minister benadrukt dat dak- en thuisloosheid niet zonder meer gelijkgesteld mag worden aan psychische ziekte. Volgens Misiekaba bestaat de groep uit mensen met uiteenlopende achtergronden en problemen. Een deel heeft volgens hem vooral behoefte aan begeleiding en kan mogelijk opnieuw worden opgenomen binnen de familie.
Eerste dak- en thuislozen herenigd met familie
De eerste resultaten van de opvang zijn volgens de minister inmiddels zichtbaar. Een aantal mensen dat van de straat is gehaald, is opnieuw in contact gebracht met familie en inmiddels met familieleden herenigd.
Volgens Misiekaba is familiehereniging een belangrijke optie binnen de aanpak. Niet iedere persoon die dak- of thuisloos is, heeft immers langdurige institutionele opvang nodig.
Wanneer de familie bereid en in staat is om de persoon op te nemen, kan begeleiding richting het gezin een duurzamere oplossing bieden dan langdurige opvang.
Daarmee wil de overheid voorkomen dat opvang uitsluitend neerkomt op het tijdelijk onderbrengen van mensen, zonder aandacht voor de omstandigheden waardoor zij op straat terecht zijn gekomen.
Opvanglocatie Domburg nog niet operationeel
De eerder aangewezen opvanglocatie in Domburg is voorlopig nog niet operationeel. Volgens minister Misiekaba moeten daar eerst nog werkzaamheden worden uitgevoerd voordat de locatie daadwerkelijk kan worden ingezet voor de opvang van dak- en thuisloze personen.
Daarnaast is aanvullende financiering noodzakelijk om de locatie volledig gereed te maken. De ingebruikname van Domburg zal daarom afhangen van zowel de noodzakelijke werkzaamheden als de beschikbaarheid van financiële middelen.
De locatie moet uiteindelijk bijdragen aan een meer structurele aanpak van de opvang, waarbij mensen niet alleen een tijdelijke verblijfplaats krijgen, maar ook kunnen worden begeleid naar een passende vervolgstap.
Niet iedere dakloze is psychisch ziek
Een belangrijk punt dat Misiekaba benadrukt, is dat niet alle dak- en thuisloze personen psychische problemen hebben.
Volgens hem bestaat er een beeld dat mensen die langdurig op straat leven automatisch psychiatrische patiënten zijn, maar dat beeld doet volgens de minister geen recht aan de werkelijkheid.
Dak- en thuisloosheid kan verschillende oorzaken hebben. Problemen binnen het gezin, financiële problemen, verlies van huisvesting, sociale uitsluiting, verslaving, gebrek aan ondersteuning of psychische problemen kunnen allemaal een rol spelen.
Voor personen bij wie daadwerkelijk sprake is van psychische problematiek, wordt volgens Misiekaba samengewerkt met Psychiatrisch Centrum Suriname (PCS).
Daarmee wordt geprobeerd om mensen die psychiatrische zorg of begeleiding nodig hebben, naar de juiste professionele ondersteuning toe te leiden.
Samenwerking met PCS voor mensen met psychische problemen
De samenwerking met PCS moet ervoor zorgen dat personen met psychische problemen niet uitsluitend vanuit het perspectief van openbare orde of opvang worden benaderd. Waar psychiatrische zorg noodzakelijk is, moet passende professionele hulp beschikbaar zijn.
Tegelijkertijd blijft het uitgangspunt dat mensen die geen psychiatrische opname nodig hebben, zoveel mogelijk naar een passende woon- en leefomgeving worden begeleid. Familiehereniging kan daarbij een belangrijke rol spelen.
Volgens de minister vraagt de problematiek daarom om een aanpak waarin zorg, welzijn, huisvesting en maatschappelijke begeleiding met elkaar worden verbonden.
Ook sociale uitkering voor dak- en thuislozen
Minister Diana Pokie van Sociale Zaken en Volkshuisvesting geeft aan dat ook binnen haar ministerie wordt gekeken naar mogelijkheden om dak- en thuisloze personen sociaal te ondersteunen.
Wanneer families zich bij het ministerie van SoZaVo melden, zal het ministerie volgens Pokie nagaan of een uitkering voor de betreffende persoon kan worden geregeld binnen de categorie van personen met een beperking.
Daarmee wil het ministerie voorkomen dat mensen die door hun omstandigheden niet zelfstandig in hun levensonderhoud kunnen voorzien, volledig buiten het sociale zekerheidsstelsel vallen.
De ondersteuning zal daarbij afhankelijk zijn van de situatie van de betrokkene en de geldende voorwaarden voor de betreffende sociale voorziening.
Basisverzekering wordt eveneens bekeken
Naast opvang en financiële ondersteuning wordt volgens Pokie ook nagegaan hoe het staat met de basisverzekering van dak- en thuisloze personen.
Dat aspect is van belang omdat mensen die langdurig op straat leven vaak moeilijk toegang hebben tot reguliere voorzieningen.
Zonder geldige documenten, verzekering of een vast woonadres kunnen zij tegen verschillende praktische problemen aanlopen wanneer zij zorg of andere overheidsdiensten nodig hebben.
Het in kaart brengen van de verzekeringssituatie moet daarom onderdeel worden van de bredere aanpak.
Overheid zoekt integrale oplossing
Pokie stelt dat haar ministerie samen met andere ministeries blijft zoeken naar oplossingen voor het probleem van landloperij en dak- en thuisloosheid. Daarmee wordt de aanpak niet uitsluitend bij één ministerie gelegd.
De problematiek bevindt zich immers op het snijvlak van volksgezondheid, sociale bescherming, huisvesting, maatschappelijke zorg en openbare orde.
Een duurzame oplossing vereist daarom samenwerking tussen verschillende overheidsinstanties en, waar nodig, maatschappelijke organisaties en zorginstellingen.
De eerste opvangactiviteiten vormen volgens minister Misiekaba een begin. De komende periode moet duidelijk worden hoe de opvangcapaciteit kan worden uitgebreid, hoe de locatie in Domburg operationeel kan worden gemaakt en hoe mensen na de tijdelijke opvang duurzaam kunnen worden begeleid naar familie, zorg of zelfstandiger wonen.
